9. kadencja, 59. posiedzenie, 1. dzień (20-07-2022)

Oświadczenia.

Poseł Grzegorz Lorek:

    Szanowny Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Zdobycie Ankony. Większość Polaków zna bitwę o Monte Cassino. Mało kto jednak pamięta o jednej z operacji, którą 2. Korpus Polski dowodzony przez gen. Andersa wykonał niemalże samodzielnie - o zdobyciu Ankony. Miało to miejsce 18 lipca 1944 r., zatem całkiem niedawno mieliśmy kolejną rocznicę tych wydarzeń.

    Bitwa rozpoczęła się 18 czerwca na głębokich przedpolach miasta. Wojska niemieckie, w oparciu o rozbudowany system umocnień i głęboko wyrzutowaną obronę, zatrzymał 2. Korpus Polski, zmieniając jednak pozycje obronne, Polakom udało się przełamać. Do akcji Anders wprowadził obie polskie dywizje: 3. Dywizję Strzelców Karpackich i 5. Dywizję Strzelców Kresowych. Polacy zdobyli Loreto, Castelfidardo, Osimo i inne miejscowości stojące na początku (...) u wrót Ankony. Atak na miasto wykonała 5. dywizja przy udziale ekwiwalentu sił pancernych polskiego korpusu. Kiedy 17 lipca ruszyło natarcie, polscy żołnierze powoli, ale niepowstrzymanie szli do przodu. Niemcy nie dawali za wygraną, mocno kontratakując. Polskiego ataku nie powstrzymały nawet intensywne bombardowania niemieckiego lotnictwa, szczególnie aktywnego w nocy, uderzającego w zaplecza polskich jednostek. Wreszcie manewr dokonany przez 6. włoską brygadę piechoty i 5. Pułk Ułanów Poznańskich pozwolił wejść na tyły miasta i rozbić ostatecznie broniącą Ankonę niemiecką 270. dywizję piechoty.

    To trochę, jak już wspomniałem, zapomniane polskie zwycięstwo. Zdobycie ważnego portu, jakim była Ankona, pozwoliło aliantom na poprowadzenie dalszych działań w kierunku na Linię Gotów i Rimini. Smutnym paradoksem historii jest fakt, że wielu żołnierzy 2. korpusu we Włoszech, walczących na obcej ziemi za obcą wolność, wiedziało już wtedy, że nie będzie mogło wrócić do swojej ojczyzny, dlatego że w naszej ojczyźnie zaczynał się mrok stalinizmu. Wiedzieli o tym, że będą prześladowani.

    Chciałem z tego miejsca podziękować za upamiętnienie zdobycia Ankony, odsłonięcie pomnika, udział Kompanii Reprezentacyjnej Wojska Polskiego, pani ambasador wraz z władzami Rzeczypospolitej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia