9. kadencja, 64. posiedzenie, 2. dzień (27-10-2022)
14. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w Systemie Informacyjnym Schengen oraz Wizowym Systemie Informacyjnym oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2662).
Poseł Urszula Nowogórska:
Bardzo dziękuję.
Panie Marszałku! Szanowny Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Koalicji Polskiej - PSL, Unii Europejskich Demokratów i Konserwatystów Marka Biernackiego w odniesieniu do pierwszego czytania rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w Systemie Informacyjnym Schengen oraz Wizowym Systemie Informacyjnym oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy nr 2662.
Chciałam przypomnieć, bo widzimy na galerii młodzież, że do strefy Schengen, czyli obszaru Unii Europejskiej, strefy, która powstała w 1995 r., należy 25 krajów. W tych krajach zniesiono wewnętrzne kontrole graniczne. Do strefy Schengen należy 25 krajów, nie należy do niej Irlandia. Natomiast kraje takie jak Bułgaria, Chorwacja, Cypr, Rumunia zostały zobowiązane do wstąpienia do tej strefy. Do strefy Schengen należą również cztery kraje spoza Unii Europejskiej, czyli Islandia, Norwegia, Szwajcaria i Liechtenstein.
Ustawa ma charakter czysto techniczny i polega głównie na dostosowaniu prawa polskiego do wymogów trzech rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej. Są to rozporządzenia nr 2018/1860, 2018/1861 i 2018/1862. Rozporządzenia te zostały wydane 4 lata temu. Zostały wydane głównie w zakresie powrotu nielegalnie przebywających cudzoziemców do państwa pochodzenia, odpraw granicznych, współpracy wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych.
Ustawa, nad którą dzisiaj procedujemy, proponuje modyfikację kilku istniejących definicji, np. w systemie krajowego Systemu Informacyjnego Schengen. Przepisy definiują przetwarzanie danych osobowych, jak również jakiekolwiek operacje wykonywane na danych niebędących danymi osobowymi. Można powiedzieć, że jądrem całego projektu jest zmiana przepisów dotyczących uprawnień do bezpośredniego dostępu do Krajowego Systemu Informatycznego w celu dokonywania wpisów danych Systemu Informacyjnego Schengen. Nowy przepis wyszczególnia kategorie osób, których danych dotyczyć mogą wpisy. Określa się m.in. świadków, osoby poszukiwane, osoby, którym nie można doręczyć wyroku w sprawie karnej, osoby, którym nie można doręczyć wezwania do stawienia się w celu odbywania kary pozbawienia wolności.
Dostosowanie do przepisów rozporządzeń unijnych dotyczy również dwóch kategorii osób zaginionych: wymagających ochrony, jak i tych niewymagających ochrony. W obrębie jednej kategorii, tej pierwszej, wyróżnia się jeszcze osoby zaginione obejmowane ochroną dla ochrony ich samych w celu zapobiegania zagrożeniom porządku publicznego lub bezpieczeństwu publicznemu. Tymczasem w przypadku drugiej przepis nie określa, że wpisem mogą być objęte osoby stwarzające zagrożenie w zakresie porządku publicznego bądź bezpośredniego bezpieczeństwa publicznego, a nie osoby stanowiące jakiekolwiek zagrożenie, nawet to nieznaczne.
Dodawanie nowych artykułów do ustawy ma na celu uwzględnienie zwłaszcza dzieci zagrożonych uprowadzeniem przez rodzica, członka rodziny lub opiekuna, dzieci, którym należy umożliwić podróżowanie ze względu na konkretne i realne zagrożenie. Tymczasem te zagrożenia mogą zamykać się w dwóch kategoriach: przestępstwa terrorystyczne albo zwerbowanie do ugrupowań zbrojnych lub zmuszenie do aktywnego udziału w działaniach wojennych. Przepisy nowelizowanej ustawy dotyczą również osób dorosłych narażonych na niebezpieczeństwo, którym w celu ich ochrony należy umożliwić podróżowanie, np. kiedy w grę wchodzi handel ludźmi, przymusowe małżeństwa czy przemoc warunkowana płcią. Te przepisy są nazywane, tak jak tutaj zresztą pan minister mówił, przepisami prewencyjnymi.
Ustawa dopuszcza bezpośredni dostęp do Krajowego Systemu Informatycznego w celu dokonywania wpisów do Systemu Informacyjnego Schengen. Ten przywilej przysługuje Policji, sądowi, prokuraturze, ABW, Straży Granicznej, Żandarmerii Wojskowej i Służbie Celno-Skarbowej.
Szanowni Państwo! Mój klub będzie przyglądał się pracom nad tą ustawą. Na pewno będziemy dokonywać wszelkich zmian czy też propozycji, które jeszcze bardziej dostosują również tę ustawę do przepisów bezpieczeństwa po to, aby rzeczywiście ruch graniczny był w pełni bezpieczny, w pełni tego słowa znaczeniu.
Natomiast mamy również kilka pytań, które dotyczą tego, dlaczego tak długo czekano, aż rzeczywiście pochylimy się nad tą ustawą. Jak rzeczywiście będą wyglądały szkolenia, wdrażanie tych całych procedur i dlaczego na pierwszy rok wdrażania systemu na ten cel przewidziano 68 mln? Bardzo dziękuję, panie marszałku. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia