9. kadencja, 64. posiedzenie, 2. dzień (27-10-2022)

11. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o notariacie oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2701).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Marcin Warchoł:

    Bardzo dziękuję.

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Drodzy Goście! Zarobki początkującego sędziego w Polsce to dziś 2,1 średniej krajowej, w Niemczech - 0,9, we Francji - 1,1. Nasze sądy są jednymi z najdroższych w Europie. Jeżeli chodzi o nakłady na sądy, to wśród krajów Rady Europy zajmujemy zaszczytne piąte miejsce. Z armią sędziów, 26 sędziów na 100 tys. mieszkańców, również plasujemy się w czołówce. Jeśli chodzi zarówno o nakłady na sądy, jak i o koszty funkcjonowania sądów, zdecydowanie jesteśmy w czołówce. Sprawia to, że polski obywatel na sądy płaci wielokrotnie więcej niż Niemiec, Francuz, Włoch czy Hiszpan. W Hiszpanii na 100 tys. mieszkańców jest 11 sędziów, we Francji - 10, we Włoszech - 10, w Danii - 6, w Wielkiej Brytanii - 3.

    Skąd się więc bierze ta ogromna ilość sędziów obłożonych wieloma obowiązkami? Otóż, drodzy państwo, na 15 mln spraw wpływających do sądów aż 7,5 mln to są sprawy wieczystoksięgowe, rejestrowe, nakazowo-upominawcze, sprawy niewymagające rozpoznania na rozprawie, sprawy, które nie wymagają skomplikowanego orzekania o winie, o odpowiedzialności. Chodzi w nich o rejestry, wpisy. I ta zmiana, zmiana rewolucyjna, ma na celu przyspieszenie postępowań, obniżenie kosztów kredytów, obniżenie kosztów postępowania, kosztów funkcjonowania sądów, poprawę sytuacji wszystkich odbiorców usług sądowych i usprawnienie systemu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.

    Co ona zakłada? Zakłada przyznanie notariuszom możliwości dokonywania w księgach wieczystych wpisów własności nieruchomości z wyodrębnieniem własności lokali. Dotyczy to także ustanowienia praw rzeczowych i innych roszczeń, a także dokonywania notarialnych nakazów zapłaty. Wśród 7,5 mln spraw, o których powiedziałem, jest ok. 5 mln spraw wieczystoksięgowych, ok. 2,5 mln spraw nakazowo-upominawczych. Czyli mówimy, szanowni państwo, o tym, że połową spraw wpływających do sądów będą mogli zajmować się również notariusze, nie tylko sądy, jak do tej pory. Likwidujemy monopol sądów w tym zakresie.

    W związku z tym te bardzo nowoczesne rozwiązania wymagają dostosowania w tym zakresie systemu elektronicznego. Zarówno wydawanie nakazów zapłaty, jak i dokonywanie wpisów do ksiąg wieczystych będzie możliwe w ramach nowoczesnego systemu elektronicznego.

    Wniosek o wydanie notarialnego nakazu zapłaty będzie można złożyć do dowolnego notariusza w naszym kraju, o ile będzie dysponował on zaświadczeniem wydanym przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Nie będzie tutaj rejonizacji. Notariusz ze Szczecina będzie mógł w związku z tym wydać notarialny nakaz zapłaty na wniosek przedsiębiorcy z Poznania.

    (Poseł Joanna Jaśkowiak: Panie ministrze, nie wiem, o czym pan mówi.)

    Dodatkowo dzięki tym rozwiązaniom zlikwidujemy zatory płatnicze. Oczekiwanie na nakaz zapłaty dziś wynosi ok. 5 miesięcy, jeżeli chodzi o postępowanie nakazowo-upominawcze. Dzięki tym rozwiązaniom dochodzenie wierzytelności przez przedsiębiorców będzie zdecydowanie łatwiejsze. Sprawniejsze sądy, niższe koszty postępowań, lepsza obsługa interesantów, szybszy dostęp do wymiaru sprawiedliwości, niższe koszty kredytów mieszkaniowych - to są niewątpliwe zalety tych rozwiązań.

    Księgi wieczyste. Drodzy państwo, wskutek takich czynników jak pandemia, ustawa o użytkowaniu wieczystym i boom inwestycyjny dziś w dużych miastach wojewódzkich czeka się już ponad rok na wpis hipoteki do księgi wieczystej. Dzięki rozwiązaniom, które weszły w życie 17 września br., banki zwracają wszystkie dodatkowe opłaty pobierane od kredytobiorcy w okresie oczekiwania na wpis tejże hipoteki do księgi wieczystej. A to stanowi drugi element reformy, który obiecywaliśmy, pracując nad tamtym projektem, przypomnę, przyjętym przez aklamację w tej Izbie, za co jeszcze raz bardzo dziękuję. To jest drugi element reformy. Zakłada on, że nie trzeba będzie oczekiwać wiele miesięcy na uzyskanie wpisu hipoteki do księgi wieczystej, będzie można tę sprawę rozstrzygnąć u najbliższego notariusza.

    Dlatego te rozwiązania: zarówno powierzenie notariuszom wpisów do ksiąg wieczystych, jak i wydawanie notarialnych nakazów zapłaty, mają ogromne zalety. W sprawach prostych, bezspornych nie jest potrzebny sąd. Nie ma potrzeby do tego typu spraw angażować sędziego. Mamy 10-tysięczną armię sędziów, do tego dochodzi 2600 referendarzy, którzy obsługują ok. 60% spraw wpływających do sądów. Obecny niewydolny, niefunkcjonalny wskutek nałożenia na sędziego mnóstwa niepotrzebnych, biurokratycznych obowiązków system zostanie zmieniony na funkcjonalny, sprawny, szybki system rozpoznawania prostych, bezspornych spraw.

    Proszę Wysoką Izbę o poparcie przedłożonego projektu, który pozostaje poza wszelkimi podziałami politycznymi. Mam nadzieję na szybkie i efektywne procedowanie nad nim w Izbie i na przyjęcie go, tak jak poprzedniego projektu, który miałem również przyjemność i zaszczyt prowadzić, także przez aklamację. Bardzo dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia