9. kadencja, 62. posiedzenie, 2. dzień (29-09-2022)

15. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia setnej rocznicy utworzenia w Wolnym Mieście Gdańsku Klubu Sportowego Gedania (druki nr 2530 i 2578).

Poseł Marek Biernacki:

    Witam serdecznie.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Polska - Polskie Stronnictwo Ludowe, Unia Europejskich Demokratów, Konserwatyści przedstawiam stanowisko wobec poselskiego projektu uchwały w sprawie upamiętnienia setnej rocznicy utworzenia w Wolnym Mieście Gdańsku Klubu Sportowego Gedania.

    Klub Koalicji Polskiej popiera ten projekt, ponieważ gdyby mówiło się lub pisało o największych symbolach polskości w Wolnym Mieście Gdańsku w okresie międzywojennym, nie wspominając o Klubie Sportowym Gedania, to byłby to wielki błąd.

    15 września 1922 r. grupa młodych sportowców zdecydowała się utworzyć klub. Członkowie tej organizacji oprócz nazwy klubu dumnie nosili stroje w polskich barwach, barwach biało-czerwonych. Dlatego też 100 lat później, we wrześniu 2022 r., Sejm Rzeczypospolitej Polskiej wyraża najwyższe uznanie dla założycieli i członków Klubu Sportowego Gedania - jednej z największych i najaktywniejszych polskich organizacji działających w Wolnym Mieście Gdańsku.

    Klub Sportowy Gedania działał dla dobra narodowego, wspólnoty i całej Rzeczypospolitej. Musimy pamiętać, że Wolne Miasto Gdańsk to nie był Gdańsk nawet z XIX w., to już był Gdańsk silnie zgermanizowany, gdzie mniejszość polska miała naprawdę trudne warunki. W okresie międzywojennym zawodnicy Gedanii rozgrywali mecze piłki nożnej z drużynami niemieckimi. Dla sportowców i mieszkańców Gdańska mecze te miały niemalże rangę międzynarodową. W 1933 r. tytuł mistrza Wolnego Miasta Gdańska trafił w ręce piłkarzy Gedanii. Gedania była nie tylko silnym ośrodkiem sportowym, ale przede wszystkim w tamtym czasie - nieodłącznym elementem polskości będącej w mniejszości w Wolnym Mieście Gdańsku.

    Kiedy w 1926 r. w gdańskiej dzielnicy Wrzeszcz, zwanej wówczas Polskim Dworem, z niemieckiego: Polenhof, zbudowano stadion Gedanii, obiekt ten natychmiast stał się centrum polskiego życia sportowego, jak również centrum polskości. To właśnie w obiekcie Gedanii, wybudowanym w pobliżu polskiego kościoła pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika, odbywały się obchody świąt narodowych, dni, w których Polacy w Wolnym Mieście Gdańsku mogli wreszcie swobodnie obchodzić swoje święta. Należy też pamiętać, że w Polenhof w pobliskich domkach mieszkali polscy kolejarze. Także tutaj mieścił się akademik dla studiujących w Technische Hochschule, czyli dzisiejszym PG, gdzie studiowali Polacy.

    Noszenie polskich barw w otoczeniu, w którym 90% stanowili Niemcy, a wśród nich niezwykle agresywni hitlerowcy i powstający nazizm, wymagało bohaterstwa. Nasi rodacy w Wolnym Mieście Gdańsku byli mniejszością, ale mniejszością wybitnie dzielną i bardzo widoczną. Za nimi musimy powtórzyć hasło, które utrwalone zostało na zdjęciu upamiętniającym uroczystości narodowe w Wolnym Mieście Gdańsku. To hasło brzmiało: W Gdańsku służymy Polsce.

    W 1939 r. władze Wolnego Miasta Gdańska zakazały działalności klubu i prześladowały przedstawicieli klubu Gedania. (Dzwonek) Warto pamiętać, że jeden z przedstawicieli klubu Gedania, sierż. Wojciech Najsarek zginął na Westerplatte. Gedanistami było czterech pocztowców, w tym Alfons Flisykowski, który był dowódcą obrony poczty gdańskiej.

    Czasu jest mało, a o Gedanii można mówić bardzo dużo.

    Panie Marszałku! Nie będę przedłużał. Jest to dla mnie honor, że dzisiaj mogłem prezentować stanowisko i popierać tę uchwałę. Oby takich uchwał było jak najwięcej. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia