9. kadencja, 52. posiedzenie, 2. dzień (07-04-2022)

28. punkt porządku dziennego:

Informacja dla Sejmu i Senatu RP o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w pracach Unii Europejskiej w okresie lipiec-grudzień 2021 r. (przewodnictwo Słowenii w Radzie Unii Europejskiej) wraz z komisyjnym projektem uchwały (druki nr 2001 i 2039).

Poseł Andrzej Grzyb:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Myślę, że ta informacja, która jest tu zawsze przedstawiana przez pana, a w szczególności materiały, świadczy o wysokim profesjonalizmie, co należy podkreślić niezależnie od konkluzji, które tutaj padają. Natomiast myślę, że warto jest podkreślić, że właściwie prezydencja Słowenii to jest finał przygotowanego programu na okres trojki, Niemcy, Portugalia i Słowenia, który został przyjęty w 2020 r. i który jest kontynuacją agendy strategicznej na lata 2019-2024. Istotnie COVID był dominujący tak jak w poprzednich dwóch prezydencjach i jego skutki. Ale coś w szczególności wybija się na plan pierwszy. Mianowicie sprawa budowania odporności Unii Europejskiej. To nie tylko kwestia odbudowy, ale również budowania tej odporności na przyszłość. Odporności, która jest związana m.in. ze strategiczną autonomią Unii Europejskiej, w szczególności jeżeli chodzi o zmiany, co jest ważną konkluzją i konstatacją doświadczeń, jeżeli chodzi o politykę przemysłową, bo wyprowadziliśmy dużą część produkcji przemysłowej poza Europę. Okazało się, że w strategicznych dziedzinach, nawet tych, które są związane z ochroną zdrowia, nie mogliśmy sobie poradzić w ramach UE, chociażby z produkcją leków, produkcją substancji czynnych do tych leków, a nawet środków opatrunkowych czy też medycznych, które były potrzebne w okresie COVID. Okazało się, że trzeba było je sprowadzać. Skąd? Ano z rynku chińskiego, skąd przyszła również epidemia.

    A więc ta odporna infrastruktura, w szczególności w obszarze zdrowia i produkcji dóbr krytycznych w Europie, sprawiła, że ten temat stał się nośny. Wydaje mi się, że nikt nie kwestionuje tego, że tak to powinno wyglądać. Jednocześnie chodzi o zmniejszenie zależności od krajów trzecich, żeby w tych podstawowych elementach związanych z kwestią reagowania na nadzwyczajne sytuacje można było dobrze funkcjonować.

    Prezydencja mówiła razem o odpornej Europie, przede wszystkim zaś zwróciła uwagę na kwestie z obszaru gospodarki cyfrowej i zielonej transformacji, bo to było związane z rozpoczęciem tej debaty europejskiej z 15 lipca 2021 r. na temat pakietu, który jest określany jako Fit for 55, a więc polityki klimatyczno-energetycznej. Ma to ogromny wpływ na konkurencyjność gospodarki, ale też, co wielokrotnie podkreślano, na proces sprawiedliwej transformacji, na którą my jako Polska jesteśmy już szczególnie wrażliwi, i na kwestie dotyczące wykluczenia energetycznego, bo widzimy, jak rosnące ceny energii wpływają na wykluczenie energetyczne, a jednocześnie jak są drogie z punktu widzenia reakcji rządowych, w programach rządowych, jeżeli chcielibyśmy amortyzować ten proces. Okazuje się, że nawet przyjęte całkiem sensowne rozwiązania związane chociażby z obniżeniem VAT w warunkach, kiedy rosną ceny nośników energii, kiedy powstaje sytuacja kryzysowa, są mało skuteczne. Przykładem są ceny paliw, które bardzo spadły w momencie, kiedy mieliśmy obniżkę czy rezygnację z VAT, a z drugiej strony, kiedy wzrosły ceny energii i popyt, to bardzo to zmieniło tę sytuację.

    Ponadto chcę zwrócić uwagę na pozytywny element, jakim jest - w czym uczestniczyła też Komisja do Spraw Unii Europejskiej - kwestia taksonomii, wprowadzenia atomu i gazu przynajmniej na czas określony do tych technologii czystych związanych z wytwarzaniem energii czy też przyjęty mechanizm dotyczący tzw. podatku granicznego węglowego, tzw. CBAM. Wydaje mi się, że pewnie będą obosieczne konsekwencje wprowadzenia tego podatku granicznego węglowego, choć trudne do przecenienia w chwili obecnej, kiedy mamy do czynienia z embargami chociażby na dostawy ze strony Białorusi czy Rosji.

    Jeśli chodzi o kwestię ETS, wielokrotnie na tej sali była powtarzana, przytaczana sprawa uchwały, w której to Sejm wezwał do zawieszenia ETS, ale z drugiej strony w stanowisku przedstawianym przez polski rząd na posiedzeniu rady Unii ds. energii nigdzie nie było stwierdzenia o zawieszeniu funkcjonowania systemu ETS. Tam były różne inne, zresztą bardzo sensowne propozycje związane z ETS, m.in. wyłączenie instytucji finansowych z obrotu tymi uprawnieniami, czy pewne zmiany, o których nie będę mówił. Ale nigdy nie mówiono o zawieszeniu, chociaż prawodawstwo, jeżeli ma być zawieszone, to ono wymaga długiego (Dzwonek) postępowania.

    Na koniec chciałbym się odnieść do jednej rzeczy, która wydaje mi się... W zakresie przepływów finansowych jest dodatni bilans, przynajmniej za 5 miesięcy wykazane w sprawozdaniu jest to ponad 3 mld. Natomiast kwestia KPO kładzie się cieniem na tej prezydencji. To jest nierozwiązany problem, a wiemy, jakie były oczekiwania. Wydaje mi się, że od Wysokiej Izby naprawdę zależy to, czy ten problem uda się w Polsce rozwiązać. Nie mówię już nawet o tych ponad 20 mld zaliczki, których nie mamy do dyspozycji, a które by nam się bardzo przydały, ale mówię o tym, żeby w ogóle te pieniądze trafiły do nas i poprawiały stan naszej gospodarki w okresie odbudowy i kryzysu powodowanego wojną. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia