9. kadencja, 62. posiedzenie, 2. dzień (29-09-2022)

16. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie uczczenia Franciszka Żwirko i Stanisława Wigury w 90. rocznicę zwycięstwa w zawodach lotniczych Challange i w 90. rocznicę śmierci (druki nr 2619 i 2624).

Poseł Michał Gramatyka:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Na polskim Śląsku w Cierlicku niedaleko Cieszyna, w miejscu katastrofy legendarnych polskich pilotów zbudowano mauzoleum. Juliusz Pelikán, Ślązak mieszkający w Ołomuńcu, Jan Raszka, zaolziański Polak mieszkający w Krakowie, zaprojektowali bramę z napisem ˝Żwirki i Wigury start do wieczności˝. Ze składek czytelników krakowskiego ilustrowanego ˝Kuriera Codziennego˝ sfinansowano dzwon mauzoleum. Symboliczne mogiły lotników, połamane świerki, zakonserwowane po katastrofie, do 1940 r. były symbolicznym miejscem kultu polskości na Zaolziu.

    Niemcy zniszczyli mauzoleum, wyrównali teren. Przetrwał pamiątkowy kamień i napis z bramy.

    Dzisiaj mauzoleum można obejrzeć jako model 3D odtworzony w pamięci komputera i warto przy tej okazji przytoczyć słowa innego Ślązaka, autora tego modelu, pana Czesława Krainy z Trzyńca: Gdyby nie patriotyzm Polaków z Zaolzia, to tego mauzoleum by nie było. Polskie społeczeństwo zjednoczyło się wtedy niezależnie od wyznania i zbudowało mauzoleum. To jest świadectwo tego, jak mocne fundamenty miał wtedy polski patriotyzm. Bardzo dziękuję, pani marszałek, za przedłużenie.

Przebieg posiedzenia