9. kadencja, 58. posiedzenie, 2. dzień (07-07-2022)
13. punkt porządku dziennego:
Pytania w sprawach bieżących.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Szymon Szynkowski vel Sęk:
Panie Marszałku! Szanowni Państwo Posłowie! Podczas szczytu NATO w Madrycie zapadły decyzje istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa Polski. Wykazując się jednością, sojusznicy przyjęli nową koncepcję strategiczną, w której Rosja uznana jest za najistotniejsze i bezpośrednie zagrożenie. Postanowili też o znacznym wzmocnieniu postawy odstraszania i obrony oraz potwierdzili kontynuację polityki otwartych drzwi w odniesieniu do Ukrainy i Gruzji. W deklaracji ze szczytu państwa NATO zobowiązały się do długoterminowego wsparcia Ukrainy, jak też wystosowały do Finlandii i Szwecji zaproszenie do przystąpienia do NATO.
Na szczycie szefowie państw i rządów przyjęli nową koncepcję strategiczną, nakreślającą kierunek działania i nowe wyzwania na kolejną dekadę. Kształt dokumentu należy uznać za bardzo dobry, gdyż jego zapisy są odpowiedzią na gros polskich postulatów. Po pierwsze, zachowując trzy główne zadania Sojuszu - odstraszanie i obrona, zapobieganie konfliktom oraz bezpieczeństwo kooperatywne - w dokumencie zaakcentowaną kolektywną obronę jako zasadniczy cel Sojuszu, podkreślając potrzebę wzmocnienia i traktowania jako podstawy realizacji art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego zdolności odstraszania i obrony. Po drugie, nowa koncepcja odzwierciedla zmiany filozofii Sojuszu i w odróżnieniu od poprzedniej koncepcji strategicznej, z 2010 r., określa Rosję jako najistotniejsze i bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa Sojuszu - właśnie dzięki staraniom strony polskiej - adekwatnie ukazuje i potępia rosyjską agresję na Ukrainę oraz odnotowuje integrację wojskową Rosji z Białorusią. Swoistą cezurą jest nowe podejście Sojuszu do Moskwy, która zgodnie z zapisami dokumentu nie może być uznawana przez NATO za partnera. Po trzecie, istotne są zapisy dotyczące Ukrainy, stanowiące m.in. o tym, że silna i niepodległa Ukraina jest nieodzowna dla stabilności obszaru euroatlantyckiego, oraz potwierdzające decyzje szczytu w Bukareszcie z 2008 r. o perspektywie przyszłego członkostwa Ukrainy w Sojuszu. W koncepcji strategicznej po raz pierwszy pojawia się także odniesienie do wyzwania, jakie dla sojuszników stanowi aktywność Chin, których niektóre działania uznano za szkodliwe dla bezpieczeństwa Sojuszu. Nowa koncepcja strategiczna odnosi się także do takich obszarów, jak terroryzm, bezpieczeństwo klimatyczne, współpraca NATO - Unia Europejska, bezpieczeństwo cybernetyczne, innowacje, kontrola zbrojeń, rozbrojenie i nieproliferacja.
Szanowni Państwo! Panie Marszałku! Wynegocjowane zapisy dotyczące odstraszania i obrony, zawarte zarówno w niejawnym raporcie NATO, jak i w koncepcji strategicznej, są korzystne. Sojusznicy zobowiązali się do znacznego wzmocnienia postawy odstraszania i obrony, m.in. poprzez zmianę równowagi między siłami stacjonującymi a siłami wsparcia, rozmieszczenie wysuniętych magazynów uzbrojenia i amunicji oraz usprawnienie systemów kontroli i dowodzenia. Zapisy te otwierają pole do dalszego zwiększenia obecności wojskowej sojuszników w naszych krajach powyżej poziomu obecnych grup bojowych. Obecnie jest to szczebel batalionowy. Te zapisy umożliwiają zwiększenie tej obecności do jednostek o wielkości brygad.
Postanowiono także o utworzeniu puli 300 tys. żołnierzy na potrzeby wzmocnienia wschodniej flanki w sytuacji kryzysowej oraz o możliwości powiązania tych sił z konkretnymi planami wyprzedzającymi.
Z punktu widzenia Polski dzisiaj najważniejsze będzie zapewnienie implementacji tych zapisów. Kluczowe są także decyzje poszczególnych sojuszników o wzmocnieniu wschodniej flanki, a w szczególności deklaracje Stanów Zjednoczonych. Ogłoszona przez prezydenta Bidena decyzja o przekształceniu wysuniętego dowództwa 5. korpusu armii w Poznaniu z obecności o charakterze rotacyjnym w obecność stałą ma wymiar historyczny, świadczy o zdecydowanej zmianie w myśleniu Amerykanów o stacjonowaniu sił zbrojnych Stanów Zjednoczonych w Polsce. Decyzję tę należy przyjmować jako pierwszy krok i należy prowadzić działania zmierzające do zwiększenia stałej obecności sił USA na terenie Polski, szczególnie w kontekście rosnącego zagrożenia ze strony Białorusi.
Niewątpliwym sukcesem było zaprezentowanie jedności Sojuszu w sprawie rozszerzenia, umożliwione dzięki osiągnięciu porozumienia między Turcją, Szwecją i Finlandią. Warto odnotować, że w deklaracji ze szczytu pojawiły się stwierdzenia o bezpośredniej wadze bezpieczeństwa wspomnianych dwóch krajów nordyckich dla NATO również w okresie akcesyjnym. Te stwierdzenia należy odczytywać jako miękkie zapewnienie o wsparciu przez Sojusz bezpieczeństwa obu kandydatów w okresie poprzedzającym akcesję. 5 lipca odbyła się uroczysta ceremonia podpisania protokołów akcesyjnych. Do tej pory pięć krajów dokonało ratyfikacji tych dokumentów. Mam nadzieję, że dzisiaj Sejm też podejmie tę decyzję ratyfikacyjną.
Przyjęcie korzystnych zapisów dotyczących Ukrainy, w tym przeglądu pakietu pomocowego, zobowiązania się sojuszników do długoterminowego wsparcia Ukrainy, m.in. modernizacji sektora obronnego oraz powojennej odbudowy kraju, czy stwierdzenia, że silna i niepodległa Ukraina jest nieodzowna dla stabilności obszaru euroatlantyckiego są zwieńczeniem zabiegów dyplomatycznych Polski. Umieszczenie w nowej koncepcji strategicznej powtórzenia zapewnienia o otwartości Sojuszu na przyjęcie Ukrainy i Gruzji do NATO poprzez nawiązanie do decyzji z 2008 r. należy odnotować jako pozytywny sygnał. Sukcesem jest też odnotowanie w deklaracji ze szczytu, że sojusznicy wspierający Ukrainę otrzymają odpowiednie wsparcie.
Na koniec chciałbym zwrócić uwagę na fakt, że istotnym aspektem szczytu w Madrycie był jego globalny charakter. Globalna perspektywa Sojuszu została też wpisana do nowej koncepcji strategicznej. Zaproszenie po raz pierwszy w historii do udziału w szczycie NATO partnerów azjatyckich świadczy o większym nacisku, jaki niektórzy sojusznicy zamierzają kłaść na globalne partnerstwo na rzecz bezpieczeństwa. (Dzwonek) Z perspektywy Polski istotne jest dopilnowanie, aby pogłębianie partnerstw z tymi krajami nie zdominowało agendy Sojuszu i nie odciągało uwagi od partnerstw z państwami narażonymi na ingerencję rosyjską. Bardzo dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia