9. kadencja, 59. posiedzenie, 1. dzień (20-07-2022)

9. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2023 Rokiem Aleksandra Fredro (druki nr 2232 i 2254).

Poseł Bożena Żelazowska:

    Szanowny Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicji Polskiej - Polskiego Stronnictwa Ludowego, Unii Europejskich Demokratów i Konserwatystów mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu odnośnie do uchwalenia roku 2023 Rokiem Aleksandra Fredry, najwybitniejszego polskiego komediopisarza, pamiętnikarza i poety.

    Pominę tutaj wątek, kiedy Fredro był żołnierzem, bo już go wielokrotnie przedstawialiśmy, tylko dodam, że w 1815 r. podał się do dymisji i wrócił do majątku Bieńkowa Wisznia pod Lwowem. Koleje życia pisarza pozostały odtąd bez przerwy związane z Galicją. W 1828 r. zawarł bardzo szczęśliwe małżeństwo z Zofią z hrabiów Jabłonowskich, hrabiną Skarbkową. Ogólne spojrzenie na dorobek Fredry pozwala twierdzić, że tworzył on skokami, o czym moja przedmówczyni też już wspomniała: okresy wzmożonego wysiłku twórczego przeplatały się z okresami milczenia. Po 1854 r. podjął znów pióro, ale nic już nie wystawiał ani nie wydawał. Przyczyny tak długich przerw, jak i decyzji w niepublikowaniu mimo próśb, nie są zupełnie jasne. Na pewno odegrały tu rolę ataki krytyków pomawiających komediopisarza o obojętność na żywotne sprawy narodu, ale też zapewne poczucie rozminięcia z triumfującym na emigracji romantyzmem.

    W tej sytuacji na testament pisarski wygląda napoleoński pamiętnik Fredry ˝Trzy po trzy˝, a twórczość dramatyczna rozpada się wyraźnie na dwa bloki, z których za życia autora znany był tylko jeden. Blok ten obejmuje pełne, odpowiadające wymogom gatunku kilkuaktowe komedie: ˝Pan Geldhab˝, ˝Mąż i żona˝, ˝Cudzoziemszczyzna˝, ˝Przyjaciele˝, ˝Ciotunia˝, ˝Śluby panieńskie˝, ˝Pan Jowialski˝, ˝Zemsta˝, ˝Dożywocie˝; wodewile, farsy i groteski: ˝Nowy Don Kichot˝, ˝Damy i huzary˝, ˝Nocleg w Apeninach˝, ˝Gwałtu, co się dzieje!˝, ˝Dyliżans˝; wreszcie jednoaktówki świadczące o znakomitym opanowaniu przez pisarza tej trudnej formy scenicznej: ˝Intryga naprędce, czyli nie ma złego bez dobrego˝, ˝Zrzędność i przekora˝, ˝Pierwsza lepsza, czyli nauka zbawienna˝, ˝Odludki i poeta˝. Utworom scenicznym towarzyszyły liczne wiersze o głęboko osobistym, przeważnie lirycznym charakterze, a wśród nich bajki.

    Twórczość sceniczna (Dzwonek) powstała w ścisłym związku z teatrem. Z teatru Fredro czerpał wiele.

    No cóż, nie mogę chyba w całości przedstawić mojego wystąpienia, toteż pozwólcie państwo, że powiem tylko, że bardzo cieszy fakt, że twórczość tego znakomitego artysty dzięki obchodom roku 2023 będzie przypomniana, a może też na nowo odkryta, że znowu będzie zdumiewać, bawić. Mam nadzieję, że będzie ona też jakby podłożem wielu obchodów, które się w tym roku odbędą. Bardzo dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia