9. kadencja, 59. posiedzenie, 1. dzień (20-07-2022)

12. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2023 Rokiem Jadwigi Zamoyskiej (druki nr 2207 i 2407).

Poseł Jarosław Rzepa:

    Dziękuję bardzo.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Na co nauka i wykształcenie, jeśli im nie towarzyszy wychowanie? To jest wyrobienie zdrowego sądu, czujnego sumienia, mężnej woli i hartu duszy. Te słowa stały się mottem postępowania i sensem życia Jadwigi z Działyńskich Zamoyskiej. Jak szanowni państwo wiecie, życie jej było bardzo trudne. Za udział w powstaniu władze pruskie ukarały rodzinę Działyńskich wyrugowaniem z majątku, którego centrum stanowił zamek w Kórniku. Rodzina Działyński została zmuszona do opuszczenia Wielkopolski. Tak więc pierwsze lata życia Jadwigi to było doświadczenie wygnania i tułaczki całej rodziny. Tytus Działyński, ojciec, w wyniku procesu odzyskał Kórnik w 1838 r. Doświadczenie to stało się początkiem zespolenia jej losów z losami Polski. Ojczyzna w Bogu i dla Boga - to hasło przyświecało całemu jej życiu. Dojrzewała w surowej szkole cierpienia: nieszczęścia w kraju, rodzinne kłopoty, choroby. Faza dorastania to oczywiście także bunt przeciwko schematom.

    W 1852 r. została wydana za brata swojej matki, gen. Władysława Zamoyskiego, polityka działającego z ramienia Hotelu Lambert. Ona nie opuszcza męża na emigracji, mieszka w Paryżu i Londynie. Podczas wojny krymskiej z radością rzuca zabawowy nastrój Paryża, aby wśród niewygód i niedostatków służyć pomocą mężowi i chorym żołnierzom dywizji polskiej w wyprawie krymskiej. Po śmierci męża dystansuje się od świata, żyje ubogo oddana chrześcijańskiemu wychowaniu swoich dzieci. Kiedy umiera jej 19-letni syn Witold, ona pości, umartwia się, choruje, koncentruje się na modlitwie i komunii świętej. Wychowuje syna Władysława i córkę Marię.

    Jadwiga Zamoyska przy pomocy swego syna Władysława, który wykupił Zakopane i część Tatr z Morskim Okiem i Czarnym Stawem nie dla siebie, ale dla Polski, zakłada Stowarzyszenie Chrześcijańsko-Społeczne pod opieką Matki Boskiej Dobrej Rady i Szkołę Życia Chrześcijańskiego i Domowej Pracy. Jeszcze przed rozpoczęciem zajęć w szkole Jadwiga odwiedziła szkoły gospodarcze we Francji, Danii i Holandii. Spędziła tam kilka tygodni, m.in. u wizytek wersalskich, obserwując ich pracę w gospodarstwie i prowadząc z nimi rozmowy. Rok później praktykę u nich odbywała sama Maria Zamoyska. Również przyszłe nauczycielki zakładu kształciły się w zawodach, których miały nauczać, takich jak m.in. gorseciarki, modystki, cukiernik czy rzeźnik. Ze względu na wartości patriotyczne szkoła była solą w oku władz pruskich. W 1885 r. wykorzystano fakt francuskiego obywatelstwa Zamoyskich i rodzina musiała opuścić Wielkopolskę. Jadwiga i Maria nie chciały rezygnować jednak z prowadzenia szkoły. Przeniesiono ją najpierw do Lubowoli, a następnie do Kalwarii Zebrzydowskiej. Ostatecznie po nabyciu przez Władysława Zamoyskiego dóbr zakopiańskich zakład otwarto ponownie w Kuźnicach.

    Jadwiga Zamoyska zmarła w 1923 r. (Dzwonek) Rok później jej syn Władysław Zamoyski przekazał swój majątek narodowi polskiemu, założył Zakłady Kórnickie, a do najważniejszych zadań fundacji należało utrzymanie i dalszy rozwój szkoły, która już po śmierci generałowej miała swoją filię w Kórniku. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia