9. kadencja, 59. posiedzenie, 2. dzień (21-07-2022)

26. punkt porządku dziennego:

Przedstawiony przez Prezesa Rady Ministrów dokument: ˝Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2021 r.˝ (druk nr 2307) wraz ze stanowiskiem Komisji Gospodarki i Rozwoju (druk nr 2378).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii Grzegorz Piechowiak:

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić państwu informację o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych za 2021 r.

    Dokument powstał w związku z wymogiem tej ustawy i został przedłożony Sejmowi wraz ze sprawozdaniem z wykonania budżetu. Informacja zawiera dane dotyczące funkcjonowania stref na koniec 2021 r. i obejmuje swym zakresem, tak jak w poprzednich latach, zagadnienia związane: z lokalizacją i ze stopniem zagospodarowania poszczególnych stref; z efektami funkcjonowania stref, z uwzględnieniem liczby zezwoleń, utworzonych miejsc pracy oraz wartości inwestycji, także w ujęciu branżowym i ze względu na kraj pochodzenia kapitału; z działalnością spółek zarządzających strefami.

    Wyprzedzając ewentualne pytania, chciałbym podkreślić, że informacja przedłożona pod obrady Sejmu nie zawiera danych o realizacji ustawy z maja 2018 r. o wspieraniu nowych inwestycji, która w miejsce stref wprowadziła instrument wsparcia nowych inwestycji stosowany na terenie całej Polski, zwany potocznie polską strefą inwestycji. Ustawa ta nie jest dziś bowiem przedmiotem prac Wysokiej Izby. Jednak w przypadku zainteresowania efektami działania PSI i pytań dotyczących tej materii chętnie udzielę stosownych informacji.

    Wracając do instrumentu specjalnych stref ekonomicznych i dokumentu przedstawionego na dzisiejszym posiedzeniu: na koniec 2021 r. łączny obszar 14 stref wyniósł prawie 23 tys. ha i był dokładnie taki sam jak w ostatnich 3 latach. Wynika to z wprowadzenia wspomnianej polskiej strefy inwestycji w miejsce specjalnych stref ekonomicznych i ze zniesienia możliwości zmiany granic i obszaru stref. W dalszym więc ciągu w granicach stref znajdują się tereny zlokalizowane w 186 miastach i 311 gminach.

    Mimo wdrożenia nowego instrumentu wsparcia inwestycji i swego rodzaju wygaszania specjalnych stref ekonomicznych średni stopień zagospodarowania ich terenów wzrósł z 67% do prawie 71%. Jest to konsekwencja zainteresowania wolnymi dotychczas gruntami strefowymi jako terenami pod nowe inwestycje wspierane w ramach PSI. Potwierdza to tylko, że strefy dysponowały i nadal dysponują atrakcyjnymi terenami pod inwestycje.

    Podobnie jak w poprzednich latach różnice w poziomie zagospodarowania poszczególnych stref są dość duże. Najmniejsze zagospodarowanie jest w strefie legnickiej, gdzie prawie 60% powierzchni wciąż czeka na inwestorów. Na drugim biegunie są strefy: mielecka, katowicka, tarnobrzeska i suwalska, w których wykorzystane jest ponad 80% powierzchni.

    Na dzień 31 grudnia 2021 r. przedsiębiorcy posiadali 2191 ważnych zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie stref. W samym 2021 r., tak jak w 2020 r., nie wydano żadnego zezwolenia. Było to podyktowane wspomnianym już wprowadzeniem nowego instrumentu wsparcia inwestycji i wygaszaniem stref.

    Skumulowana wartość kapitału zainwestowanego od początku istnienia stref wyniosła prawie 152 mld zł. Tym samym była wyższa niż w roku 2020 o prawie 6700 mln zł, czyli o niecałe 5%. Na koniec ubiegłego roku inwestorzy zatrudniali łącznie ponad 389 tys. pracowników. W stosunku do 2020 r. zatrudnienie ogółem wzrosło o prawie 4 tys. pracowników. Liczba nowych miejsc pracy wzrosła natomiast o prawie 8 tys. etatów, czyli ponad 3%.

    Struktura kapitałowa oraz branżowa inwestycji w strefach nie uległa większym zmianom. W dalszym ciągu ok. 2/3 ulokowanego w nich kapitału pochodziło z sześciu państw: Polski, Niemiec, Holandii, Luksemburga, Belgii i Stanów Zjednoczonych. Po 4 latach doszło jednak do zmiany na pozycji lidera i inwestorzy niemieccy, z udziałem przekraczającym 25%, wyprzedzili przedsiębiorców z kapitałem polskim. Niemcy i Polska od lat zdecydowanie dominują w strukturze geograficznej inwestycji strefowych. Na koniec 2021 r. na inwestorów niemieckich i rodzimych przypadło ponad 47% łącznej wartości kapitału zaangażowanego w strefę. Wśród branż w strefach niezmiennie dominuje motoryzacja, na którą przypadło prawie 30% wartości inwestycji. W 2021 r. motoryzacja dodatkowo umocniła się na pozycji lidera, odnotowując wzrost nakładów o ponad 4 mld zł. Kolejne pozycje w strukturze branżowej, ale z dużo mniejszym, bo nieprzekraczającym 10% udziałem, zajęli producenci wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych oraz producenci wyrobów metalowych.

    Na przestrzeni lat w strefach doszło do koncentracji określonych branż. Największa koncentracja jednej branży, w tym przypadku motoryzacji, ma miejsce w strefach katowickiej i legnickiej. Na branżę dominującą przypadło w nich odpowiednio 58 i 57% wartości inwestycji. Strefę katowicką, legnicką oraz starachowicką wyróżnia także bardzo wysoki, bo znacznie przekraczający 70%, udział trzech wiodących branż. Relatywnie duże zróżnicowanie branżowe występuje natomiast w strefie tarnobrzeskiej, łódzkiej, mieleckiej i kostrzyńsko-słubickiej.

    W 2021 r. wszystkie spółki zarządzające strefami osiągnęły dodatni wynik finansowy netto. Ze zwolnienia podatkowego skorzystało natomiast dziewięciu zarządzających. Wydatki na budowę infrastruktury na terenie stref w ubiegłym roku wyniosły ponad 217 mln zł. Prawie 28% tej kwoty stanowią nakłady zarządzających strefami. Pozostała część została sfinansowana przez gminy, gestorów mediów oraz Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Łącznie wydatki na rozwój terenów włączonych w granice stref poniesione od początku ich funkcjonowania do końca 2021 r. wyniosły prawie 6 mld zł.

    Podsumowując, rok 2021 charakteryzował się dodatnią dynamiką podstawowych zmiennych opisujących efekty funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych w porównaniu z rokiem 2020. Wzrosła zarówno wartość inwestycji, jak i liczba miejsc pracy. Co istotne, strefy osiągnęły także rezultaty pomimo utrzymującego się od kilku lat spadku liczby ważnych zezwoleń i niekorzystnych warunków społeczno-gospodarczych wynikających z pandemii COVID-19. Bardzo dziękuję za uwagę.

Przebieg posiedzenia