9. kadencja, 54. posiedzenie, 2. dzień (12-05-2022)

Oświadczenia.

Poseł Jarosław Rzepa:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! ˝Niechże wreszcie marszałek Piłsudski wyjdzie z ukrycia, niechże stworzy rząd, niech weźmie do współpracy wszystkie czynniki twórcze, którym dobro państwa leży na sercu. Jeśli tego nie zrobi, będzie się miało wrażenie, że nie zależy mu naprawdę na uporządkowaniu stosunków w państwie˝ - te słowa, szanowni państwo, wypowiedział Wincenty Witos 9 maja 1926 r., w przeddzień przewrotu majowego. Dzisiaj chciałbym upamiętnić przede wszystkim te 379 osób, które zginęło po obu stronach konfliktu 12-15 maja 1926 r.

    Powodem zamachu była pogarszająca się sytuacja polityczna i gospodarcza kraju, zaś bezpośrednią przyczyną - seria kryzysów gabinetowych w latach 1925-1926. 12 maja po bezowocnej rozmowie Piłsudskiego z prezydentem Wojciechowskim oddziały wierne Piłsudskiemu zajęły w Warszawie pozycje przy mostach na Wiśle. Po otwarciu ognia do zamachowców przez oddziały rządowe obsadzające zachodni wylot mostu Kierbedzia w mieście rozpoczęły się walki uliczne, a oddziały Piłsudskiego po opanowaniu mostu Kierbedzia rozpoczęły zajmowanie Warszawy w kierunku południowym. Przewrót został poparty przez związany z PPS Związek Zawodowy Kolejarzy, który ogłosił strajk, blokując transporty sił rządowych z zachodu kraju do Warszawy, natomiast umożliwiając transport wojsk lojalnych wobec marszałka Piłsudskiego. 12 i 13 maja marszałek Maciej Rataj podjął ostatnią próbę negocjacji, która wobec nieustępliwego stanowiska prezydenta zakończyła się niepowodzeniem. 14 maja Piłsudski przejął kontrolę nad Warszawą. W wyniku walk zginęło 379 osób, a rząd Wincentego Witosa podał się do dymisji.

    Szanowni Państwo! Dzisiaj, po 96 latach, upominamy się o prawdę, o kasację wyroku brzeskiego, o twórców państwa polskiego, o czym często mówicie, ale ich nie szanujecie. Nie szanujecie. Będziemy 100 lat czekać na kasację, bo Wincenty Witos wam nie pasuje? To wstrętne i haniebne. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia