9. kadencja, 57. posiedzenie, 2. dzień (23-06-2022)

Oświadczenia.

Poseł Krzysztof Janusz Kozik:

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Niedawno przeżywaliśmy dwie ważne rocznice. 18 czerwca 1792 r. miała miejsce bitwa pod Zieleńcami, stoczona pomiędzy wojskami polskimi pod dowództwem księcia Józefa Poniatowskiego i Tadeusza Kościuszki a wojskami rosyjskimi dowodzonymi przez gen. Morkowa. Miała ona miejsce rok po uchwaleniu Konstytucji 3 maja. Polskie oddziały liczyły ponad 15 tys. żołnierzy, natomiast rosyjski korpus ekspedycyjny - 11 tys. żołnierzy. Bitwa pod Zieleńcami była pierwszą od prawie wieku wiktorią polskiego wojska, porównywaną w tamtym czasie w odsieczą wiedeńską z 1683 r. Poza przewagą liczebną Polaków właściwie wszystko przemawiało na korzyść Rosjan. Mimo to armia polska odniosła zwycięstwo nad armią carów i zmusiła Rosjan do wycofania się.

    Nie sposób nie dopatrzyć się analogii w kontekście obecnej agresji Rosji na Ukrainę i kontestowania bytu suwerennego państwa. Oczy całego świata od 24 lutego br. zwrócone są na Ukrainę i miejmy nadzieję, że wojna w obronie kraju okaże się zwycięska dla naszych sąsiadów.

    Warto dodać, że w dniu bitwy pod Zieleńcami książę Józef Poniatowski w pisanym do króla Stanisława Augusta raporcie zwrócił się o wprowadzenie nowego odznaczenia wojskowego. Miało być ono formą podziękowania za męstwo, ale i chodziło o podniesienie morale wśród żołnierzy. Król przychylił się do jego prośby i 22 czerwca 1792 r., czyli prawie dokładnie 230 lat temu, ustanowił Order Virtuti Militari. (Dzwonek)

    Pierwsze ordery nadano wraz z ustanowieniem odznaczenia. Wśród pierwszych 15 udekorowanych najstarszym orderem wojskowym na świecie spośród tych, które są jeszcze obecnie nadawane, znaleźli się m.in. generałowie: książę Józef Poniatowski, Tadeusz Kościuszko i Józef Zajączek. Jak dotąd orderem odznaczono ok. 26 tys. osób.

    Statut przewidywał pięć klas orderu: Krzyż Wielki z Gwiazdą, Krzyż Komandorski, Krzyż Kawalerski, Medal Złoty i Medal Srebrny. Na wzór Orderu Marii Teresy oznaczenie uzyskało kształt krzyża, na którym widniał rok 1792 oraz herby: Korony - Orzeł i Litwy - Pogoń.

    Order Wojskowy Virtuti Militari, który zachował pięć klas i kształt krzyża, został przywrócony dopiero w wolnej Polsce, a jego dewizą stały się słowa: Honor i Ojczyzna. Te wymowne słowa były wiążące dla żołnierzy, bowiem dzięki takim postawom i takiemu hartowi ducha, jak podczas bitwy pod Zieleńcami, udało się pokonać wroga.

    Cenna lekcja historii powinna być stale aktualna i przekazywana z pokolenia na pokolenie, ponieważ, jak mawiał Jan Paweł II, naród, który traci pamięć, traci również swoją tożsamość. Tym bardziej w kontekście agresywnego zachowania Rosji wobec suwerennych sąsiadów musimy pamiętać o tym, że tylko wspólne działanie dla dobra naszego kraju może ustrzec nas przed różnymi zakusami obcych państw, w tym przed agresją zbrojną. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia