9. kadencja, 59. posiedzenie, 2. dzień (21-07-2022)

Oświadczenia.

Poseł Anna Dąbrowska-Banaszek:

    Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! 42 lata temu miały miejsce wyjątkowe wydarzenia znane jako Lubelski Lipiec. W dniach od 8 do 24 lipca 1980 r. fala strajków i protestów pracowniczych objęła ponad 150 zakładów pracy na Lubelszczyźnie, z czego aż 91 w Lublinie. Pracownicy domagali się m.in. cofnięcia podwyżek cen artykułów żywnościowych, podwyżek płac, poprawy warunków pracy oraz w kilku przypadkach niezależności działania związków zawodowych. Pracę przerwano m.in. w takich zakładach regionu jak Polmozbyt Lublin, Fabryka Maszyn Rolniczych Agromet w Lublinie, Lubelskie Zakłady Naprawy Samochodów w Lublinie, Zakład Naprawczo-Produkcyjny Mechanizacji Rolnictwa w Lublinie, Fabryka Samochodów Ciężarowych w Lublinie, Zakłady Azotowe Puławy w Puławach, Zakłady Eda w Poniatowej, Kopalnia Węgla Kamiennego Bogdance, Fabryka Łożysk Tocznych w Kraśniku.

    Najbardziej spektakularny charakter miał strajk lokomotywowni Lublin, który trwał od 16 do 19 lipca 1980 r. i spowodował paraliż całego lubelskiego węzła PKP. Bez lokomotyw i maszynistów nie mógł wyjechać z Lublina żaden pociąg. Na strajk kolejarzy nałożył się protest kierowców transportu, zaopatrzenia sklepów oraz komunikacji miejskiej.

    Choć poszczególne strajki nie były koordynowane, protest w Lublinie przybrał charakter strajku powszechnego. Lubelska prasa nie informowała o strajkach, ale od 9 lipca Radio Wolna Europa systematycznie nadawała nich informacje.

    Podjęte wówczas działania przyniosły skutek. Do 20 lipca podpisano pierwsze porozumienia pomiędzy poszczególnymi strajkującymi zakładami pracy a stroną rządową, w których obiecano podwyżkę płac. Protesty określone mianem Lubelskiego Lipca 1980 r. otworzyły drogę do lepiej przygotowanych i przeprowadzonych strajków sierpniowych na Wybrzeżu. Ważne: przed Sierpniem był Lipiec.

    Wydarzenia Lubelskiego Lipca 1980 r. upamiętnił drewniany pomnik odsłonięty w pierwszą rocznice strajku, dokładnie 10 lipca 1981 r. Pomnik usytuowano na terenie nieistniejących lubelskich zakładów naprawy samochodów przy Drodze Męczenników Majdanka w Lublinie. W 30. rocznicę wybuchu strajków Lubelskiego Lipca niszczejący pomnik zastąpiono Krzyżem Wdzięczności projektu Tomasza Bielaka. W 42. rocznicę tych wydarzeń miałam zaszczyt uczestniczenia w kolejnych uroczystościach związanych z upamiętnianiem tych wydarzeń. Wspominając tamte wydarzenia, uczestnicy wyrazili uznanie dla odwagi, którą wykazali wówczas strajkujący i protestujący. Pamiętamy. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia