9. kadencja, 63. posiedzenie, 2. dzień (06-10-2022)

8. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Marcin Romanowski:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rzeczywiście konferencja organizowana przez Centrum Badań Polityki Europejskiej Szkoły Wyższej Wymiaru Sprawiedliwości poświęcona była bardzo ważnemu i fundamentalnemu zagadnieniu ochrony wolności religijnej, jak również wolności sumienia jako serca praw człowieka, jak o tym mówił Jan Paweł II. Problem, z którym mamy do czynienia, problem gwałtownych prześladowania chrześcijan na całym świecie, jest bardzo poważny. Na konferencji była mowa, w kontekście międzynarodowym, o tym, że chrześcijaństwo zawsze było i nadal jest, niestety, najbardziej prześladowaną religią, a chrześcijanie - najbardziej prześladowaną grupą religijną.

    W Polsce również mamy do czynienia z gwałtownym wzrostem liczby przypadków naruszeń praw osób motywowanych religijnie, przede wszystkim chrystianofobicznie. Świadczą o tym raporty przedstawiane w trakcie tej konferencji, przygotowane również dzięki wcześniejszemu wsparciu Ministerstwa Sprawiedliwości. To pierwsze działanie, które należy podjąć i na które zwracali uwagę przedstawiciele organizacji pozarządowych i środowisk akademickich obecni na konferencji - ważny jest monitoring, ważne jest badanie stanu naruszeń i stanu przestrzegania wolności religijnej. Wszyscy pamiętamy demolowanie kościołów, wandalizm w odniesieniu do przydrożnych kapliczek, krzyży czy wręcz fizyczne ataki na osoby ze względu na wyznawaną przez nie wiarę, w szczególności wiarę chrześcijańską. Rzeczywiście konferencja była poświęcona różnym metodom przeciwdziałania i walki.

    Był dyskutowany również aspekt historyczny. Pokazano systemowe niszczenie chrześcijaństwa w różnych obszarach, w różnych ideologiach, w szczególności ideologii komunizmu, a współcześnie również postkomunizmu. W państwach postkomunistycznych szczególnie mamy do czynienia z pomniejszaniem roli wolności religijnej. Bardzo ważne było wystąpienie pani prof. Mary Ann Glendon z Uniwersytetu Harvarda, która pokazywała znaczenie zmian kulturowo-cywilizacyjnych kładących podwaliny pod systemowe naruszenia wolności religijnej. Dzieje się tak przez usilne lansowanie różnego rodzaju kontrwartości i związaną z tym stopniową akceptację najpierw ograniczeń, a następnie naruszania wolności religijnej.

    Tutaj jest bardzo ważny obszar do działania nie tylko dla Ministerstwa Sprawiedliwości, ale też dla wielu istotnych instytucji, chociażby ministerstwa kultury, ministerstwa edukacji i organizacji pozarządowych. Rzeczywiście przykładem, który pozwoliłem sobie przedstawić w kontekście polskiej batalii o wolność religijną, była 5-letnia batalia drukarza z Łodzi, który odmówił druku materiałów propagujących ideologię LGBT, wprost wskazując na motywy religijne tej odmowy. Niestety sądy powszechne, jak również Sąd Najwyższy odmówiły mu tego prawa, wskazując, że w tej konkretnej sprawie nie miał uzasadnionego powodu do odmówienia świadczenia tej usługi. Prokurator generalny, konsekwentnie broniąc wolności religijnej, wniósł wniosek do Trybunału Konstytucyjnego. Zaskarżył stosowny przepis art. 138 Kodeksu wykroczeń rozumiany w ten sposób, że zasady wiary i sumienie nie są uzasadnioną przyczyną odmowy świadczenia usługi, wskazując, że takie rozumienie tego przepisu jest niekonstytucyjne. Finalnie Trybunał Konstytucyjny uchylił ten przepis, uznał go za niezgodny z konstytucją. To jest właśnie przykład, w jaki sposób bronić wolności religijnej.

    Innym przykładem, który też pojawiał się w trakcie konferencji, był projekt obywatelski, właśnie wczoraj złożony do laski marszałkowskiej, projekt zmian w Kodeksie karnym po to, żeby standardy konstytucyjne i prawnomiędzynarodowe znajdowały również ochronę prawnokarną. Podkreślę, jak myślę, ważną kwestię, że projekt przygotowany przez Solidarną Polskę nie przewiduje zwiększenia kar za przestępstwa przeciwko wolności religii, przeciwko wolności sumienia, ale doprecyzowuje przesłanki w taki sposób, właśnie aby ochrona była realna. Nie chodzi tutaj bowiem o wysokie kary, ale chodzi o to, żeby kary były rzeczywiście skuteczne i żeby miały miejsce w każdym przypadku, kiedy dochodzi do naruszenia wolności religijnej. Dane z organizacji pozarządowych pokazują, a również dane z postępowań prokuratorskich, że w ciągu ostatnich kilku lat nastąpił kilkukrotny wzrost właśnie postępowań związanych z naruszeniem wolności religii i wolności sumienia. Na konferencji wskazano, że co prawda stan naruszeń w Polsce nie jest tak zasadniczy jak w innych państwach, to jednak ten wzrost jest bardzo ważnym sygnałem, że musimy przywiązywać bardzo dużą wagę do ochrony tej wolności (Dzwonek), która, jak powiedziałem, jest sercem praw człowieka. Bardzo dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia