9. kadencja, 59. posiedzenie, 1. dzień (20-07-2022)

7. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2023 Rokiem Wojciecha Korfantego (druki nr 2229 i 2257).

Poseł Jarosław Rzepa:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Wojciech Korfanty - Polak, Ślązak, patriota. Śląski bohater uważany za jednego z ojców polskiej niepodległości. A tak naprawdę Adalbert Korfanty, bo tak miał na imię, uczęszczał do Gimnazjum Królewskiego w Katowicach i pisał o tym okresie tak: Zasługę mojego uświadomienia narodowego przypisać muszę moim hakatystycznym profesorom w gimnazjum w Katowicach, którzy zohydzeniem wszystkiego, co polskie i co katolickie, wzbudzili we mnie ciekawość do książki polskiej, z której pragnąłem się dowiedzieć, czym jest ten lżony i poniżany naród, którego językiem w mojej rodzinie mówiłem.

    W gimnazjum Korfanty założył tajne kółko, zaczął angażować się w działalność propolską, nawiązał kontakty z działaczami z Wielkopolski. Korfanty ostro krytykował również Ottona von Bismarcka, za co został relegowany z klasy maturalnej w 1895 r. Studia ukończył w Berlinie. Natomiast niestety nienauczony doświadczeniem gimnazjalnym skupił się na działalności narodowej. We Wrocławiu należał do Towarzystwa Akademików Górnoślązaków. W latach 1901-1908 był członkiem Ligi Narodowej, w ramach której współpracował z Romanem Dmowskim. Korfanty należał do najwyższych władz Ligi, która - jak wspominał - na nowo wzbudziła w sercach polskich wiarę w naszą niepodległość, zwalczała trójlojalizm i wzmacniała poczucie niepodzielności i nieśmiertelności narodu polskiego.

    Korfanty w 1901 r. założył w Poznaniu dziennik informacyjno-polityczny ˝Górnoślązak˝, którego był redaktorem naczelnym. W tym samym roku stanął przed poznańskim sądem i został skazany na 4 miesiące więzienia we Wronkach.

    Był orędownikiem wolności Górnego Śląska. Gdy ważyły się losy Górnego Śląska, Korfanty jako polski komisarz plebiscytowy zdzierał sobie gardło na wiecach, agitując za Polską. Współkierował II powstaniem śląskim. Po przegranym plebiscycie, który odbywał w atmosferze terroru, zastraszania i manipulacji, Wojciech Korfanty stanął na czele III powstania śląskiego. W jego wyniku zapadła decyzja korzystniejsza dla Polaków, niż wynikało ze służby niepodległej.

    Wojciech Korfanty w odrodzonej Polsce sprawował mandat posła na Sejm I i II kadencji. 14 lipca 1922 r. desygnowany był na premiera, nie sformułował jednak rządu. Zaprotestował naczelnik państwa Józef Piłsudski, a PPS zagroził przeprowadzeniem strajku generalnego. Taki obrót sprawy doprowadził do cofnięcia tej desygnacji 29 lipca. Przez 3 miesiące, od października do grudnia 1923 r. był wicepremierem w rządzie Wincentego Witosa i jego chadeckim doradcą.

    W 1930 r. Korfanty wraz z posłami Centrolewu został aresztowany i osadzony w twierdzy brzeskiej. Po uwolnieniu powrócił na Górny Śląsk, skonfliktowany jednak z wojewodą Michałem Grażyńskim w obawie przed represjami wiosną 1935 r. udał się na emigrację do czeskiej Pragi (Dzwonek), a następnie do Francji. Powrócił do Polski w 1939 r.

    Jednak nie dane mu było długo żyć. 17 sierpnia zmarł w szpitalu św. Józefa przy ul. Emilii Plater w Warszawie. Powrócił, skąd wyszedł, i spoczywa w Katowicach.

    Nasz klub oczywiście będzie głosował za. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia