9. kadencja, 58. posiedzenie, 2. dzień (07-07-2022)

18. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o usprawnieniu procesu inwestycyjnego Centralnego Portu Komunikacyjnego (druk nr 2400).

Poseł Maciej Lasek:

    Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! 21 czerwca 2018 r. w TVP Info ogłoszono, że weszła w życie specustawa o Centralnym Porcie Komunikacyjnym, że nowe przepisy dotyczą harmonogramu, przygotowań do przejęcia gruntów pod inwestycje, że już niedługo ma zostać zakończone studium środowiskowe, do 2021 r. zakończą się przygotowania planistyczne i w tym samym roku ruszy budowa, a podczas spotkania z mieszkańcami gminy Baranów minister Wild zapowiedział, że cena za 1 m² będzie wahać się od 35 zł do 40 zł. Co prawda nie wiadomo jeszcze, jak będzie wyglądało finansowanie tej inwestycji, ale autor materiałów wspomina, że były prowadzone rozmowy z Chinami i Singapurem. Tyle o tym fakcie mówiono w TVP Info.

    7 lipca 2022 r. prace planistyczne nie są zakończone, a szacowany koszt całego projektu przewyższa już 400 mld zł. W ramach programu dobrowolnych nabyć pod budowę lotniska pozyskano zaledwie 4‰ zakładanej powierzchni gruntów. Mieszkańcy miejscowości, gdzie planowana jest budowa, protestują. Spółka przekonuje, że pierwsze prace budowlane ruszą pod koniec 2023 r., a Rada Ministrów prosi o przyjęcie projektu ustawy o usprawnieniu procesu inwestycyjnego Centralnego Portu Komunikacyjnego, która jest rzekomo niezbędna do sprawnej realizacji CPK.

    Jest to ustawa, która zmienia 21 ustaw i uchyla jedną ustawę. Równoczesna zmiana 22 ustaw za pomocą jednej specustawy oznacza, że mamy tu do czynienia z działaniem odstającym od reguł, które powinny obowiązywać w demokratycznym państwie prawa. Wbrew nazwie specustawa nie usprawnia procesu inwestycyjnego, ale wynosi spółkę CPK ponad obowiązujące obecnie prawo. Ogranicza ona transparentność poprzez zamrożenie istniejących mechanizmów formalnej i społecznej kontroli, a także wzmacnia pod względem materialnym i prawnym i tak już uprzywilejowaną pozycję spółki wobec wszystkich innych interesariuszy projektu. Czyni to kosztem przede wszystkim lokalnych społeczności, samorządów i obywateli.

    Spółka CPK ma stać się takim państwem w państwie, podmiotem działającym na szczególnych, preferencyjnych warunkach. Wystarczy, że jakakolwiek inwestycja, choćby luźno związana z CPK, zostanie wpisana do tzw. programu wieloletniego CPK, np. jako inne zadanie, a już będą stosować się do niej przepisy ustawy. Szeroka definicja inwestycji oraz nieprecyzyjne określenie tzw. innych inwestycji, o których można mówić, jeżeli inwestycje są przestrzennie oraz funkcjonalnie powiązane z projektowanym lotniskiem, mogą prowadzić do sytuacji, gdy ustawa będzie używana nie tylko do wybudowania lotniska, ale też do wybudowania obiektów komercyjnych przestrzennie powiązanych z lotniskiem. Nie można tego wykluczyć.

    Inwestycje towarzyszące, o których mowa w ustawie, mają wiązać się z takimi samymi ograniczeniami praw obywateli i taką samą ingerencją w sprawy samorządu jak sama inwestycja lotniskowa. Inwestycje towarzyszące mogą powstawać w całym kraju. Tylko od rządu będzie zależało, czy dana inwestycja publiczna, droga, linia kolejowa, sieć przesyłowa, urządzenie wodne, będzie uznana za inwestycję towarzyszącą.

    Powiązanie takiej inwestycji z CPK może być w praktyce bardzo luźne, a daje za to rządowi prawo do ingerencji w życie samorządów i obywateli w całym kraju. Jeżeli ustawa wejdzie w życie, to nie powinno nikogo dziwić, że nagle prawie wszystkie inwestycje publiczne będą mogły stać się inwestycjami towarzyszącymi, np. budowa gminnej drogi, którą choćby luźno będzie można powiązać z CPK, bo przyśpiesza dojazd do lotniska, będzie mogła wiązać się z wprowadzeniem zakazu wydawania pozwoleń na budowę, wprowadzeniem prawa pierwokupu dla spółki celowej, a także z pozwoleniem, aby to wojewoda, a nie gmina, wydawał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

    Dotychczas możliwe było realizowanie wszystkich takich inwestycji bez daleko idących ograniczeń. Dlaczego w tym przypadku ma być inaczej? Występując o tzw. decyzję środowiskową dla inwestycji towarzyszącej, spółka CPK będzie mogła zatrzymać procesy inwestycyjne na danym obszarze. Postępowania dotyczące wydania decyzji o warunkach zabudowy będą musiały zostać zawieszone. Chodzi o samo złożenie wniosku o decyzję środowiskową, której spółka może przecież nie otrzymać.

    Nie powinno się przedłużać i tak skomplikowanych procesów inwestycyjnych. Pogorszy to klimat inwestycyjny w kraju. Jest to też kolejne postanowienie, które może być nadużywane i może służyć do blokowania różnych inwestycji. Podmiot dotknięty takim nadużyciem nie będzie miał żadnego prawa do odwołania czy do odszkodowania.

    Co do samego procesu powstawania lotniska, to warto wspomnieć o dwóch kwestiach. Projekt wymienia szereg ograniczeń, które mogą być wprowadzone przez rozporządzenie Rady Ministrów dotyczące obszaru przygotowywania inwestycji lotniskowej, takich jak zakaz wydawania pozwoleń na budowę, zakaz wydawania decyzji o warunkach zabudowy i o zagospodarowaniu terenu, zakaz wydzielania samodzielnych lokali mieszkalnych w budynkach. Po wydaniu rozporządzenia zwykły proces inwestycyjny w obszarze objętym rozporządzeniem będzie niemożliwy.

    W świetle obowiązujących przepisów promesa zezwalająca na założenie lotniska użytku publicznego może być udzielona tylko wtedy, gdy dokonano podstawowych analiz ekonomiczno-finansowych i rynkowych. Zgodnie z propozycją zawartą w ustawie obecnie planowana struktura własnościowa, przewidywane źródła finansowania inwestycji, rentowność i płynność podmiotu, planowana wysokość opłat lotniskowych, planowana wysokość przychodów z tytułu opłat lotniskowych i całość planowanych przychodów mają pozostać tajemnicą. Do tego autor tej propozycji nawet nie próbuje jej racjonalnie uzasadnić.

    Można odnieść wrażenie, że projektodawcy za cel obrali sobie władztwo planistyczne gmin. W wielu miejscach, w odniesieniu do różnych sytuacji projekt zabiera możliwość określenia przeznaczenia nieruchomości i warunków zabudowy. (Dzwonek) Dokument nie uwzględnia niczego, co wykraczałoby poza punkt widzenia jej inicjatora.

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Ustawa o usprawnieniu procesu inwestycyjnego Centralnego Portu Komunikacyjnego jest zła, szkodliwa. Klub Koalicji Obywatelskiej składa wniosek o odrzucenie projektu ustawy w pierwszym czytaniu. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia