9. kadencja, 58. posiedzenie, 1. dzień (06-07-2022)
1. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2398).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury Rafał Weber:
Dziękuję bardzo.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Uzasadnienie projektu tego rządowego przedłożenia jest jedno. Chcemy po raz kolejny zwiększyć środki finansowe na Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg, po to aby jeszcze szybciej i jeszcze więcej inwestować w drogi na poziomie samorządowym, inwestować w drogi na poziomie samorządu gminnego, powiatowego i wojewódzkiego. Taka jest idea, taka jest istota Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg.
Szanowni Państwo! To narzędzie powstało za sprawą ustawy z dnia 23 października 2018 r. Pierwszy nabór dotyczący Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg to 2019 r., tak że 4 lata działania tego funduszu to dobry okres na to, aby podsumować efekty, które są z nim związane. Otóż w ciągu ostatnich 4 lat, czyli w latach 2019-2022, dofinansowanie uzyskało ponad 12 tys. zadań. Są to zadania realizowane zarówno przez gminy, jak i powiaty, polegające na remontach, przebudowie bądź budowie infrastruktury drogowej. Dofinansowanie, które zostało przydzielone na te inwestycje, wynosi 13 mld zł, natomiast łączna długość dróg, których stan uległ znaczącej poprawie, to 18 tys. km. Tak, szanowni państwo, to są liczby, które w sposób konkretny oddają obraz wsparcia rządu Prawa i Sprawiedliwości, jeżeli chodzi o budownictwo drogowe na poziomie samorządowym.
Widzimy, jak mocno zmienia się oblicze tej infrastruktury, zarówno gminnej, jak i powiatowej, ale widzimy też kolejne potrzeby. Rozmawiamy z mieszkańcami, szczególnie z mieszkańcami terenów wiejskich, ale nie tylko, rozmawiamy również z mieszkańcami dużych miast i z tych rozmów wyciągamy wnioski. I właśnie tym projektem ustawy chcemy uruchomić dodatkowe nabory. 2 mld zł na to przeznaczamy. Jeden nabór, 1 mld zł, na budowę ścieżek pieszo-rowerowych, chodników, bezpiecznych przejść dla pieszych i całej infrastruktury, która jest związana z bezpieczeństwem w ruchu drogowym.
Jak państwo wiecie, w tej kadencji w szczególny sposób stawiamy na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Chcemy zmniejszyć w sposób wyraźny liczbę osób, które giną na polskich drogach, prowadzimy działania inwestycyjne, prawne, edukacyjne. Skutki pozytywne też już widać. Natomiast są jeszcze takie potrzeby na drogach samorządowych, których zaspokojenie chcemy wesprzeć, i 1 mld zł chcemy w dodatkowym naborze przeznaczyć właśnie na taką infrastrukturę, która w sposób bezpośredni przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa w ruchu drogowym, szczególnie tych niechronionych uczestników ruchu drogowego.
Drugi 1 mld zł to środki na remonty, na takie małe zadania, które będą realizowane przez te mniej zamożne gminy czy powiaty. Ten komponent, który wprowadzamy, jest pokłosiem dyskusji i debat ze środowiskiem samorządowym, które mówi: nie chcemy silić się na przebudowy albo budowy, bo nie mamy takich potrzeb, poza tym nie mamy na to środków finansowych, a zawsze budowa czy przebudowa wiąże się z wysokim wydatkiem inwestycyjnym. Chcemy dokonać remontu, czyli poprawy stanu jezdni na drogach, którymi już dysponujemy. I 1 mld zł wprowadzamy tą ustawą do funduszu właśnie po to, aby te pilne potrzeby remontowe zostały przez jednostki samorządy terytorialnego, zarówno na poziomie gminnym, jak i na poziomie powiatowym, zrealizowane. Tak że to jest ten fundament zmian, o które wnosimy, fundament służący do tego, aby jeszcze bardziej i jeszcze szybciej wspólnie z samorządami zmieniać jakość, poprawiać jakość i oblicze polskich dróg samorządowych.
Kolejna ważna kwestia, i na to przeznaczymy ok. 200 mln zł, to wsparcie samorządów wojewódzkich. Drogi wojewódzkie to te, które przenoszą obciążenie, co do zasady oczywiście, w tym ujęciu ogólnym, 6-7 tys. pojazdów na dobę. Tak że jest to znaczne obciążenie takiej infrastruktury drogowej. Tam również dostrzegamy potrzeby inwestycyjne i chcemy w tym roku przeznaczyć ok. 200 mln zł na to, aby poprawić infrastrukturę, BRD na drogach wojewódzkich. Czyli również chodniki albo ciągi pieszo-rowerowe, zatoczki autobusowe, bezpieczne skrzyżowania czy to w postaci sygnalizacji świetlnej, czy to w postaci ronda, separatory ruchu - to wszystko, co sprawia, że drogi wojewódzkie będą bezpieczniejsze. I trzeba powiedzieć, że jest to kolejna transza środków finansowych przeznaczana na poziom wojewódzki. W poprzednim roku ogłosiliśmy i rozstrzygnęliśmy nabór na budowę obwodnic w ciągach dróg wojewódzkich. Do tego naboru stanęły wszystkie województwa, bez podziału na województwa, powiedzmy, położone we wschodniej części naszego kraju czy w zachodniej części naszego kraju. Wszystkie województwa, 16 województw, wzięły udział w tym naborze. Marszałkowie zdecydowali się złożyć wnioski. Te wnioski, które spełniały warunki i kryteria formalne, uzyskały dofinansowanie. To łącznie 50 obwodnic w ciągach dróg wojewódzkich. Kwota przeznaczona na ten cel to 2400 mln zł. Pierwsze umowy już zostały podpisane, m.in. w województwie podlaskim czy w województwie lubelskim. Kolejne umowy są ustalane i uszczegóławiane i do nich również będziemy podchodzić.
Już raz pokazaliśmy, że chcemy wspierać również marszałków w budowie infrastruktury, obwodnic, natomiast teraz chcemy dofinansować mniejsze zadania, polegające na poprawie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg jest rozwijany. Chcemy wspierać wszystkie potrzeby samorządowe na każdym z trzech poziomów. Myślę, że liczby, które za nami stoją, z tych ostatnich 4 lat pokazują, że jest to narzędzie, które się przyjęło i jest bardzo chętnie wykorzystywane przez stronę samorządową. A potrzeb jest wiele. Świadczą o tym listy, które za pośrednictwem Ministerstwa Infrastruktury są przekazywane do zatwierdzenia przez prezesa Rady Ministrów. W każdym województwie oprócz listy podstawowej, w ramach której samorządy uzyskują dofinansowanie, są również listy rezerwowe, które czekają na oszczędności - wtedy te zadania są dofinansowywane. W 2019 r., 2020 r. i 2021 r. niemalże wszystkie listy rezerwowe zostały skonsumowane. Oszczędności były generowane na tak wysokim poziomie, że zadania z listy rezerwowej wchodziły do realizacji albo samorządowcy rezygnowali ze środków z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg, ponieważ pojawiło się nowe źródło, jeszcze atrakcyjniejsze, z którego woleli skorzystać. Mam na myśli środki z Polskiego Ładu, z tej edycji Programu Inwestycji Strategicznych. W ramach pierwszej edycji przeznaczono ponad 13 mld zł na inwestycje drogowe, w ramach drugiej edycji, niedawno rozstrzygniętej - 14 mld zł na inwestycje drogowe.
To, że atrakcyjność funduszu Polski Ład jest większa, nie dziwi. Skoro tam na takie zadania można uzyskać dofinansowanie wynoszące 95% wartości zadania, to siłą rzeczy samorządy aplikują o te środki. W ramach Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg te parametry są ustawione od 50% do 80% w zależności od zamożności gminy, powiatu albo subregionu, jeżeli mówimy o zadaniach wojewódzkich, natomiast jak mówiłem, Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg też cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem. Jestem przekonany, że to, co w tej chwili proponujemy, czyli zwiększenie funduszu o 2 mld zł i ogłoszenie naboru na zadania z zakresu BRD na drogach wojewódzkich, również zostanie dobrze odebrane przez samorządy i jeszcze w tym roku te nabory będą mogły zostać ogłoszone odpowiednio przez urzędy wojewódzkie, a także przez Ministerstwo Infrastruktury.
Szanowni Państwo! Jeszcze jedna kwestia. Przypomnę, że w poprzednim roku desygnowaliśmy dodatkowe środki na poprawę bezpieczeństwa w ruchu drogowym, działając punktowo, jeżeli chodzi o przejścia dla pieszych, doświetlenie przejść dla pieszych, i to w sposób profesjonalny od strony technicznej, budowę przejść dla pieszych, a także dojść do tych przejść dla pieszych, tak aby ta infrastruktura została wzmocniona. Ponad 3 tys. zadań albo zostało zrealizowanych, albo jest realizowanych. Tak że cały czas rozwijamy Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg. Trafiamy z tymi środkami w potrzeby, które są sygnalizowane przez samorządy.
Liczę, Wysoka Izbo, na merytoryczną, dobrą debatę zarówno teraz na sali plenarnej, jak i podczas prac w komisji. Nie ukrywam, że zależy nam na czasie. Chcemy jak najszybciej uchwalić te przepisy, aby po ich wejściu w życie zarówno wojewodowie, jak i Ministerstwo Infrastruktury mogli ogłosić nabory. Chodzi o to, aby te inwestycje były prowadzone, jak będzie taka możliwość, jeszcze pod koniec tego roku, a jak nie, to na początku przyszłego roku. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia