9. kadencja, 52. posiedzenie, 1. dzień (06-04-2022)

10. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2147).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Paweł Szefernaker:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Postaram się odpowiedzieć na te pytania, które rzeczywiście były merytoryczne, bo wiele takich pytań padło, i chciałbym, żeby odpowiedzi wybrzmiały. Aczkolwiek zacznę od tego, że też było wiele pytań absurdalnych, wynikających z tego, że nie wszyscy znają realia funkcjonowania tej ustawy.

    Szanowni Państwo! Pytanie pani Gill-Piątek było najbardziej absurdalne. Pytała pani o przepisy, które według pani szkodzą samorządom. Te przepisy zostały wprowadzone, uwaga, na wniosek samorządów. Naprawdę, te przepisy zostały wprowadzone na wniosek samorządów. Jako rząd spełniamy postulat samorządów, więc proszę nie wymagać o nas tego, że będziemy teraz tłumaczyć, dlaczego takie przepisy zostały wprowadzone. Powtarzam, to są przepisy wprowadzone na wniosek strony samorządowej, z którą osobiście rozmawiałem i z którą wypracowywałem te przepisy.

    (Poseł Hanna Gill-Piątek: Pani marszałek, w trybie sprostowania.)

    Szanowni Państwo! Od pierwszego dnia inwazji Rosji na Ukrainę pokazujemy, że wiele problemów możemy rozwiązać wspólnie, jako wspólnota narodowa. Chciałbym zadeklarować, że problemy, które w tej chwili się pojawiają, w dalszym ciągu będziemy rozwiązywać jako rząd we współpracy ze wszystkimi osobami, które chcą tę współpracę podejmować, z samorządami, z organizacjami pozarządowymi.

    Szanowni Państwo! Często świat myśli, że pomoc uchodźcom to tylko taka doraźna pomoc humanitarna, zapewnienie jedzenia, schronienia, przekazanie darów i zaangażowanie wszystkich ludzi dobrej woli. To jest bardzo ważne na pierwszym etapie. Szanowni państwo, kiedy wiele osób myśli, że nasze wspólne zaangażowanie rozwiązało problem, to tak naprawdę ten problem realnie się zaczyna. Chcemy wspólnie stawić czoła wszystkim problemom, które są przed nami. Myślę, że historia uchodźców wojennych na całym świecie pokazuje, że dopiero gdy temat schodzi z pasków telewizji, zaczynają się realne problemy całych społeczeństw. Mamy tego świadomość. Będziemy namawiać was do współpracy. Chcemy te wyzwania podjąć wspólnie.

    Szanowni Państwo! Odpowiadam konkretnie na pytanie dotyczące zaangażowania wojewodów. Jeżeli państwo nie widzą tego zaangażowania... Pierwsza odprawa odbyła się 24 lutego po godz. 6. Chodzi o realizację zadań wojewodów.

    (Głos z sali: Odpowiedzialność.)

    Odpowiedzialność. Art. 12 ust. 2 ustawy pierwotnej mówi: Wojewoda koordynuje działania. To jest odpowiedzialność wojewody. Chodzi o art. 12 ust. 2. Dziwi mnie to pytanie.

    Szanowni Państwo! Pytali państwo o kwestię związaną z kwotą 40 zł. To jest szerszy problem, to jest kwestia środków, które w tej chwili są na mocy ustawy zwracane samorządom. Szanowni państwo, państwo o to pytali. Łącznie przez ostatnie 2 tygodnie z funduszu pomocy wojewodowie wydatkowali 520 mln zł. Łącznie na rzecz samorządów przeznaczono 440 mln. Najwięcej - jedna z pań parlamentarzystek o to pytała - otrzymały samorządy w województwie mazowieckim. Do dzisiaj otrzymały one 153 mln zł. 520 mln to nie są wszystkie wydatki państwa. Wiele kosztów ponosi Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych, która organizuje pomoc humanitarną. Kiedy mówię o 520 mln, to myślę o środkach, które zostały przelane z funduszu pomocy do wojewodów i wojewodowie wypłacili je już organizacjom pozarządowym czy innym instytucjom. 440 mln, a więc lwia część z tych z 520 mln, to środki przekazane samorządom. Łączna kwota, jaką mają do dyspozycji w ramach funduszu pomocy wojewodowie, to blisko 4 mld zł. W związku z tym, szanowni państwo, w najbliższych dniach, tygodniach, miesiącach zgodnie z przyjętą procedurą te środki w dalszym ciągu będą wypłacane samorządom. Nowelizacja, którą tutaj przedstawiamy, sprawia, że szerszy katalog działań samorządów na rzecz pomocy uchodźcom będzie mógł być realizowany. Rozszerzamy katalog tak, aby jak najwięcej działań, które podjęły samorządy, można było pokryć ze środków funduszu pomocy.

    Jeżeli chodzi o kwestie związane z zakładaniem kont przez Ukraińców w Polsce, to ten temat był wielokrotnie podejmowany. Są specjalne wytyczne KNF i Ministerstwa Finansów dla banków, aby każdy, kto potrzebuje, mógł na podstawie różnych dokumentów - nie tylko paszportu biometrycznego - otworzyć konto w banku. Myślę, że jeżeli nie wszystkie banki wdrożyły te rozwiązania, to na pewno w najbliższym czasie je wdrożą. (Dzwonek) Wytyczne KNF i ministra finansów zostały wysłane do instytucji bankowych.

    Padły pytania o związek znajomości języka przez ukraińskich lekarzy z możliwością wykonywania zawodu. Kwestia znajomości języka nie jest ważna, ponieważ zakładamy, że w dużej mierze będzie to pomoc właśnie Ukraińcom. W związku z tym, szanowni państwo, na mocy tej ustawy wystarczy, że lekarz będzie powiadał kwalifikacje do wykonywania zawodu w Ukrainie. Otrzyma tymczasową możliwość wykonywania zawodu w Polsce.

    Wiele osób pytało o organizacje pozarządowe. Szczegółowe pytanie zadała pani poseł Małgorzata Golińska. Szanowni państwo, wdrażamy procedurę usystematyzowania współpracy z NGO. W tych miejscach, gdzie są punkty recepcyjne, w tych miejscach, gdzie są punkty informacyjne, tam, gdzie są punkty zakwaterowania zbiorowego wojewodowie podpiszą umowy z jednym z NGO, który już tam funkcjonuje i który będzie współpracował z resztą organizacji pozarządowych. Każda organizacja pozarządowa, która wydatkowała środki na rzecz pomocy uchodźcom - także w ramach tej ustawy - może bezpośrednio u wojewody czy przez samorząd otrzymać z funduszu pomocy środki na pomoc uchodźcom. W tej chwili wdrażamy te rozwiązania. Procedura usystematyzowania współpracy jest realizowana.

    Pan poseł Gawkowski pytał o procedury pozaustawowe. To jest kwestia wewnętrznych procedur spółek kolejowych. Postaramy się przyjrzeć tej kwestii. Musi być tutaj równość. To zapewne nie dotyczy zbyt dużej grupy ludzi, ale dziękuję za tę uwagę.

    Szanowni Państwo! Plany na przyszłość. Padły pytania o zmiany podatkowe w samorządach. Myślę, że to nie dotyczy bezpośrednio tej ustawy, ale jako pełnomocnik rządu do spraw współpracy z samorządem mogę powiedzieć, że odbyło się już jedno spotkanie pana wiceministra finansów odpowiedzialnego za zmiany podatkowe z Komisją Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego. Będziemy w ramach tych spotkań szeroko je konsultować z samorządami, aby samorządy według mechanizmów, które już wcześniej były przygotowywane, nie straciły dochodów według tych kwot, które deklarowały w zeszłym roku, jeżeli chodzi o plany dochodów na ten rok. Chodzi o te, które zadeklarowały Ministerstwu Finansów, że takie są plany dotyczące dochodów. W zeszłym roku ta kwestia była w ramach komisji wspólnej rządu i samorządu także omawiana. Będziemy dążyć do tego, aby tych planowanych dochodów nie utraciły w ramach zmian podatkowych.

    Jeszcze dwa zdania, pani marszałek, jeżeli chodzi o plany na przyszłość.

    Szanowni Państwo! Państwo pytają, jakie mamy plany na przyszłość. Oczywiście dynamika wydarzeń wojennych powoduje, że musimy te plany dostosowywać z dnia na dzień, także do problemów, które się pojawiają. Chciałbym powiedzieć, że jutro o godz. 10.30 pan premier Mateusz Morawiecki będzie rozmawiał z prezydentami miast. Zaprosiliśmy 107 prezydentów miast, aby rozmawiać o problemach samorządowców, o wyzwaniach na najbliższe dni, tygodnie, które pojawiają się w samorządach. W piątek rano spotkanie z przedstawicielami przedsiębiorców. Jako pełnomocnik rządu ds. uchodźców wojennych z Ukrainy w piątek spotykam się z przedstawicielami przedsiębiorców. Także w piątek spotkanie z przedstawicielami organizacji pozarządowych. Pierwsze spotkanie, ale nie ostatnie, będzie ich jak najwięcej. Jak będzie trzeba, będziemy się spotykać, rozmawiać i wypracowywać wspólne propozycje. Chciałbym dodać, że jeżeli chodzi o kwestie edukacyjne, tak jak powiedziałem, może nie wszyscy byli na sali na początku naszej debaty, że najbliższe dwa tygodnie jest na wspólne wypracowanie przez rząd i samorząd w ramach wspólnej komisji rządu i samorządu działań dotyczących edukacji na najbliższy rok szkolny. Dzisiejsze przepisy obowiązują do 31 sierpnia. Od 1 września chcemy, aby te kwestie były uregulowane w taki sposób, aby szkoły i przedszkola funkcjonowały już systemowo z dziećmi z Ukrainy.

    Chciałbym dodać, że w przypadku paru poprawek rozmawiałem ze stroną samorządową w ramach komisji wspólnej rządu i samorządu, także jeszcze dziś rano i wczoraj wieczorem. Państwo o to pytali. Chciałbym dodać, że będzie rozwiązana np. kwestia zasiłków pogrzebowych. To zadanie zlecone rządu na rzecz samorządów będzie w 100% refundowane z budżetu państwa.

    Jesteśmy chętni do współpracy, jesteśmy chętni na dyskusję o kolejnych rozwiązaniach. Chciałbym, aby z tej mównicy jasno to wybrzmiało. Będziemy współpracować ze wszystkimi, którzy chcą jak najlepiej tę współpracę w ramach organizacji działań na rzecz uchodźców realizować. Dziękuję bardzo.

    (Poseł Barbara Bartuś: A czy Unia Europejska dołożyła wam coś do tej pory?)

    Dodam jeszcze, że staramy się o to, aby środki z UE rzeczywiście dotarły jak najszybciej. Pan minister Mariusz Kamiński wystosował list wspólnie z panią minister spraw wewnętrznych i administracji Niemiec. Nasza propozycja, którą przedstawił pan minister, w tej chwili jest taka, że kwotą, o której powinniśmy rozmawiać, jest 1 tys. euro na uchodźcę na pierwsze pół roku funkcjonowania uchodźców w kraju. To jest wspólna propozycja ministrów polskich i niemieckich. Przede wszystkim liczymy na to, że te środki jak najszybciej napłyną, bo do dzisiaj te środki nie napłynęły. Nie czekaliśmy na to, aż otrzymamy środki z organizacji międzynarodowych, tylko od pierwszych dni te inwestycje prowadziliśmy. Bardzo dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia