9. kadencja, 59. posiedzenie, 1. dzień (20-07-2022)

11. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały o ustanowieniu roku 2023 Rokiem Maurycego Mochnackiego (druki nr 2228 i 2255).

Poseł Bożena Żelazowska:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Maurycy Mochnacki urodził się 10 września 1803 r. w Bojańcu. Wychowywany był w duchu patriotycznym. Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim. Tu przeżył pierwsze zetknięcie z rosyjskim aparatem policyjnej przemocy. Za poglądy i działalność polityczną był wielokrotnie szykanowany. Jako słuchacz szkoły podchorążych brał udział w spiskach przeciwko carowi Mikołajowi I. Od 1829 r. należał do Sprzysiężenia Piotra Wysockiego, którego celem było wywołanie powstania i odzyskanie przez ojczyznę wolności. To członkowie sprzysiężenia w nocy z 29 na 30 listopada 1830 r. zaatakowali Belweder i dali sygnał do powstania. Mochnacki brał udział w bitwie o Olszynkę Grochowską, później walczył m.in. pod Okuniewem i pod Ostrołęką. Przed powstaniem, ale także i podczas powstania dał się poznać jako redaktor wielu pism, publicysta polityczny, krytyk literacki i muzyk. Był jednym z teoretyków polskiego romantyzmu, uczestnikiem i kronikarzem powstania listopadowego. Za męstwo w czasie powstania odznaczono go medalem Virtuti Militari. Po upadku powstania zagrożony aresztowaniem udał się na emigrację. 3 ostatnie lata życia, od 1831 r. do 1834 r., a więc okres tuż po powstaniu, spędził we Francji. Zaocznie skazano go na powieszenie za udział i rolę, jaką odegrał w powstaniu.

    Podczas pobytu na emigracji był jednym z najważniejszych publicystów ˝Pamiętnika Emigracji Polskiej˝, pisma wychodzącego po polsku w Paryżu. Na emigracji ukazała się jego najważniejsza praca historyczna: ˝Powstanie narodu polskiego˝ będąca w zamierzeniu autora dziejami powstania listopadowego. Była ona także analizą przyczyn klęski powstania, którego wybuch Mochnacki uważał za słuszny. Klęski upatrywał w słabości przywódców i ich nieprzygotowaniu do wzięcia na siebie odpowiedzialności za ważny moment dziejowy. Powstanie narodu polskiego wywarło duży wpływ na następne pokolenia Polaków.

    Zmarł 21 grudnia w 1834 r. Maurycy Mochnacki dość żył dla swojej sławy, ale zbyt krótko dla ojczyzny, której był mocnym filarem. Tymi słowami na francuskim cmentarzu pożegnał swojego przyjaciela kpt. Antoni Olszewski. Twórczość Maurycego Mochnackiego pomimo upływu czasu dalej zachowuje swoją aktualność i warto do niej sięgać oraz pamiętać o naszym wybitnym rodaku.

    Dlatego w imieniu klubu parlamentarnego Koalicji Polskiej - Polskiego Stronnictwa Ludowego rekomenduję Wysokiej Izbie przyjęcie tej uchwały. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia