9. kadencja, 52. posiedzenie, 2. dzień (07-04-2022)

12. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Piotr Wawrzyk:

    Panie Marszałku! Pani Poseł! Odpowiadając na pytanie, chciałbym na wstępie zaznaczyć, że w związku z trwającą eskalacją agresji militarnej Federacji Rosyjskiej na Ukrainę oraz zbrodniami popełnianymi przez Rosjan w przekonaniu rządu istnieje potrzeba dalszego wzmocnienia sankcji sektorowych wobec Rosji, ale też Białorusi. Środki restrykcyjne przyjmowane przez państwa członkowskie od 24 lutego, czyli od dnia agresji, były bezprecedensowe, ale niestety, jak widać, pokazuje to praktyka, a szczególnie wiemy to z informacji, które docierają do nas w ostatnich dniach, nie na tyle silne, żeby skłonić Federację Rosyjską do zmiany swojego postępowania. Dotychczasowe sankcje obejmowały m.in. kwestie finansowe, zakres eksportu towarów i technologii mogących znaleźć zastosowanie w sektorze obronności i bezpieczeństwa, zamrożenie aktywów Władimira Putina oraz Siergieja Ławrowa, zakaz wjazdu do Unii oraz zamrożenie aktywów członków Rady Bezpieczeństwa Narodowego Federacji Rosyjskiej oraz członków Dumy. Wprowadzono zakaz lotów nad terytorium Unii Europejskiej dla samolotów rosyjskich, zakaz transakcji związanych z aktywami i rezerwami Banku Centralnego Rosji oraz Białorusi.

    2 marca w koordynacji ze Stanami Zjednoczonymi i innymi państwami sojuszniczymi Unia Europejska wykluczyła siedem rosyjskich banków i trzy białoruskie z systemu SWIFT. Ponadto zawieszono nadawanie i rozpowszechnianie treści na terenie Unii Sputnika i Russia Today.

    W ramach czwartego pakietu sankcji przyjętego 15 marca wprowadzono zakaz nowych inwestycji w sektorze energetycznym, ograniczenie eksportu sprzętu, technologii i usług dla przemysłu energetycznego Rosji, z wyjątkiem przemysłu jądrowego i sektora transportu surowców energetycznych.

    Wprowadzono ponadto zakaz transakcji z szeregiem rosyjskich przedsiębiorstw państwowych oraz świadczenia jakichkolwiek usług ratingowych dla podmiotów rosyjskich. Przyjęto także dalsze zaostrzenie ograniczeń eksportowych dotyczące towarów podwójnego zastosowania, ograniczenie importu z Rosji żelaza i stali oraz zakaz eksportu do Rosji towarów luksusowych. Dodatkowo rozszerzono listę podmiotów objętych sankcjami indywidualnymi. Chodzi o 15 osób i dziewięć podmiotów - głównie z sektora maszynowego i zbrojeniowego. Uzgodniono także harmonizację działań państw członkowskich na forum Światowej Organizacji Handlu. Pozbawiono Rosję najwyższego uprzywilejowania.

    Dotychczasowe pakiety sankcyjne, mimo że rzeczywiście bezprecedensowe w historii tego rodzaju polityki prowadzonej przez Unię Europejską, zdaniem zarówno rządu polskiego, jak i rządów innych państw regionu, wciąż są niewystarczające. Polska stanowczo i konsekwentnie zabiega o rozszerzenie sankcji w wielu obszarach, w tym finansowym. Postulujemy np. odcięcie od systemu SWIFT wszystkich banków rosyjskich i białoruskich. Jeśli chodzi o sektor energetyczny, wnioskujemy o blokadę eksportu węgla, ropy i gazu z Rosji. Jeśli chodzi o sektor transportowy, postulujemy zawieszenie transportu drogowego między Unią Europejską a Rosją i Białorusią oraz wprowadzenie zakazu zawijania jednostek rosyjskich do portów Unii Europejskiej.

    Działamy także na rzecz nakładania kolejnych sankcji indywidualnych. Ministerstwo Spraw Zagranicznych regularnie przedstawia dobrze uzasadnione propozycje osób i podmiotów wspierających Kreml. Propozycje w zdecydowanej większości są akceptowane przez pozostałe państwa członkowskie. Nasze uzasadnienia, w tym ich warstwa merytoryczna, są bardzo dobrze oceniane przez instytucje Unii Europejskiej. Sankcje jako element wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii wymagają jednak jednomyślności wszystkich państw członkowskich. Daleko idące sektorowe propozycje Polski są faktycznie hamowane przez wstrzemięźliwość części państw, w tym Republiki Federalnej Niemiec, które podczas negocjacji nad poszczególnymi rozwiązaniami starają się przeforsować szereg wyłączeń czy derogacji. Opowiadają się też za ustalaniem okresów przejściowych, jeśli chodzi o zastosowanie konkretnych rozwiązań.

    Podczas ostatniego szczytu Rady Europejskiej pan premier Mateusz Morawiecki przedstawił swoje stanowisko. Domagał się nakładania kolejnych poważnych sankcji na Moskwę. Polska jest jednym z państw, które proponowały i wciąż proponują nakładanie najdalej idących sankcji w celu odcięcia dopływu środków finansowych do budżetu Rosji. Pan premier Morawiecki zaproponował nowy pakiet, który obejmował: blokadę transportu drogowego, eksportu i importu towarów - z wyjątkiem towarów humanitarnych - które są przewożone do Rosji przez Polskę, Litwę i Łotwę oraz Estonię (Dzwonek), pełne embargo na rosyjską ropę, węgiel i gaz, wykluczenie możliwości przyjmowania przez porty europejskie rosyjskich statyków, zakaz propagandy rosyjskiej w Unii Europejskiej, zawieszenie wydawania wiz dla Rosjan oraz wykluczenie Rosji z organizacji międzynarodowych. W Brukseli trwają obecnie negocjacje kolejnego, piątego pakietu sankcji. Zdaniem Polski przedstawiony przez Komisję Europejską projekt, choć realizuje część naszych postulatów, w tym postulat zakończenia importu węgla z Rosji, wciąż jest niewystarczający. Kluczowa jest bowiem kwestia zakończenia eksportu rosyjskiej ropy i gazu do Unii Europejskiej w możliwie jak najkrótszym czasie. Polska zgłosiła daleko idące poprawki do przedstawionych przez Komisję Europejską i Europejską Służbę Działań Zewnętrznych aktów prawnych. Nie zgadzamy się na umieszczenie w projekcie zbyt szerokich wyjątków. Wspólnie z innymi państwami będziemy dążyć do ich maksymalnego ograniczenia.

    Pozytywnie odnosimy się do proponowanego zakazu zawijania rosyjskich statków do portów Unii Europejskiej oraz do zakazu przewozu dóbr na terenie Unii Europejskiej przez przewoźników rosyjskich. Nasze postulaty w tym obszarze idą znacznie dalej. Popieramy nakładanie dalszych sankcji finansowych i indywidualnych na polityków, oligarchów i ich rodziny, w tym członków rodziny prezydenta Rosji. Liczymy na formalne zatwierdzenie tego pakietu przez Unię Europejską w ciągu najbliższych dni.

    Informacja z ostatniej chwili. Wysoka Izbo, przyjęte dzisiaj w nocy ustalenia - chodzi o wynik negocjacji - sprawiły, że sankcje zostały w sposób niemożliwy do zaakceptowania rozwodnione. Wprowadzono szereg wyłączeń, takich jak np. wyłączenie z sankcji jachtów oligarchów rosyjskich. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia