9. kadencja, 64. posiedzenie, 2. dzień (27-10-2022)

13. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2703).

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Piotr Patkowski:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt ma na celu przede wszystkim uporządkowanie kwestii wydawania środków z Funduszu Edukacji Finansowej. Były to także postulaty, które często padały z różnych stron sceny politycznej podczas posiedzeń Komisji Finansów Publicznych. W chwili obecnej jest tak, że w Funduszu Edukacji Finansowej znajduje się kwota 100 mln zł, natomiast nie może być ona wydatkowana z dwóch powodów. Po pierwsze, jest nieuregulowana kwestia dysponenta tego funduszu i tej kwestii nie były w stanie rozstrzygnąć różnego rodzaju interpretacje prawne, łącznie z interpretacją Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Po drugie, duża część środków z tych 100 mln, a właściwie zdecydowana większość, która znajduje się w tym funduszu, jest środkami nieprawomocnie zasądzonymi, co do których toczą się ciągle postępowania sądowe, więc nie można ich wykorzystywać w celu, w jakim fundusz został stworzony.

    Rozwiązujemy tę kwestię na dwa sposoby. Po pierwsze, ustanawiamy jasno, że dysponentem funduszu będzie dalej minister finansów, z tym że będzie on miał taką rolę bardziej księgową, a kwestie tego, jak ten fundusz, jak te środki będą wydawane, będą leżały po stronie Rady Funduszu, w której są przedstawiciele nie tylko Ministerstwa Finansów, ale też rzecznika finansowego, Giełdy Papierów Wartościowych, Komisji Nadzoru Finansowego i ministra edukacji narodowej.

    Druga kwestia, którą rozwiązujemy, żeby udrożnić działanie Funduszu Edukacji Finansowej, polega na tym, że wprost przewidujemy, że nawet jeśli zgromadzone środki nie są prawomocnie zasądzone, toczy się co do nich spór sądowy, to można je uruchamiać i przeznaczać na cele wskazane przez fundusz. Natomiast gdyby potem w wyniku decyzji sądowej te środki były jednak zasądzone na powrót dla opłacającego karę, wtedy Skarb Państwa ma możliwość udzielenia pożyczki nieoprocentowanej do funduszu, tak żeby fundusz utrzymał płynność, mógł zwrócić fundusze, ale mógł także realizować swoje działania. W związku z tym fundusz nie będzie już związany postępowaniami sądowymi, tylko będzie od nich niezależny, a jednocześnie poprzez pożyczkę ze Skarbu Państwa będzie zabezpieczona jego płynność.

    W trakcie prac pojawiły się także uwagi ze strony samego rzecznika finansowego - o których zaraz powiem - które zdecydowaliśmy się przyjąć, co spowodowało ponowne skierowanie tej ustawy do uzgodnień i konsultacji publicznych, tak żeby te uwagi rzecznika, które zdecydowaliśmy się zaimplementować do ustawy, były poddane ocenie rynkowej.

    Jeśli chodzi o uwagi, które rzecznik finansowy wniósł, to można je podzielić na trzy grupy. Grupa pierwsza to wzmocnienie pozycji rzecznika, ponieważ były wątpliwości, czy rzecznik finansowy może także stawać w obronie, w interesie spadkobierców osób, które miały spór z rynkiem finansowym. Dlatego poszerzamy grupę podmiotów, które mogą zwracać się z prośbą o interwencję do rzecznika, o spadkobierców.

    Drugi taki obszar, który zmieniamy, to wzmocnienie kompetencji procesowych rzecznika przede wszystkim w postępowaniach cywilnych, bo to one w tym zakresie mają udział. Mianowicie rzecznik finansowy będzie mógł zarówno wytaczać postępowanie, jak i przystępować do postępowań po stronie konsumentów, którzy wytoczyli procesy instytucjom rynku finansowego. Ponadto rzecznik, żeby być skuteczniejszy w swoich działaniach, ma podniesioną możliwość kar, tak żeby jego działalność rzeczywiście była mocna i żeby mógł też dyscyplinować podmioty rynku finansowego.

    Trzecia zmiana - wydaje się, że chyba najbardziej prokonsumencka - którą rzecznik zaproponował, to możliwość tworzenia oddziałów terenowych przez rzecznika finansowego. Teraz jest tak, że rzecznik finansowy ma swoją siedzibę w Warszawie, można się z nim kontaktować oczywiście za pośrednictwem Internetu, natomiast praktyka pokazuje, że często osobami, które zwracają się do rzecznika, są osoby, które nie zawsze biegle posługują się albo nie chcą posługiwać się komunikacją internetową. W związku z tym tworzymy rzecznikowi możliwość otworzenia oddziałów terenowych nie tylko w Warszawie, ale także np. w innych miastach wojewódzkich, tak żeby nie było konieczności przyjeżdżania do Warszawy, kiedy ktoś zechce bezpośrednio spotkać się z urzędnikami rzecznika finansowego, tylko żeby miał do nich odpowiednio bliżej. Przypomnę, że to nie jest porównanie jeden do jednego, ale ma też pewien walor. Przypomnę, że np. rzecznik do spraw małych i średnich przedsiębiorstw również tworzy swoje oddziały terenowe, tak żeby nie wszyscy musieli przyjeżdżać, szczególnie mikroprzedsiębiorcy, po jego wsparcie do Warszawy. Więc tutaj posłużyliśmy się też przykładem rzecznika MŚP. Widzimy, że tam oddziały terenowe zdają swój egzamin; wydaje się, że przy rzeczniku finansowym ta rola jest zdecydowanie ważniejsza.

    Ażeby rzecznik mógł prawidłowo realizować zadania, zmieniamy przepisy dotyczące jego finansowania. Podnosimy wysokość opłat, które instytucje finansowe będą kierować na rzecz rzecznika. Tutaj od razu powiem, że to podniesienie wynosi rocznie 20 mln zł, co przy wielomiliardowych zyskach banków czy instytucji ubezpieczeniowych jest tak naprawdę malutkim ułamkiem w stosunku do tych finansów. Więc dla sektora bankowego ta kwota będzie niezauważalna, natomiast będzie ona istotna przede wszystkim dla tych konsumentów, którzy chcą z pomocy rzecznika skorzystać. To również był postulat rzecznika finansowego, do którego się przychyliliśmy.

    W związku z tym przedstawiam Wysokiej Izbie projekt ustawy, która, po pierwsze, udrażnia działanie Funduszu Edukacji Finansowej - miejmy nadzieję, że od 1 stycznia wreszcie ta edukacja finansowa ruszy - a po drugie, wzmacnia rzecznika i daje mu realne instrumenty, żeby dalej móc chronić konsumentów. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia