9. kadencja, 64. posiedzenie, 2. dzień (27-10-2022)
14. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w Systemie Informacyjnym Schengen oraz Wizowym Systemie Informacyjnym oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2662).
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Bartosz Grodecki:
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić zawarty w druku nr 2662 rządowy projekt ustawy o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w Systemie Informacyjnym Schengen oraz Wizowym Systemie Informacyjnym oraz niektórych innych ustaw.
System Informacyjny Schengen, w skrócie zwany SIS, został ustanowiony na podstawie konwencji wykonawczej do układu z Schengen podpisanej 19 czerwca 1990 r., która weszła w życie 26 marca 1995 r. Jest on jednym ze środków kompensacyjnych ustanowionych w związku ze zniesieniem kontroli na granicach między państwami obszaru Schengen i podstawowym elementem współpracy w ramach strefy Schengen. Celem środków kompensacyjnych jest zapobieganie negatywnym skutkom liberalizacji podjętych decyzji w zakresie przekraczania granicy wewnętrznej.
Jest to system umożliwiający krajowym służbom granicznym, celnym i policyjnym odpowiedzialnym za kontrolę w strefie Schengen i na jej granicach zewnętrznych wymianę wpisów dotyczących osób poszukiwanych lub zaginionych, a także niektórych przedmiotów, które mogły zostać utracone lub skradzione bądź wykorzystywane do popełnienia przestępstwa. System dostarcza informacji na temat osób, które nie mają prawa wjazdu do strefy Schengen lub pobytu w niej oraz poszukiwanych w związku z działalnością przestępczą. Zawiera też informacje o zaginionych, w szczególności dzieciach lub innych szczególnie zagrożonych osobach, które należy otoczyć ochroną.
Polska rozpoczęła współpracę z SIS w 2007 r. Zasady dostępu do danych SIS oraz podmioty uprawnione zostały określone w ustawie z dnia 24 sierpnia 2007 r. o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w Systemie Informacyjnym Schengen oraz Wizowym Systemie Informacyjnym.
Uruchomiony 9 kwietnia 2013 r. System Informacyjny Schengen drugiej generacji, tzw. SIS II, gromadzi nowe kategorie danych i jest w stanie przetwarzać m.in. dane o odciskach palców, fotografie, kopie europejskiego nakazu aresztowania, informacje mające na celu ochronę interesów osób, których tożsamość została przywłaszczona, czy też umożliwia utworzenie odesłań między wpisami dotyczącymi osoby poszukiwanej za uprowadzenie, osoby uprowadzonej oraz pojazdu użytego do tego przestępstwa.
Służby celne i policyjne, organy sądowe lub właściwe organy administracyjne państwa strefy Schengen mogą dokonać wpisu, w którym opisują poszukiwaną osobę lub przedmiot. Wpisu do SIS dokonuje się, aby m.in. odmówić wjazdu osobie, która nie ma prawa wjazdu lub pobytu na terytorium strefy, znaleźć i zatrzymać osobę, wobec której wydano europejski nakaz aresztowania, znaleźć i ochronić osobę zaginioną czy odnaleźć skradziony lub utracony przedmiot. Zgodnie z art. 10 przedmiotowej ustawy administratorem danych przetwarzanych w Systemie Informacyjnym Schengen jest komendant główny Policji.
Zgodnie z założeniami od końca listopada 2022 r. System Informacyjny Schengen zacznie funkcjonować na podstawie trzech nowych rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej z dnia 28 listopada 2018 r. To są druki nr 2018/1860, 2018/1861 oraz 2018/1862. Są to rozporządzenia, które wprowadziły zmiany mające na celu zwiększenie wydajności oraz skuteczności operacyjnej SIS, a także określiły nowe kategorie wpisów do SIS. Z tego względu należy wprowadzić zmiany prawa krajowego służące stosowaniu nowych przepisów.
Celem projektowanej nowelizacji ustawy o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w Systemie Informacyjnym Schengen oraz Wizowym Systemie Informacyjnym jest doprecyzowanie zakresu jej stosowania w związku z koniecznością dostosowania prawa krajowego do przepisów wyżej wymienionych aktów prawa Unii Europejskiej. Projekt ustawy obejmuje wprowadzenie bezpośrednich odniesień do definicji z rozporządzeń Unii Europejskiej, dostosowanie definicji ustawowych do terminologii wynikającej z rozporządzeń unijnych, określenie nowego zakresu wpisów danych Systemu Informacyjnego Schengen dotyczącego m.in. cudzoziemców zobowiązanych do powrotu, małoletnich zagrożonych uprowadzeniem przez rodzica lub opiekuna. To są tzw. wpisy prewencyjne i dotyczą małoletnich zagrożonych byciem ofiarą lub sprawcą przestępstw terrorystycznych, udziałem w działaniach wojennych, dzieci i dorosłych zagrożonych handlem ludźmi, przymusowym małżeństwem, przemocą warunkowaną płcią.
Projekt ustawy obejmuje także określenie nowego zakresu wpisów danych Systemu Informacyjnego Schengen na potrzeby rozpytania kontrolnego. Dotyczy to osób, pojazdów, dokumentów, broni, kontenerów, innych przedmiotów, środków płatniczych. Ponadto projekt ustawy obejmuje możliwość wprowadzania danych daktyloskopijnych z miejsc przestępstw o charakterze terrorystycznym lub innych poważnych przestępstw, wprowadzenie możliwości tymczasowego ograniczenia widoczności niektórych wpisów, np. przez sąd lub prokuraturę, na czas trwania operacji specjalnej oraz określenie uprawnień organów i służb w zakresie dostępu do danych.
Jeśli chodzi o koszty, to szacunkowy koszt dla budżetu państwa wyniesie 68 mln zł w pierwszych 12 miesiącach obowiązywania nowych przepisów ustawy. W następnych latach będzie to koszt szacowany pomiędzy 15 a 18 mln zł. Część wydatków na niezbędną modernizację systemów informatycznych zostanie pokryta ze środków Unii Europejskiej, m.in. z Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
W imieniu rządu uprzejmie proszę Wysoką Izbę o przyjęcie projektu i bardzo dziękuję państwu za uwagę. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia