9. kadencja, 53. posiedzenie, 2. dzień (28-04-2022)
13. punkt porządku dziennego:
Pytania w sprawach bieżących.
Podsekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Izabela Antos:
Dzień dobry.
Szanowny Panie Marszałku! Szanowne Panie i Panowie Posłowie! Szanowni Państwo! Mam przyjemność przedstawić państwu informacje i wyjaśnienia dotyczące skierowanego do ministra spraw wewnętrznych i administracji pytania w sprawie zagrożenia realizacji inwestycji samorządowych współfinansowanych w ramach Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych spowodowanego, jak zostało to sformułowane w pytaniu i jak pani poseł to przedstawiła, drastycznym wzrostem kosztów, brakiem możliwości waloryzacji kontraktów i wartości kontraktów, brakiem możliwości dostosowania kryteriów dofinansowań do rzeczywistej sytuacji.
W pierwszej kolejności chciałabym przypomnieć, że Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych został wprowadzony w lipcu 2021 r. na mocy uchwały Rady Ministrów. Celem programu jest przede wszystkim pobudzenie aktywności inwestycyjnej jednostek samorządu terytorialnego. Program realizowany jest poprzez udzielane przez Bank Gospodarstwa Krajowego promesy inwestycyjne, dzięki którym możliwe jest uzyskanie przez jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki bezzwrotnego dofinansowania inwestycji, które są istotne z punktu widzenia społeczności lokalnych. Program jest finansowany ze środków funduszu przeciwdziałania COVID.
Program ten cieszy się ogromnym zainteresowaniem samorządów, co potwierdza, że decyzja rządu pana Mateusza Morawieckiego o jego utworzeniu była właściwa. W tym kontekście warto mieć na uwadze, że w pierwszej edycji Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych samorządy złożyły niemal 8 tys. wniosków o dofinansowanie na łączną kwotę ponad 93 mld zł. Dofinansowaniem w ramach pierwszej edycji programu objętych zostało 4040 wniosków na łączną kwotę wynoszącą niemal 24 mld zł.
Z danych pozyskiwanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego od wnioskodawców wynika jednoznacznie, że w ramach pierwszej edycji programu samorządy już w chwili obecnej podpisały 1016 umów na realizację inwestycji, co stanowi 25% udostępnienia promes wstępnych, na łączną kwotę 4,7 mld zł, co stanowi z kolei 20% budżetu pierwszej edycji programu. Postępowania przetargowe rozstrzygane są na kwoty stanowiące średnio 74% wartości inwestycji wskazanych we wniosku o dofinansowanie.
Dostrzegając duże zainteresowanie samorządów pierwszą edycją programu, a także uwzględniając pozytywny wpływ programu na rozwój społeczności lokalnych, pan premier Mateusz Morawiecki, kierując się postanowieniami uchwały Rady Ministrów, podjął decyzję o uruchomieniu kolejnych trzech edycji tego programu, które zostały skierowane do samorządów. W tym zakresie uprzejmie informuję, że druga edycja, podobnie jak pierwsza, ma charakter otwarty i obejmuje wszystkie jednostki samorządu terytorialnego i ich związki, trzecia edycja jest skierowana do gmin, powiatów i ich związków, na obszarach których funkcjonowały zlikwidowane państwowe przedsiębiorstwa gospodarki rolnej, czwarta edycja skierowana jest do gmin uzdrowiskowych i posiadających status obszaru ochrony uzdrowiskowej. W tym miejscu warto również zwrócić uwagę, że w planie Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 na realizację czterech wcześniej wymienionych edycji programu zabezpieczono środki na poziomie 47 mld zł.
Przedstawiając te informacje, uprzejmie informuję, że Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, jak również Bank Gospodarstwa Krajowego stale monitorują przebieg realizacji programu. Wszelkie pojawiające się w tym zakresie pytania oraz ewentualne propozycje zmian, w tym ze strony pań i panów posłów, podlegają wnikliwej analizie, a program w zakresie, w jakim jest to możliwe, jest dostosowywany do zmieniających się uwarunkowań, które utrudniają samorządom realizację inwestycji. W tym zakresie dostrzegamy przede wszystkim niezależne od samorządów opóźnienia w rozstrzyganiu kolejnych postępowań przetargowych czy też inne utrudnienia w pozyskiwaniu przez samorządy wykonawców.
Mając na uwadze te okoliczności, w dniu 26 kwietnia br. Rada Ministrów przyjęła uchwałę zmieniającą uchwałę w sprawie ustanowienia Rządowego Funduszu Polski Ład: Programu Inwestycji Strategicznych. W związku z tym chciałabym poinformować, że wprowadzone zmiany wychodzą naprzeciw oczekiwaniom i postulatom zgłaszanym przez samorządy, jak również podniesionym przez panią poseł w wystąpieniu. W tym zakresie chciałabym wskazać, że dzięki nowelizacji uchwały Rady Ministrów możliwe będzie: wydłużenie terminu na ogłoszenie postępowania zakupowego z 6 do 9 miesięcy od udostępnienia promesy wstępnej przez Bank Gospodarstwa Krajowego; wprowadzenie możliwości ponownego ogłoszenia postępowania zakupowego lub jego części w terminie 9 miesięcy od udostępnienia promesy wstępnej - działanie takie powinno być realizowane z poszanowaniem przepisów o zamówieniach publicznych; wydłużenie terminu na złożenie przez wnioskodawców oświadczenia do promesy inwestycyjnej do 30 dni roboczych - dotychczas było to 14 dni; złożenie oświadczenia do promesy inwestycyjnej przez te jednostki samorządu terytorialnego, którym promesa wygasła na skutek nieprawidłowego złożenia tego oświadczenia.
Wpływają do nas również inne postulaty, m.in. o: wprowadzenie możliwości automatycznego podwyższenia wartości promesy z uwagi na inflację i wzrost kosztów inwestycji; zmianę zasad wypłaty dofinansowania z programu; wprowadzenie możliwości zmiany zakresu zadania inwestycyjnego; dopuszczenie możliwości zawierania umów z wykonawcami części inwestycji bez czekania na rozstrzygnięcie pozostałych części przetargu. Z uwagi jednak na istotę programu, w szczególności jego konkursowy charakter i konieczność zapewnienia równego traktowania wszystkich samorządów aplikujących o wsparcie w ramach programu, oraz zważywszy na skalę tego programu i zabezpieczone na ten cel środki, wprowadzenie wszystkich postulowanych zmian na tym etapie nie było możliwe.
Chciałabym też wskazać, że jeśli jakieś bardziej szczegółowe pytania się pojawią, to oczywiście jesteśmy na bieżąco w kontakcie z samorządami - zarówno BGK, jak i KPRM - oraz do dyspozycji państwa, więc na wszelkie szczegółowe pytania odpowiemy również pisemnie. Dziękuję bardzo.
Przebieg posiedzenia