9. kadencja, 59. posiedzenie, 2. dzień (21-07-2022)

23., 24. i 25. punkt porządku dziennego:

   23. Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych w sprawie sprawozdania z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2021 r. wraz z przedstawioną przez Najwyższą Izbę Kontroli analizą wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej w 2021 r. oraz komisyjnym projektem uchwały w przedmiocie absolutorium (druki nr 2306, 2347 i 2440).
   24. Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o przedstawionej przez Prezesa Rady Ministrów ˝Informacji o poręczeniach i gwarancjach udzielonych w 2021 roku przez Skarb Państwa, niektóre osoby prawne oraz Bank Gospodarstwa Krajowego˝ (druki nr 2301 i 2380).
   25. Sprawozdanie z działalności Narodowego Banku Polskiego w 2021 roku (druk nr 2325) wraz ze stanowiskiem Komisji Finansów Publicznych (druk nr 2365).

Poseł Czesław Siekierski:

    Pani Marszałek! Szanowni Państwo! Analiza realizacji budżetu za rok 2021 wymaga jego przejrzystości i porównywalności w odniesieniu nie tylko do roku 2020, w którym, jak wiemy, był początek pandemii, było załamanie gospodarcze, były zwiększone wydatki związane z przeciwdziałaniem skutkom COVID-u, ale także do roku 2019, roku normalnego. Jeśli chodzi o budżet na rok 2020, wiemy, że był nowelizowany, że wpływy były zaniżone w wyniku sytuacji gospodarczej.

    Trzeba także brać pod uwagę, że do tego dochodzą zwiększone wydatki, które były poza budżetem, finansowane w ramach różnych funduszy, które nie były objęte budżetem. Można powiedzieć, że to był drugi budżet poza budżetem, niekontrolowany przez parlament, a rząd, premier realizowali w sposób bardzo luźny wydatki, które w ostateczności powodowały wzrost zadłużenia, za co zapłaci podatnik.

    Rok 2021 to także rok, który był trudny, jeśli chodzi o obszar procesów globalizacyjnych, porwanych łańcuchów, ale także to był rok wyjątkowo trudnych naszych relacji z Unią Europejską. Nie wykorzystaliśmy możliwości otrzymania środków w ramach KPO, środków, które w sposób istotny wpłynęłyby na rozwój. Także, jeśli chodzi o nasze całe relacje z Unią, naruszone zostały zasady praworządności. Płacimy codziennie 1 mln euro kary. Jednocześnie następuje ograniczenie inwestycji.

    Trzeba patrzeć na tę sytuację także przez pryzmat wojny na Ukrainie. Wprawdzie ona rozpoczęła się w końcu lutego tego roku, ale przecież wiemy, że pewne działania Rosja rozpoczęła wcześniej, co miało wpływ na pewne procesy globalne. Wprawdzie od II kwartału 2021 r. weszliśmy na ścieżkę pewnego rozwoju, który był widoczny, ale on był widoczny na tle roku 2020, a już inaczej trzeba go oceniać na tle roku 2019.

    Oczywiście jednocześnie w tym samym okresie następuje wzrost inflacji, inflacji, która ma uwarunkowania zewnętrzne, jeśli chodzi o surowce energetyczne, ale także ma swoje uwarunkowania w nadmiernych wydatkach roku 2020 i błędach w polityce rządu. Błędem NBP i Rady Polityki Pieniężnej był brak reakcji na wzrost inflacji już w II kwartale 2021 r. W tym okresie należało podjąć pewne działania ostrzegawcze, podnieść stopy inflacyjne, aby dać sygnał dla rynku, że oto wchodzimy w okres wzrostu inflacji. Jednocześnie dyskusyjne były też działania na rzecz osłabienia złotego, problemy ze skupem obligacji czy wreszcie próba komunikacji prezesa NBP z rynkami finansowymi i ze społeczeństwem.

    O sprawach budżetu, jego wielkości, nowelizacji w roku 2020, roku 2021 była mowa, niemniej chciałbym zaznaczyć, że już w budżecie roku 2020 przeznaczono prawie 50 mld na wydatki w roku 2021, a w roku 2021 znowu przeznaczono, można powiedzieć: ukryto istotne kwoty, które są do wykorzystania na finansowanie wydatków w roku 2022. Można mówić, że to jest pewnego rodzaju zaradność resortu finansów.

    (Poseł Tadeusz Cymański: Elastyczność.)

    Delikatnie mówiąc. To by było bardzo poprawne, jeśli chodzi o elastyczność. Ale to zakłóca przejrzystość finansów publicznych. Myślę też, że może było jakimś celem rządzących, aby te wydatki tak ukryć.

    Szacuje się, że deficyt w roku 2021 wyniósł ok. 50 mld i on był poza budżetem. Można powiedzieć, że on był w jakiś sposób ukryty. Problem w tym, że część tych wydatków była celowa. Tylko nie wiem, dlaczego rząd nie mówi o nich wprost społeczeństwu. Społeczeństwo chce mieć informację, jaka jest sytuacja budżetu państwa. Nie ma nic gorszego niż ukrywanie czy niemówienie do końca o zadłużeniu, jakie jest, jeśli chodzi o Skarb Państwa.

    Często także zapominamy, że w roku 2021 wprowadzono podatek od sprzedaży detalicznej, wprowadzono opłatę mocową i opłatę cukrową, co także miało określone konsekwencje, jeśli chodzi o koszty, które ponosi obywatel. W roku 2021 został wydłużony termin realizacji wydatków z roku 2020. Podobnie jest, jeśli chodzi o budżety na rok 2021, na rok 2022. W tym jest pewna logika, bo lepiej wydłużyć realizację pewnych wydatków niż wydatkować je szybko i nie do końca poprawnie. Ale to musi mieć pewne racje, pewną logikę, musi być uzasadnione.

    Wielkim błędem rządu w 2021 r. była kontynuacja procesu likwidacji Lotosu. To nie jest łączenie z Orlenem, lecz tak jak powiedziałem: likwidacja, która nie wiadomo komu i czemu służy. A może wiadomo? Ustawa budżetowa, którą omawiamy, była w dużej mierze ustawą niepełną, częściową. Wszyscy tutaj mówimy o wydatkach poza budżetem. Wreszcie zawsze na pograniczu kwartałów III i IV dokonywano nowelizacji. Do tego czasu te wydatki były ujęte w sposób bardzo luźny. Później próbowano to porządkować i w jakiś poprawny sposób zapisać na koniec roku, aby w cywilizowany sposób wejść w rok kolejny.

    Wreszcie przy takiej ocenie wykonania ustawy budżetowej trudno ocenić pozytywnie realizację budżetu i trudno mówić o udzieleniu absolutorium dla rządu. Bardzo małe były wydatki, jeśli chodzi o finansowanie rolnictwa w roku 2021. To samo dotyczy finansowania wydatków, jeśli chodzi o pensje nauczycieli. Można wręcz powiedzieć, że (Dzwonek) to była pewnego rodzaju manipulacja budżetem.

    Na koniec chciałbym powiedzieć, że NIK zrobił dobre opracowanie, dobrą analizę i warto, aby tę analizę studiować.

    Wicemarszałek Małgorzata Gosiewska:

    Dziękuję, panie pośle.

    Poseł Czesław Siekierski:

    PSL 2 grudnia przedstawił program działań, tzw. plan dla Polski w zakresie inflacji, energii, problemów rolnictwa, taniej żywności. Myślę, że jest o czym dyskutować. Bardzo dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia