9. kadencja, 57. posiedzenie, 1. dzień (22-06-2022)

8. punkt porządku dziennego:

Informacja o działalności Rzecznika Praw Dziecka w 2021 roku oraz uwagi o stanie przestrzegania praw dziecka w Polsce (druk nr 2156) wraz ze stanowiskiem Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży oraz Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (druk nr 2366).

Poseł Katarzyna Kotula:

    Dzień dobry.

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Rzeczniku! Bardzo dziękuję za te odpowiedzi na pytania, które udało się uzyskać na posiedzeniu komisji. Raz jeszcze, żeby było uczciwie, pochwalę za brak ideologicznego wstępu, którego faktycznie w tym roku nie ma. Jest raport, przeczytałam go uważnie. Udało mi się zadać wiele pytań. Niestety musiałam wyjść i udać się na posiedzenie następnej komisji, dlatego nie wiem, czy odpowiedział pan na pytanie dotyczące tego fragmentu książki, który opisuje przypadek pedofilii, ale wrócę jeszcze z tym pytaniem do pana rzecznika.

    Mam czas, więc skorzystam z okazji i zadam jeszcze dodatkowe pytania, szczególnie grupy społecznej, która pracuje i pracowała nad procesem deinstytucjonalizacji, także pieczy zastępczej. Chciałabym także zapytać pana rzecznika, bo nie widziałam komentarza pana rzecznika do najnowszego reportażu pana Michała Janczury ˝Siedem okaleczeń˝. Czy pan rzecznik zna tę sprawę? To jest reportaż o Adamie, o chłopcu, dla którego wybrano płeć, któremu zabrano bliskich, którego pozbawiono wszelkich praw, a na końcu zamknięto za niewinność. Twierdzi, że był w DPS-ie bity.

    Wracając do tematu DPS-ów, powtórzę jeszcze raz coś, co podkreślam od samego początku. Priorytetem w historii o DPS-ie w Jordanowie nie jest fakt, że prowadziły go zakonnice. Priorytetem w historii o DPS-ie jest to, że musimy na poważnie potraktować debatę odchodzenia od DPS-ów. Musimy odejść od dużych molochów, musimy wrócić do tej pierwotnej idei deinstytucjonalizacji, którą przez lata strona społeczna wypracowała. To strona społeczna, w której są eksperci o bardzo różnych poglądach politycznych, z którymi ja współpracuję od wielu lat. Możemy się różnić w każdym innym aspekcie, ale jeśli chodzi o aspekt wsparcia dzieci i osób z niepełnosprawnościami, to na pewno wszystkim nam na tym zależy.

    W związku z tym, panie rzeczniku, chciałabym zapytać: Czy rzecznik praw dziecka planuje monitorowanie i przekazywanie dzieci z niepełnosprawnościami do domów pomocy społecznej nie tylko w przypadku przekazywania ich do pieczy zastępczej, ale także w przypadku, gdy sąd nie ingerował we władzę rodzicielską, a dzieci nie mają kontaktu z rodzicami? Czyli chodzi o sytuacje, w których dzieci niby dalej mają rodziców, bo rodzicom nie zostały odebrane te prawa, dzieci są w DPS-ie, ale rodzina i rodzice faktycznie się nimi nie interesują. Chciałam zapytać, czy rzecznik praw dziecka planuje podjąć działania, jeśli chodzi o dodatek dla dzieci z niepełnosprawnościami powierzonych do pieczy zastępczej. Dodatek w 2012 r. został ustalony na poziomie 200 zł miesięcznie i przez ostatnie 10 lat zwiększył się o 30 zł. Czy rzecznik praw dziecka planuje działania systemowe zachęcające osoby do adopcji dzieci z niepełnosprawnościami, np. poprzez adopcję z dofinansowaniem? Chodzi o zdecydowanie się na adopcję licznego rodzeństwa, np. piątki, albo na adopcję dziecka właśnie z niepełnosprawnością, bo wiemy, że z tym jest ogromny problem. Rozumiem, że tacy rodzice powinni otrzymać także wsparcie na pokrycie wszystkich kosztów dodatkowych, czyli rehabilitacji, terapii. To będzie takie wsparcie, które na pewno pomoże im taką decyzję podjąć.

    Czy rzecznik praw dziecka ma świadomość nierówności respektowania praw dziecka w zależności od tego, do jakiej instytucji dziecko trafi, i czy monitoruje tę sytuację? Chodzi o to, że są różne standardy respektowania praw np. do wsparcia w zależności od typu instytucji. Np. jeśli dziecko z niepełnosprawnością trafi do specjalistycznej placówki opiekuńczo-wychowawczej, to wskakuje w standard opieki z maksymalną liczbą dzieci, jak trafi do regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej, to już wpada w standard opieki na co najmniej 45 dzieci, a jeśli trafi do DPS-u, to wpada w standard opieki nawet do 100 dzieci. Czyli w każdej z tych instytucji są inne standardy. W związku z tym teoretycznie to samo dziecko traktowane jest wszędzie inaczej, jego prawa, w tym prawo do opieki, także. Grupa dzieci 14-osobowa a 100-osobowa to... Chodzi o to, że w tej grupie są wciąż te same dzieci.

    Czy w związku z wymogami unijnymi dotyczącymi deinstytucjonalizacji rozpoczął już pan rzecznik działania w powiatach zmierzające do oceny, które powiaty co zrobiły w temacie deinstytucjonalizacji pieczy zastępczej dla dzieci z niepełnosprawnościami i chorych? Czy monitoruje to pan rzecznik albo zamierza monitorować, jakie zna doświadczenia dobrych praktyk, jakie ma wnioski, co dzieje się w ogóle w powiatach w temacie deinstytucjonalizacji pieczy zastępczej dla dzieci z niepełnosprawnościami? Czy w ogóle coś się dzieje? Na ile pan rzecznik to śledzi i przekazuje dalej wyniki? Czy rzecznik praw dziecka zamierza coś zrobić z tym, że...

    Chwileczkę. A, właśnie. Temat dyskryminacji przez Prawo oświatowe ucznia szkoły specjalnej legitymującego się niepełnosprawnością, któremu na dzień dzisiejszy (Dzwonek) Prawo oświatowe odbiera prawo do zapewnionego transportu szkolnego po ukończeniu 21. roku życia, pomimo że uczeń jest uczniem do ukończenia 24. roku życia. Czy po ukończeniu 21. roku życia on nagle wstaje z wózka i jest zdrowy?

    Bardzo proszę o odpowiedź. Jeśli dzisiaj to niemożliwe, to poproszę o odpowiedź na piśmie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia