9. kadencja, 54. posiedzenie, 1. dzień (11-05-2022)

4. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz ustawy o przetwarzaniu informacji kryminalnych (druki nr 2203 i 2221).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Marcin Warchoł:

    Dziękuję.

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Reforma sądownictwa to również reforma postępowań elektronicznych. W tej chwili już 1/3 spraw wpływających do sądów odbywa się w sposób elektroniczny. Dążymy do tego, żeby większość spraw można było załatwiać z poziomu smartfona: sprawdzić stan sprawy, obejrzeć dokumenty. To jest w tej chwili zawarte w ustawie, która jest na etapie procedowania przez rząd.

    Tymczasem dziś mówimy o kolejnym etapie reformy elektronicznego systemu ksiąg wieczystych. Ten system już, drodzy państwo, w tej chwili obsługuje ok. 200 mln wyszukań. Szacuje się, że liczba wyszukań w systemie elektronicznych ksiąg wieczystych w przeglądarce internetowej to prawie 200 mln tego typu czynności. Oprócz tego wprowadziliśmy 1 lipca ub.r. system e-doręczeń. W tym systemie już dzięki szeroko zakrojonym pracom w Ministerstwie Sprawiedliwości zostało doręczonych prawie 8 mln pism. Drodzy państwo, nie trzeba czekać na zwrotne potwierdzenie odbioru, co zabiera długie tygodnie, a nawet miesiące. W ciągu 24 godzin od zatwierdzenia pisma trafia ono do adresata. Oprócz tego Krajowy Rejestr Zadłużonych. Wszedł w życie kolejny system elektroniczny - właśnie ten, o którym mówię - 1 grudnia ub.r. Postępowania restrukturyzacyjne, oddłużeniowe przedsiębiorców prowadzone są w systemie elektronicznym sprawnie, szybko, bez zbędnych formalności.

    To, co dziś robimy, to ograniczamy zbędną papierkową robotę wydziałom ksiąg wieczystych, gdzie rzeczywiście jest pewne wąskie gardło. Ta liczba kilkunastu miesięcy, czyli tyle ile w tej chwili czekają ci, którzy posiadają kredyty hipoteczne, spowodowana jest trzema kwestiami. Otóż, po pierwsze, pandemia, po drugie, ustawa o użytkowaniu wieczystym, wreszcie po trzecie, bum inwestycyjny sprawiły, że w dużych miastach wojewódzkich rzeczywiście czeka się ponad rok na wpis hipoteki do księgi wieczystej. Ale zmieniamy to.

    I tutaj ustawa, o którą państwo pytacie, jest już w tej chwili na etapie procedowania przez Radę Ministrów. Zakłada ona dostęp notariuszy do ksiąg wieczystych, tak żeby ci, którzy już dziś przygotowują wnioski o ten wpis, które w 99% kończą się właśnie wpisem, mogli sami takiego wpisu dokonywać, oczywiście przy odpowiednich zabezpieczeniach. Pozwoli to na znakomite przyspieszenie spraw prowadzonych w wydziałach wieczystoksięgowych.

    Ta zmiana, o której dziś mówimy - odpowiadam na jedno z pytań - ma na celu, po pierwsze, naliczenie składki ubezpieczenia emerytalno-rentowego rolnika poprzez sprawdzenie stanu deklarowanego przez rolnika ze stanem rzeczywistym w księdze wieczystej, a po drugie, zabezpieczenie poprzez hipotekę przymusową niezapłaconych składek. W związku z tym będzie możliwość sprawdzenia tych informacji bez znajomości numeru księgi wieczystej. Dziś trzeba - odpowiadam na pytanie posłanki Skowrońskiej - znać numer księgi wieczystej, żeby móc sprawdzić nieruchomość, żeby móc ją obejrzeć. Tymczasem KRUS i KCIK otrzyma możliwość wglądu, co będzie polegało na tym, że tego typu ustaleń będzie można dokonać już na podstawie informacji o położeniu nieruchomości plus o imieniu i nazwisku właściciela. To na pewno przyspieszy postępowanie, odciąży wydziały wieczystoksięgowe od ogromnej liczby spraw. Drodzy państwo, to przeszło 25 tys. spraw: przeszło 20 tys. spraw, jeżeli chodzi o Krajowe Centrum Informacji Kryminalnych, i prawie 5 tys. spraw, jeżeli chodzi o KRUS. To ogromna liczba postępowań, które za każdym razem wymagają naklejenia znaczka na kopertę, sporządzenia korespondencji papierowej, wysłania jej, uzyskania potwierdzenia odbioru. Dlatego uwalniamy ogromne moce przerobowe właśnie po to, żeby wykorzystać je do skutecznego wpisywania hipotek do ksiąg wieczystych i tym samym pomóc wielu kredytobiorcom, którzy dzisiaj miesiącami czekają na ten wpis, płacąc przy okazji koszty ubezpieczenia pomostowego, często płacąc dodatkowo inne koszty, np. z tytułu niskiego wkładu własnego czy podwyższonej marży. Dlatego to, co dziś czynimy, ma bardzo duże znaczenie dla tych, którzy czekają na szybki wpis hipoteki do księgi wieczystej, a zrealizuje się to wówczas, gdy nasza kluczowa reforma, dopuszczenie notariuszy do ksiąg wieczystych, wejdzie w życie. Jest to na etapie, tak jak powiedziałem, prac rządowych i mam nadzieję, że będziemy mogli się tym zająć w tej sali jak najszybciej.

    Kolejne pytania dotyczyły zabezpieczeń technicznych. Otóż, drodzy państwo, dzisiaj w art. 36⁴ ust. 13 jest wyraźnie wskazane, jakie są warunki i kto może je spełniać. Państwo pytaliście, jakie podmioty, oprócz KRUS-u czy KCIK-u, już dziś mogą posiadać tego typu uprawnienia do nieograniczonego wyszukiwania informacji w księgach wieczystych. Ten przepis wskazuje, że taki podmiot musi posiadać urządzenia lub systemy teleinformatyczne umożliwiające identyfikację osoby uzyskującej dane z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych i posiadać zabezpieczenia techniczne. Ma to być także uzasadnione specyfiką i zakresem realizowanych zadań ustawowych, a po stronie centralnej informacji muszą istnieć odpowiednie warunki techniczne. Właśnie na to, żeby przygotować te zabezpieczenia, potrzeba 2 lat. To KRUS i KCIK informują nas o tym, że wcześniej nie dadzą rady. Dlatego ten termin, to vacatio legis, jest 2-letni, a nie krótszy. Oczywiście też życzyłbym sobie, żeby był krótszy. I to wszystko.

    Co do migracji - pani posłanka Skowrońska pytała o migrację - to została ona dokonana już w 2016 r., natomiast nie podlegają migracji zbiory dokumentów. Zbiory dokumentów, przypomnę, są zakładane dla nieruchomości, w przypadku których nie można założyć księgi wieczystej. Dzisiaj one już nie są zakładane, to było dokonywane w przeszłości, natomiast zbiory dokumentów migracji nie podlegają.

    Dziękuję bardzo za poparcie tej ustawy. Ma ona ogromne znaczenie dla wszystkich tych, którzy czekają na szybki wpis hipoteki do księgi wieczystej. Uwalniając te moce przerobowe, będziemy mogli zasoby sekretariatów wydziałów ksiąg wieczystych przeznaczyć, spożytkować na inne, bardziej potrzebne cele. Oszczędzamy środki, czas, możliwości dzięki temu, że ogromna liczba spraw, przeszło 25 tys. spraw rocznie, będzie prowadzona w sposób szybki, sprawny i elektroniczny. Bardzo dziękuję.

    (Poseł Tomasz Zimoch: Panie ministrze, ale nic pan nie powiedział o tych 5 latach. Dlaczego tak długo? Trzy artykuły. A czas ucieka.)

    Bardzo dziękuję panu posłowi Zimochowi za pozytywną ocenę naszego projektu. Rzeczywiście minimum słów, maksimum efektywności. Bardzo się cieszę, że pan docenia mój wkład.

    (Poseł Jarosław Urbaniak: Chyba pan źle zrozumiał.)

    Jest to związane z całością reformy w zakresie cyfryzacji, o której mówiłem. Jak wspomniałem, 1 lipca ub.r. wszedł portal informacyjny, przez który trafiło już 8 mln doręczeń.

    (Poseł Tomasz Zimoch: Ale w 2017 r.)

    Dodatkowo było 170 mln wyszukiwań w wyszukiwarce ksiąg wieczystych, 40% spraw jest prowadzonych w formie elektronicznej w wydziałach ksiąg wieczystych. Natomiast korespondencja z Krajowym Centrum Informacji Kryminalnych, z KRUS-em, z podmiotami, które muszą przygotować te systemy, wymagała tego, żeby to był okres taki, a nie inny. Urzędnicy, ministerstwa wtedy otrzymali tę informację, o czym pan poseł wspomniał, natomiast oczywiście musieli przygotować właściwe zasoby elektroniczne, informatyczne. I potrzeba było mnie na tym stanowisku po to właśnie, żeby dzisiaj realizować tę reformę, pełną informatyzację sądownictwa. Bardzo dziękuję.

    (Poseł Tomasz Zimoch: Tego się nie da obronić. Votum separatum.)

Przebieg posiedzenia