9. kadencja, 59. posiedzenie, 2. dzień (21-07-2022)

18. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Piotr Wawrzyk:

    Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Pytanie jest bardzo obszerne i chciałbym podzielić odpowiedź na nie na dwie części.

    Wydaje mi się, że z punktu widzenia bieżącej sytuacji ważniejsza jest odpowiedź na pytanie na temat europejskich aspiracji państwa ukraińskiego. Te europejskie aspiracje do członkostwa Ukrainy w Unii Europejskiej wspieraliśmy już przed rosyjską agresją na Ukrainę. To był jeden z głównych motywów naszych relacji z partnerami europejskimi, ale oczywiście w kontekście państwa ukraińskiego. Stąd też, kiedy doszło do tej bezprecedensowej, niesprowokowanej i zbrodniczej agresji, dla nas było oczywiste, że przyspieszenie działań na rzecz uzyskania przez Ukrainę statusu kandydata do Unii Europejskiej jest wymogiem chwili. Musi to nastąpić bardzo szybko. Stąd też od razu podejmowaliśmy ten temat na forum Unii Europejskiej i w kontaktach dwustronnych z państwami członkowskimi, tłumacząc, że ma to wymiar bardzo ważny dla państwa ukraińskiego, dla obywateli Ukrainy, którzy nie tylko walczą o swoją wolność, ale również stoją na straży wolności i wartości europejskich. Postulat ten był stałym elementem wszystkich rozmów dwustronnych prowadzonych przez pana prezydenta, pana premiera, ministra spraw zagranicznych z innymi państwami członkowskimi oraz z instytucjami unijnymi. Staraliśmy się przekonać te państwa, które były ostrożne wobec tego postulatu, do tego, że musi on być zrealizowany i że to jest ten historyczny moment, w którym trzeba podjąć odważne decyzje w tym zakresie. Z kolei w relacjach z państwami, które popierały nasze podejście, staraliśmy się zachęcić je do wspólnych wysiłków dyplomatycznych.

    Podkreślaliśmy w tych rozmowach, o których wspominałem, na różnych szczeblach, na różnych poziomach, w różnych formatach, że przyznanie europejskiej perspektywy Ukrainie jest sprawą najwyższej wagi politycznej, a potwierdzenie tego będzie bardzo ważnym elementem wsparcia dla ukraińskiego społeczeństwa. Działania te prowadziliśmy przez stałe i aktywne promowanie zapisów w konkluzjach Rady Europejskiej przypominających Komisji Europejskiej o jej obowiązku dotyczącym przedstawienia opinii na temat akcesji Ukrainy do Unii Europejskiej. Przypomnę, że w tym czasie odbyły się dwa formalne posiedzenia Rady Europejskiej oraz nieformalna sesja szefów państw i rządów Unii Europejskiej w Wersalu. Po drugie, przypominaliśmy o tym zobowiązaniu Komisji Europejskiej na każdym comiesięcznym posiedzeniu Rady do Spraw Zagranicznych na szczeblu ministrów spraw zagranicznych od marca tego roku. Po trzecie, w stałych kontaktach z kluczowymi partnerami europejskimi nie tylko w gronie państw like-minded, ale i szerzej z państwami do tej pory sceptycznie nastawionymi do perspektywy europejskiej na różnych szczeblach w kontaktach Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Aktywne działania Polski i pozostałych państw w tej kwestii przyczyniły się do niezwłocznego zajęcia się wnioskiem Ukrainy. Rada Unii Europejskiej w ciągu kilku dni wystąpiła do Komisji Europejskiej z prośbą o przygotowanie opinii na temat stopnia realizacji kryteriów akcesyjnych, tzw. kryteriów kopenhaskich, i przygotowania do członkostwa wnioskujących państw. Komisja Europejska zdecydowała się przygotować swoją opinię bezprecedensowo szybko, przedstawiając jej zasadniczą część bez szczegółowej analizy w poszczególnych rozdziałach negocjacyjnych w dniu 17 czerwca br., przed posiedzeniem Rady Europejskiej zaplanowanym na 23-24 czerwca. W rezultacie pozytywnej opinii Komisji czerwcowa Rada Europejska przyjęła decyzję o przyznaniu Ukrainie statusu państwa kandydującego do członkostwa Unii Europejskiej. Podkreślam jeszcze raz: nie byłoby to możliwe, gdyby nie bardzo aktywna praca wszystkich polskich przedstawicieli państwa polskiego, począwszy od pana prezydenta, przez pana premiera, różnych formatów ministerstwa spraw zagranicznych. Gdyby nie ta szeroko zakrojona ofensywa dyplomatyczna w ramach Unii Europejskiej, jestem przekonany, że tej historycznej decyzji Rady Europejskiej by nie było.

    Obecnie koncentrujemy się na opracowaniu taktyki dalszych działań wewnątrz Unii, aby umocnić Ukrainę na jej ścieżce akcesyjnej, utrwalić jej status kandydacki, tak by ten przełomowy zapis o nadaniu statusu kandydackiego w konkluzjach Rady nie pozostał tylko na papierze.

    Kolejnym ważnym momentem na tej drodze będzie opublikowanie przez Komisję Europejską drugiej części opinii Komisji odnoszącej się do określonych w pierwszej części kilku konkretnych działań, przede wszystkim w zakresie sądownictwa i walki z korupcją, które Ukraina powinna wykonać do końca roku. Uważamy, że ten proces nie może zostać zatrzymany na etapie przyznania Ukrainie statusu państwa kandydującego, że musi nabrać kolejnej dynamiki w postaci rozpoczęcia konkretnych negocjacji akcesyjnych i to jest w tej chwili nasze główne zadanie, jeżeli chodzi o (Dzwonek) promowanie perspektywy europejskiej Ukrainy.

    Jeżeli pan pozwoli, panie marszałku, jeszcze druga część.

    Od momentu rozpoczęcia rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie 24 lutego wsparcie Kijowa stanowi jedno z priorytetowych zadań realizowanych przez państwo polskie, w szczególnym zakresie przez jego najwyższych przedstawicieli. Polska stoi w pierwszym szeregu państw udzielających Ukrainie wsparcia na płaszczyznach dyplomatycznej, politycznej, wojskowej i humanitarnej. Zwracam uwagę, że pierwszym naszym działaniem było złożenie 24 lutego ok. godz. 6 rano, czyli zaraz po agresji, o ile dobrze pamiętam, wniosku o uruchomienie przez Sojusz Północnoatlantycki art. 4 Traktatu Północnoatlantyckiego.

    Bardzo aktywnie na tym polu działa pan prezydent Andrzej Duda, który od początku konfliktu pozostaje w stałym kontakcie z prezydentem Zełenskim. Przebywał w Kijowie w przeddzień rosyjskiej agresji jako ostatni z zagranicznych przywódców. W obliczu rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie pan prezydent odbył ponad 100 rozmów i spotkań, w których przekonywał partnerów o potrzebie i konieczności wsparcia Ukrainy. Podkreślam: ponad 100 rozmów i spotkań.

    W działania dyplomatyczne mające na celu wsparcie Ukrainy, także w wymiarze politycznym, zaangażowany jest również pan premier Mateusz Morawiecki. 1 czerwca w Kijowie odbyły się polsko-ukraińskie konsultacje międzyrządowe z udziałem premierów oraz szerokiego spektrum ministrów reprezentujących obie strony. Było to trzecie spotkanie szefów rządów od 24 lutego, czyli od momentu agresji. Premier polskiego rządu kilkakrotnie odwiedzał Ukrainę, gdzie m.in. inaugurował działalność miasteczka kontenerowego dla ukraińskich uchodźców wewnętrznych, którzy znaleźli schronienie przed wojną we Lwowie. Szef rządu na przestrzeni ostatnich 2 miesięcy odbył kilkadziesiąt spotkań z partnerami zagranicznymi, podczas których przekonywał o konieczności zapewnienia pomocy Ukrainie oraz wsparcia naszego sąsiada w obliczu agresji ze strony Federacji Rosyjskiej. Szczególnie warta uwypuklenia jest aktywność mająca na celu przekonanie partnerów europejskich do poparcia przyznania Ukrainie przez Radę Europejską statusu państwa kandydującego do Unii, która zakończyła się pomyślną decyzją Rady Europejskiej, o której wcześniej wspominałem. Tematyka ukraińska dominuje także w kontaktach szefa polskiej dyplomacji z partnerami zagranicznymi. Pan minister Rau oraz członkowie kierownictwa MSZ uczestniczą w dziesiątkach spotkań i rozmów, w których istotnymi elementami pozostaje m.in. utrzymanie oraz umocnienie wsparcia dla Ukrainy, zapewnienie długofalowej i namacalnej pomocy dla naszego sąsiada, w tym militarnej.

    Udział Polski w koordynacji działań międzynarodowych w celu rozliczenia zbrodni popełnionych przez Federację Rosyjską w Ukrainie, mobilizacja wsparcia finansowego i rzeczowego dla osób poszkodowanych na skutek wojny w Ukrainie. Aktywność w tym zakresie podejmują także polskie placówki dyplomatyczne na całym świecie zarówno w kontaktach dwustronnych, jak i na forach organizacji międzynarodowych. To Polska zainicjowała proces wykluczania Rosji z organizacji międzynarodowych...

    Wicemarszałek Piotr Zgorzelski:

    Zmierzamy do konkluzji.

    Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Piotr Wawrzyk:

    Już kończę, panie marszałku.

    To z naszej inicjatywy Rosja została wykluczona z Rady Europy i są kolejne dokumenty w tym zakresie.

    Polska jest zaangażowana także w proces refleksji nad odbudową Ukrainy po zakończeniu wojny. Reprezentujący Polskę na konferencji w tej sprawie pan wicepremier Piotr Gliński zapewnił, że Polska jest gotowa odegrać aktywną rolę w powojennej odbudowie Ukrainy poprzez dalsze zaangażowanie we współpracę ze stroną ukraińską na poziomie zarówno rządowym, regionalnym, lokalnym, jak i pozarządowym. To z naszej inicjatywy, wspólnie ze Szwecją, odbyła się pierwsza konferencja donatorów na rzecz Ukrainy w Warszawie.

    Od 24 lutego granicę z Polską przekroczyło prawie 5 mln obywateli Ukrainy. Szacujemy, że obecnie w naszym kraju przebywa ponad 7 mln obywateli tego państwa. Poza działaniami dyplomatycznymi i pomocowymi Polska nieustannie przekazuje Ukrainie wsparcie wojskowe. Wyniosło ono do tej pory ponad 1,5 mld dolarów, a proces ten trwa nieprzerwanie. Nasz hub logistyczny pracuje tak, aby ułatwić dostawy również z innych krajów. Mobilizujemy do działania naszych partnerów zarówno poprzez kontakty dwustronne, jak i w ramach organizacji międzynarodowych. Ukraina na bieżąco przekazuje informacje o swoich potrzebach, na które staramy się odpowiadać w miarę naszych możliwości.

    Podkreślam na koniec, że odbyliśmy ponad 200 spotkań wśród światowej opinii publicznej i państw na rzecz wsparcia dla Ukrainy przeprowadzonych przez pana prezydenta, pana premiera, ministra spraw zagranicznych i moich kolegów wiceministrów. Kierownictwo MSZ przeprowadzało kilkaset rozmów telefonicznych, nie liczę rozmów odbytych i negocjacji przeprowadzonych przez polskie placówki dyplomatyczne, które, tak jak powiedziałem, również bardzo aktywnie w tym zakresie pracują. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia