9. kadencja, 54. posiedzenie, 2. dzień (12-05-2022)
14. punkt porządku dziennego:
Informacja bieżąca.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Ireneusz Zyska:
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo Parlamentarzyści z Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość! Z inicjatywy państwa w dniu dzisiejszym jest podjęta ważna debata w ramach informacji bieżącej na temat rozwoju nowego sektora gospodarki, także w Polsce. Jest to światowy sektor gospodarki, bardzo innowacyjny, który pomoże rozwinąć wiele nowych technologii, przyczyni się do powstania wielu tysięcy dobrze płatnych miejsc pracy. Polska ma ogromny potencjał w tym zakresie, aby być liderem rynku w Europie Środkowo-Wschodniej.
Morska energetyka wiatrowa jest kluczowym elementem polskiej strategii energetycznej. Zarówno w dokumencie strategicznym, jakim jest ˝Polityka energetyczna Polski do roku 2040˝, jak i w ˝Krajowym planie na rzecz energii i klimatu na lata 2021-2030˝ wskazano na istotę rozwoju sektora morskiej energetyki wiatrowej, który warunkuje osiągnięcie planowego przyrostu wykorzystania odnawialnych źródeł energii w Polsce. Jak wiemy, jest to jedna z technologii, która może przyczynić się do wzrostu udziału OZE w krajowym miksie energetycznym.
Z pewnością bardzo ważna jest - jest też ona obiektem naszego zainteresowania, także w odniesieniu do naszych działań, które będziemy niebawem przedstawiać w kolejnych propozycjach legislacyjnych - energetyka wiatrowa na lądzie, jak również ważne są fotowoltaika, biogaz, biometan, biomasa, energetyka wodna, zarówno ta mała, jak i elektrownie szczytowo-pompowe. Jest także bardzo ważny element związany z energetyką, ale także z ciepłownictwem systemowym, czyli geotermia, geotermia głęboka, tam, gdzie są warunki geologiczne, a w Polsce one występują. Chodzi również o geotermię płytką, tzw. pompy ciepła, które w powszechnym zastosowaniu mogą doprowadzić do uniezależnienia w Polsce gospodarstw domowych, ale także obiektów użyteczności publicznej od ogrzewnictwa opartego na paliwach kopalnych.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska podjęło szereg działań w celu uruchomienia budowy morskich farm wiatrowych w polskiej ekonomicznej strefie Morza Bałtyckiego. Zapewniliśmy właściwe warunki do rozwoju tego sektora. W dniu 17 grudnia 2020 r. Sejm przyjął ustawę o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych, tzw. ustawę offshore wind. Ustawa jest ważna nie tylko dla sektora energetycznego, ale też szerzej - dla rozwoju całej polskiej gospodarki, w szczególności dla odbudowy gospodarki po pandemii w czasie również próby destabilizacji rynku energetycznego związanego z szantażem energetycznym wywołanym przez Rosję i wojne na Ukrainie.
Ustawa offshore wind uprościła proces inwestycyjny w kontekście postępowań administracyjnych, w związku z czym pierwsze morskie farmy wiatrowe są już na etapie końcowych decyzji środowiskowych i pozwoleń na budowę. Wprowadzenie energii z morskich farm wiatrowych do sieci nastąpi w 2026 r. Najważniejszym elementem jest odrębny system wsparcia oparty na wypróbowanej w polskich warunkach gospodarczych koncepcji dwustronnego kontraktu różnicowego, która jest z powodzeniem stosowana w przypadku funkcjonującego systemu wsparcia dla OZE. Wytwórcy energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych, którzy zostaną dopuszczeni do systemu pomocy publicznej, uzyskają prawo do pokrycia tzw. ujemnego salda. W praktyce oznacza to pokrycie różnicy między rynkową ceną energii, a ceną umożliwiającą wytwórcom pokrycie kosztów wytwarzania energii na morzu.
W pierwszej fazie, która zakończyła się 30 czerwca 2021 r. - był to termin wydania decyzji administracyjnych o przyznaniu pomocy publicznej przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki - zostały wydane warunki dla projektów o łącznej mocy zainstalowanej 5,9 GW. Te projekty zgodnie z polityką energetyczną Polski powinny być zrealizowane, przyłączone i powinny zacząć wytwarzać energię do roku 2030.
Kolejny etap to tzw. aukcje. W systemie aukcyjnym zostaną przeprowadzone dwie aukcje - w roku 2025 i w roku 2027 - w ramach których zostanie zakontraktowane odpowiednio po 2,5 GW mocy. Łącznie do roku 2040 według założeń przyjętych w ˝Polityce energetycznej Polski˝ powinniśmy dysponować 11 GW mocy z morskich farm wiatrowych.
Potencjał, jeśli chodzi o polski obszar Morza Bałtyckiego, jest znacznie większy. W tej chwili zarówno Ministerstwo Infrastruktury, z którym Ministerstwo Klimatu i Środowiska ściśle współpracuje w tym zakresie, jak i Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz niezależne organizacje, które powołały, nazwijmy to, gremia eksperckie, będą analizować potencjał, jeśli chodzi o inwestycje w polskiej ekonomicznej strefie Bałtyku, uwzględniając wszystkie ważne aspekty gospodarcze, tj. transport morski, rybołówstwo, obronność, bezpieczeństwo, ochrona środowiska oraz wszystkie elementy, które muszą być zachowane i chronione. Gdybyśmy odjęli te wszystkie elementy... Chodzi o to, gdzie i w jakich warunkach możemy realizować projekty inwestycyjne dotyczące polskich farm wiatrowych.
Proszę państwa, trzeba powiedzieć, że Polska dysponuje najlepszymi warunkami, jeśli chodzi o morską energetykę wiatrową na Bałtyku. Przede wszystkim należy wymienić stosunkowo płytki akwen Morza Bałtyckiego, dobrą geologię dna Morza Bałtyckiego w naszej strefie ekonomicznej i doskonałe warunki wietrzne. Przez ostatnie kilka lat, a nawet dłużej, od 2012 r., prowadzone są bardzo skrupulatne badania dotyczące wietrzności na Bałtyku. Ta wietrzność jest na doskonałym poziomie. Praktycznie przez 90% czasu w ciągu roku występują doskonałe warunki wietrzne mogące zapewnić trwałą pracę elektrowni wiatrowych na morzu, która będzie generować energię elektryczną dla krajowego systemu elektroenergetycznego.
29 marca br. Rada Ministrów przyjęła założenia do aktualizacji polityki energetycznej Polski. W oparciu o zapisy tego ważnego dokumentu będziemy weryfikować udział OZE w systemie oraz udział w OZE, czyli w odnawialnych źródłach energii, morskich farm wiatrowych, które mają szansę uzyskać większy priorytet.
Proszę państwa, do roku 2040 - osobiście uważam, że nastąpi to wcześniej, może już w roku 2030, może w roku 2032 - krajowy udział OZE w miksie energetycznym wyniesie 50% zużycia energii brutto. Jest to związane również z mocami zainstalowanymi we wszystkich technologiach, która przekroczy właściwie 50 GW. Chodzi nie tylko o morską energetykę wiatrową, lecz także o technologie, o których wcześniej wspomniałem, które będą wykorzystywane na lądzie.
Proszę państwa, nieodłącznym elementem powstania inwestycji w morskich farmach wiatrowych w Polsce jest zapewnienie łańcucha dostaw materiałów i usług, co wpisuje się w działania pozalegislacyjne. Dlatego też z inicjatywy Ministerstwa Klimatu i Środowiska - mam również w tym swój skromny udział jako pełnomocnik rządu do spraw odnawialnych źródeł energii - 15 września 2021 r. zostało zawarte drugie na świecie po Wielkiej Brytanii porozumienie sektorowe na rzecz rozwoju morskiej energetyki wiatrowej w Polsce. O tym mówił już pan przewodniczący Marek Suski. To jest niesłychanie ważna inicjatywa doceniana przez wszystkie gremia na całym świecie, przez Komisję Europejską i agendy Unii Europejskiej. Otrzymujemy gratulacje. Na nas wzorowała się ostatnio także Francja, która w ostatnich tygodniach podpisała podobne porozumienie sektorowe.
Najważniejszą ideą, która przyświeca tej inicjatywie, jest wzrost udziału local content, rozumianego jako polski wkład. Od technologii przez wdrożenia, komercjalizację po inwestycjie dokonywane przez polskie przedsiębiorstwa... Chcielibyśmy, aby po roku 2030 udział polskiego local content w tej wielkiej branży wynosił ponad 50%. Przypomnę, że Wielka Brytania, która jest światowym liderem w tym zakresie, zaczynała od 20%. W tej chwili przekroczyła 50%. Chcemy wzorować się na najlepszych na świecie, ale realizować wartość dodaną dla polskiej gospodarki. Jest na to ogromna szansa, gdyż już w tej chwili ponad 100 polskich firm pracuje przy realizacji projektów morskiej energetyki wiatrowej na całym świecie. Najwyższy czas, aby ten potencjał zmaterializował się w polskich warunkach gospodarczych.
Morska energetyka wiatrowa to szansa na rozwój i budowę portów, instalacyjnych portów serwisowych, całej floty statków, statków instalacyjnych, statków serwisowych. To wielka szansa dla podmiotów, które będą funkcjonować nie tylko na Pomorzu, lecz także w całym kraju. Potrzebne są kable, wyprowadzenie mocy. Chodzi również o polskie huty, które mogą wytwarzać stal na potrzeby budowy wież i (Dzwonek) całych komponentów związanych z morskimi formami wiatrowymi.
(Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Małgorzata Gosiewska)
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałbym...
(Poseł Barbara Bartuś: Już pani marszałek.)
(Poseł Joanna Borowiak: Nastąpiła zmiana.)
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Chciałbym powiedzieć, że projekt budowy morskich farm wiatrowych ma ogromny wpływ na strukturę mocy wytwórczych w energetyce w nadchodzących dekadach. Z tym ważnym sektorem polskiej gospodarki wiąże się także rozwój gospodarki wodorowej, gdyż to właśnie morska energetyka wiatrowa będzie główną siłą wytwórczą dla tzw. zielonego wodoru, który będzie zasilał polskie transport, energetykę, ciepłownictwo i przemysł w wielu technologiach.
Wicemarszałek Małgorzata Gosiewska:
Dziękuję.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Ireneusz Zyska:
Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, rząd pana premiera Mateusza Morawieckiego będzie dążył do zapewnienia jak najlepszych warunków do rozwoju projektów i sektora morskiej energetyki wiatrowej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia