9. kadencja, 59. posiedzenie, 1. dzień (20-07-2022)

13. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2023 Rokiem Jerzego Nowosielskiego (druki nr 2231 i 2406).

Poseł Jarosław Rzepa:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jerzy Nowosielski podejmował w swojej twórczości różne zagadnienia i tematy. Odważnie i bezkompromisowo rozwijał stylistykę malarską z jednej strony zakorzenioną w tradycji, a z drugiej strony nowoczesną w formie i kompozycji dzieła. Widać to chociażby w projektach sztuki sakralnej, w ikonach, w rozbudowanych kompozycjach ołtarzowych oraz w architekturze.

    Nie wszystkim kompozycje Nowosielskiego przypadły do gustu. Wiele z nich pozostało niezrealizowanych. Bogactwo szkiców poruszających tę tematykę dowodzi jednak, jak wielkie znaczenie w dorobku artysty miały próby, a niejednokrotnie również pełnowymiarowe malarskie kompozycje sakralne.

    Znamienne dla filozofii Nowosielskiego jest ścisłe przeplatanie się świętości i grzechu w sztuce i w życiu. Obok projektów ikonostasów znajdziemy akty kobiece, motywy z egzekucji, minimalistyczne pejzaże czy kompozycje bliskie abstrakcji geometrycznej. W katalogu znajdują się projekty ikonostasów, ołtarzy, polichromii, a także szkice architektury, wykonane na papierze farbami akwarelowymi, tuszem czy ołówkiem. Są one zapisem eksperymentów artysty, dochodzenia do właściwej formy, a także gotowymi, niezwykle dekoracyjnymi kompozycjami o subtelnej, wyważonej kolorystyce. Sacrum w tych wyjątkowych kompozycjach przedstawione jest poprzez pewne niedomówienie, stąd szkicowa, lekka forma, rozmyte kontury, swobodne i często z rozmachem kładzione linie.

    Projektując dla kościołów czy cerkwi, Nowosielski miał świadomość nie tylko oczekiwań szerokiego kręgu odbiorców, ale też istnienia pewnych społecznych kanonów oczekiwań, co do wyglądu tego typu realizacji. Nie byłby jednak artystą w pełnym znaczeniu tego słowa, gdyby bezwiednie im się poddał. Ikonostas wykonany przez Nowosielskiego pozostaje więc ikonostasem, ale z charakterystyczną dla niego stylistyką czy sposobem przedstawienia postaci. Staje się unikatowy. Warto podkreślić, że prace na papierze zrealizowały się nieraz w formie monumentalnych projektów sakralnych, np. w cerkwi w Jeleniej Górze czy w Białymstoku.

    Nowosielski konsekwentnie rozwijał świadomość istnienia tego, co ziemskie, jak i tego, co duchowe. Nie czynił tego jedynie na gruncie prywatnych przeżyć. Jego sztuka, pojmowana całościowo, to piękny zapis człowieczeństwa i różnorodności, która tworzy naszą niepowtarzalność.

    Klub Parlamentarny Koalicji Polskiej z zadowoleniem przyjmuje, że 2023 r. będzie Rokiem Jerzego Nowosielskiego. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia