9. kadencja, 56. posiedzenie, 1. dzień (08-06-2022)

9. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (druki nr 2183 i 2311).

Poseł Katarzyna Osos:

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Z jednym, mam wrażenie, zgadzamy się wszyscy: zmiany są potrzebne. Obecny instytucjonalny system resocjalizacji nieletnich i obowiązujące standardy ustanowione 4 dekady temu oparte są na koncepcjach w dużej mierze nieprzystających do współczesnych realiów. Zmiany w postaci projektu ustawy obejmującego holistyczne podejście do kwestii wspierania i resocjalizacji nieletnich są więc szeroko oczekiwane. Projekt jednakże nie dokonuje rewolucyjnych modyfikacji w systemie resocjalizacji nieletnich, dość często powiela błędy obecnie obowiązującej ustawy, a ponadto zawiera szereg przepisów, które budzą wątpliwości pod kątem ich zgodności ze standardami ochrony praw człowiek.

    Dziś podkreśla się, że postępowanie w sprawach nieletnich nie powinno mieć charakteru restrykcyjnego, lecz powinno być ukierunkowane przede wszystkim na wychowanie. Klimat kontrolująco-restrykcyjny jest najmniej korzystny dla procesu resocjalizacji nieletnich, a niestety państwo utrzymujecie ten kierunek.

    Co istotne, projekt ustawy nie przewiduje również rozwiązań, które będą eliminowały nie tylko skutki, ale również przyczyny patologicznych zachowań. Projekt nie rozwiązuje również problemów związanych z dostępnością wykwalifikowanej kadry terapeutów, psychologów, pedagogów w MOW-ach czy zakładach poprawczych. Stąd w dobie systemowego braku specjalistów w obecnie funkcjonujących placówkach trudno oczekiwać nagłego wzrostu ich liczby w nowo tworzonych instytucjach, takich jak okręgowe ośrodki wychowawcze.

    O istotnych zmianach, które wprowadza projekt, była mowa podczas pierwszego czytania. Podczas prac podkomisji i komisji składaliśmy poprawki. Składając je, kierowaliśmy się przede wszystkim zasadą, że nieletniego należy wychować i przygotować do samodzielnego i odpowiedzialnego życia w środowisku pozainstytucjonalnym.

    Wychodzimy z założenia, że surowość prawa nie przekłada się na zmniejszenie liczby przestępstw i efektywną resocjalizację, że nieletni ze względu na swój wiek, brak doświadczenia czy patologiczne środowisko rodzinne są grupą szczególnie narażoną na różnego typu nadużycia. Stąd ważne jest, aby tworzyć odpowiednie ramy prawne respektujące ich odpowiednie prawa oraz wzmacniające ich ochronę.

    Niestety w większości poprawki zostały odrzucone. Zostały zgłoszone jako wnioski mniejszości, tak że liczę jeszcze na refleksję podczas trzeciego czytania, a dalszą część stanowiska przedstawi posłanka Elżbieta Gapińska. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia