9. kadencja, 59. posiedzenie, 1. dzień (20-07-2022)

10. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2023 rokiem Aleksandry Piłsudskiej (druki nr 2233 i 2258).

Poseł Bożena Żelazowska:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicji Polskiej - Polskiego Stronnictwa Ludowego, Unii Europejskich Demokratów i Konserwatystów przedstawiam stanowisko klubu odnośnie do poselskiego projektu uchwały o ustanowieniu roku 2023 rokiem Aleksandry Piłsudskiej.

    31 marca 2023 r. przypada 50. rocznica śmierci Aleksandry Piłsudskiej - działaczki niepodległościowej, rewolucjonistki, aktywistki społecznej i sufrażystki, choć niezrzeszonej. Na tych ostatnich dwóch działalnościach żony marszałka Józefa Piłsudskiego - działalności społecznej i pracy na rzecz praw kobiet - chciałabym się skupić.

    Wykazująca się niezwykłą odwagą działaczka PPS, a potem aktywna członkini Oddziału Wywiadowczo-Kurierskiego I Brygady Legionów Polskich nigdy nie akceptowała tradycyjnej przypisanej kobiecie wyłącznej roli żony i matki. Od najmłodszych lat ambitna, zawsze zajmowała się nie tylko domem, ale też sprawami publicznymi. Działała w wielu towarzystwach społecznych i charytatywnych: w ˝Naszym Domu˝ tworzącym ośrodki opiekuńcze dla sierot, w ˝Rodzinie Wojskowej˝ organizującej przedszkola i szkoły, w ˝Opiece˝ zakładającej świetlice i biblioteki.

    Angażowała się również w prace komitetu Akcji Pomocy Zimowej oraz Ligi Kobiet Pogotowia Wojennego. Została jedną z założycielek towarzystwa pomocy więźniom. Pomagała kombatantom, bezdomnym i bezrobotnym. Energiczna, niezależna, kreatywna była wielką rzeczniczką praw kobiet. Miała istotny wpływ na męża w kwestii m.in. przyznania kobietom praw wyborczych. Piłsudska jest najlepszym dowodem, iż w walce o niepodległość Polski istotny udział miały również kobiety.

    Aleksandra włożyła duży wysiłek w edukację, organizację i motywację Polek, aby miały należne im miejsce w historii. Była świetną liderką. Katarzyna Droga, autorka książki ˝Kobieta, którą pokochał marszałek. Opowieść o Oli Piłsudskiej˝ wspomniała w jednym z wywiadów, że Aleksandra miała dwa ideały: walczyć o wolność kraju i być kobietą niezależną. Fakt, że sama się utrzymywała, był w ówczesnych czasach bez precedensu. Jej ciotka powtarzała jej, że kobiety, które pracują, muszą być bardzo szpetne, skoro żaden mężczyzna nie chce ich utrzymywać, ale ona nie słuchała, bo nie była ani szpetna, ani głupia. Wytyczała po prostu nowe tory dla dziewcząt. Kiedy kobiety nie mogły studiować, ona poszła na studia.

    Aleksandra Piłsudska w swoich wspomnieniach pisała: Kiedy patrzę z perspektywy lat na pracę odbudowy Polski, to zawsze nasuwa mi się porównanie z paralitykiem, który po długim okresie niemocy zaczyna uczyć się chodzić na nowo. (Dzwonek)

    Już bardzo króciutko, panie marszałku, jeżeli pan pozwoli.

    Robiono krok czy dwa naprzód, ale zaraz przychodziło zmęczenie i pojawiała się niechęć ze względu na niedostateczne siły i poczucie, że wciąż pozostaje długa droga do przebycia. Także dziś my, kobiety, musimy być świadome, że bez naszej aktywności nie będzie dla nas nowego rozdziału. Musimy iść naprzód z pełną determinacją.

    W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Polska rekomenduję Wysokiej Izbie przyjęcie tej uchwały. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia