9. kadencja, 52. posiedzenie, 2. dzień (07-04-2022)
27. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie przedstawionego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projektu ustawy o Akademii Kopernikańskiej (druk nr 2070).
Poseł Barbara Nowacka:
Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Pani Minister! Polska nauka wymaga wielkich nakładów, wielkiego serca, dobrych pomysłów i dobrych rozwiązań. Promocja polskiej nauki, a nadanie jej tej rangi światowej jest priorytetem chyba dla nas wszystkich obecnych tutaj na tej sali. Tylko kiedy czytam projekt o Akademii Kopernikańskiej, to zastanawiam się, kto państwu ten projekt podłożył. Projekt napisany źle, projekt niezgodny z Prawem o szkolnictwie wyższym i nauce, projekt źle przygotowany finansowo, projekt, który zawiera przedziwne rozwiązania, które nijak nie pomogą polskiej nauce. Owszem, powstaje Akademia Kopernikańska, będzie przyznawać stypendia i granty. Bardzo będzie zbliżona do istniejącej już, uznanej w świecie Polskiej Akademii Nauk. Różnica jest taka, że w Polskiej Akademii Nauk są eksperci, specjaliści, ludzie z doświadczeniem naukowym, a tutaj pierwsze powołanie będzie wyznaczał pan minister Czarnek. W związku z tym państwo tworzycie akademię dla ministra Czarnka, dublując funkcję Polskiej Akademii Nauk, Polskiej Akademii Umiejętności, mówicie również, skądinąd słusznie, że dublujecie też Nawę. Pytanie, po co i kto za tym będzie stał i kto na tym zyskuje.
Stypendia Kopernikańskie, granty kopernikańskie - bardzo dobre pomysły, tylko znowu, kryteria dziwne, kwoty bardzo wysokie, nieadekwatne często do gałęzi nauki, chociaż promocja nauki wymaga dobrych rozwiązań i część z tych rozwiązań można próbować implementować, ale czy trzeba to robić ustawowo?
Przedziwnym tworem jest Szkoła Główna Mikołaja Kopernika. Siedziba w Warszawie, pięć różnych kolegiów, nigdzie w ustawie nie jest opisane, w jaki sposób państwo będziecie te kolegia tworzyć. Wiemy natomiast, że będą miały uprawnienia do pierwszego, drugiego, jednolitych oraz do szkół doktorskich, kategorię B+, bardzo wysoką, uprawnienia akademickie do 2027 r. Tylko, szanowni państwo, w ustawie nie jest opisane, komu wy te kolegia zabierzecie. Nauki medyczne w Olsztynie - słuszny pomysł decentralizacji, tylko tam już przecież są studia medyczne. Lublin - przypadek, że w Lublinie akurat nauki prawne? Nie sądzę. I tak dalej, i tak dalej. To nie było skonsultowane z żadnymi uczelniami, których to prawdopodobnie będzie dotyczyć, chyba że budowane jest od nowa, ale w ustawie tego nie ma.
Nagroda Kopernikańska - 500 tys. Proszę państwa, w polskiej nauce to naprawdę bardzo wysoko się ocenia, ale 500 tys. jest nagrodą olbrzymią, gigantyczną i patrząc na dzisiejszy stan budżetu Rzeczypospolitej, wydawałoby się, że trzeba postawić wielki znak zapytania, czy jest to moralne.
Światowy Kongres Kopernikański - chyba najlepiej opisana część tej ustawy, łącznie z informacją, kto podstawia karetki, i uwaga, uwaga, z wyłączeniem swobód obywatelskich na czas Światowego Kongresu Kopernikańskiego. Widziałam, szanowni państwo, różne kongresy, wydarzenia naukowe o charakterze międzynarodowym i nigdzie nie ma potrzeby tworzyć prawa, które zakazuje zgromadzeń w czasie wydarzenia naukowego.
(Poseł Witold Czarnecki: Spontanicznych.)
Chyba że państwo macie jakiś inny pomysł na to, czym jest nauka.
Chciałabym państwu zwrócić uwagę na taką wisienkę na torcie. Polska Agencja Kosmiczna zostaje nazwana Polską Agencją Kosmiczną im. Mikołaja Kopernika i przechodzi do ministra nauki i szkolnictwa wyższego, czyli pan Czarnek dostaje w prezencie od prezydenta Dudy Polską Agencję Kosmiczną. Pytamy po co? Czy to jakkolwiek ma usprawnić działanie tej agencji, czy ma być bonusem dla ministra Czarnka za to, że prezydent zawetował ustawę zwaną lex Czarnek. Mówiąc szczerze, jestem oburzona poziomem legislacyjnym tego dokumentu, ale nie tylko ja. Wspólne oświadczenie wydały następujące instytucje: Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich, Polska Akademia Nauk, Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego, ZNP, Krajowa Sekcja Nauki NSZZ ˝Solidarność˝. Ze wszystkich stron mówią: to nie jest dobry pomysł. Jeżeli chcecie finansować Polską Akademię Nauk, finansujmy te dziedziny, w których polska nauka może się rozwijać. Jeżeli jest potrzeba, aby zrobić Światowy Kongres Kopernikański, nie trzeba do tego tego bubla prawnego. Jeżeli chcecie dawać granty, znajdźcie transparentny sposób. Natomiast część dotycząca budowania szkoły jest po prostu oburzająca i pod względem prawnym, i pod względem regularnego tworzenia i konsultacji prawa. Te uczelnie, o których państwo wspominacie, albo nic nie wiedzą o tym, albo niektóre boją się, że będziecie im zabierać wydziały. Co ze (Dzwonek) studentami? Co z kadrą?
Klub Koalicji Obywatelskiej wnosi o odrzucenie tego projektu w pierwszym czytaniu i apeluje o opamiętanie do pana prezydenta. Pomagajmy polskiej nauce, a nie szkodźmy. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia