9. kadencja, 59. posiedzenie, 1. dzień (20-07-2022)

11. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały o ustanowieniu roku 2023 Rokiem Maurycego Mochnackiego (druki nr 2228 i 2255).

Poseł Sprawozdawca Joanna Lichocka:

    Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Dziękuję za udzielenie głosu. Jednym zdaniem odniosę się do poprzedniego punktu dotyczącego Aleksandry Piłsudskiej, bo ta postać też mi jest bardzo bliska. Bardzo się cieszę z tej inicjatywy, że możemy uchwalić rok Aleksandry Piłsudskiej. Chciałabym też zaapelować zwłaszcza do polityków Platformy Obywatelskiej o to, żeby może wpłynęli na rodzinę państwa Onyszkiewiczów, żeby nie blokowali możliwości przeczytania pamiętników Aleksandry Piłsudskiej w Polskim Radiu. Taki pomysł pojawił się już 2 lata temu. Niestety są spadkobiercami praw autorskich i uniemożliwiają przeczytanie od deski do deski tych pamiętników, a one są bezcennym dokumentem i źródłem, świadectwem dzielności Aleksandry Piłsudskiej. Tak że byłabym bardzo wdzięczna, gdybyście państwo swoimi kontaktami wpłynęli na to. Dziękuję bardzo.

    Jako sprawozdawca Komisji Kultury i Środków Przekazu mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie z pracy nad poselskim projektem uchwały o ustanowieniu roku 2023 Rokiem Maurycego Mochnackiego.

    Marszałek Sejmu, zgodnie z art. 33a ust. 2 regulaminu Sejmu, po zasięgnięciu opinii Prezydium Sejmu, skierowała w dniu 11 maja 2022 r. powyższy projekt uchwały do Komisji Kultury i Środków Przekazu do pierwszego czytania. Komisja Kultury i Środków Przekazu po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu tego projektu uchwały na posiedzeniu w dniu 12 maja 2022 r. wnosi, by Wysoki Sejm przyjął tę uchwałę. Pozwolę sobie ją przeczytać, bo to jest jedyny moment, żeby cały ten tekst wybrzmiał w Sejmie.

    ˝Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie ustanowienia roku 2023 Rokiem Maurycego Mochnackiego

    Civis Polonus. Hostem Moscoviensem - Obywatel Polski, wróg Moskwy - taki napis umieścili na grobie Maurycego Mochnackiego w Auxerre jego towarzysze broni i emigracyjnego losu.

    13 września 2023 roku przypada 220. rocznica urodzin Maurycego Mochnackiego - konspiratora, dziennikarza, krytyka literackiego, pianisty, członka niemal wszystkich ówczesnych tajnych sprzysiężeń przeciw Rosji w Warszawie i żołnierza Powstania Listopadowego, odznaczonego orderem Virtuti Militari, wielokrotnie rannego w kolejnych bitwach z Moskalami. Walczył pod Olszynką Grochowską, Ostrołęką, Wawrem, Okuniewem i nad Liwcem, najpierw jako szeregowiec, później oficer. Po upadku Powstania zmuszono go do emigracji, a rosyjskie władze zaborcze skazały go zaocznie na śmierć przez powieszenie.

    Tyranii Rosji przeciwstawiał polskie umiłowanie wolności. O tym zderzeniu cywilizacyjnym - wschodniego samodzierżawia i republikańskiego ducha demokracji dawnej Rzeczypospolitej - pisał trafnie w pierwszym historycznym opisaniu wojny polsko-rosyjskiej 'Powstanie narodu polskiego w roku 1830 i 1831'. Do dziś wiele z jego diagnoz dotyczących natury Rosji i jej imperialistycznych dążeń, związanych zwykle także z kulturowym barbarzyństwem, nie straciło na aktualności.

    Maurycy Mochnacki, współtwórca Związku Wolnych Polaków, jako myśliciel polityczny postawił przed współczesnymi sobie rodakami zadanie, które nie przebrzmiało do dziś. Pisał, że naród wtedy jest zdolny do trwania i zwycięstw, gdy 'uzna się w jestestwie swoim', czyli ma świadomość swojego ducha narodowego i własnych możliwości. Uważał, że Polacy mają prawo być dumni ze swych republikańskich tradycji, z tego, że są 'najstarszymi synami europejskiej wolności'. Był twórcą nowoczesnego pojęcia polskiego narodu politycznego.

    Maurycy Mochnacki był także teoretykiem polskiego romantyzmu, twórcą jego podstaw i jednym z najważniejszych krytyków literackich epoki, autorem licznych recenzji i artykułów poświęconych twórczości, w tym rozprawy 'O duchu i źródłach poezji w Polszcze'.

    Był jednym z najświatlejszych umysłów swej epoki. Dorobek intelektualny i bohaterskie czyny na polach bitew stawiają tego rycerza sprawy polskiej w szeregu wielkich Polaków.

    Zmarł we Francji w 1834 roku. W listopadzie 2021 roku szczątki Maurycego Mochnackiego zostały uroczyście sprowadzone do Polski i pochowane na warszawskim Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

    Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, uznając intelektualną, moralną i patriotyczną wielkość tego Wolnego Polaka ogłasza rok 2023 Rokiem Maurycego Mochnackiego˝.

    To jest treść uchwały. Chciałabym tylko jeszcze dodać do tego, że szczątki Maurycego Mochnackiego, jego kości, na których widać ślady bitew, ślady ran, które odniósł w walce za Polskę, zostały sprowadzone do Polski z inicjatywy premiera Mateusza Morawieckiego. Został też wiernie odtworzony pomnik, który jest w Auxerre. Stoi on na warszawskich Powązkach Wojskowych w takim samym kształcie, w jakim go postawili mu w 1834 r. towarzysze emigracji, towarzysze broni.

    Jako sprawozdawca komisji chcę też powiedzieć, że niezwykle zgodnie nad tym projektem uchwały wszystkie kluby pracowały. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia