9. kadencja, 64. posiedzenie, 2. dzień (27-10-2022)

14. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w Systemie Informacyjnym Schengen oraz Wizowym Systemie Informacyjnym oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2662).

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Bartosz Grodecki:

    Bardzo dziękuję.

    Panie Marszałku! Szanowne Panie i Panowie Posłowie! Postaram się w miarę kompleksowo odpowiedzieć na te wszystkie pytania, które zostały zadane. Czas - to najczęściej pojawiające się pytanie.

    2021 r. to jest data rozpoczęcia procedowania tego aktu prawnego; on był szeroko konsultowany i dlatego to trochę czasu zajęło. Ale też warto wspomnieć jedno - że termin wdrażania legislacyjnego tych zapisów był przez Komisję Europejską przesuwany, zdaje się, już dwukrotnie. Nie wiadomo, czy 22 listopada też nie będzie przesunięty z uwagi na to, że trzy państwa członkowskie są na początkowym etapie wdrożeniowym.

    My, jeśli chodzi o wdrożenia techniczne - bo mówimy cały czas o wdrożeniach technicznych - jesteśmy już do tego systemu gotowi. Jesteśmy po ewaluacji zarówno ze strony Komisji Europejskiej, jak też agencji eu-LISA i nasze testy wyszły pozytywnie, czekamy. Warto zwrócić uwagę na art. 9 nowelizacji tej ustawy, mówiący, że ustawa wchodzi w życie w momencie, kiedy Komisja wyda decyzję wykonawczą, której jeszcze nie ma. Więc to jest pewne novum legislacyjne, które też musieliśmy uzasadniać podczas procesu legislacyjnego wewnątrzrządowego. Nie zdarzyło się to jeszcze nigdy wcześniej, co pokazuje, że to nie jest prosta implementacja.

    Tak jak powiedziałem, 22 listopada to jest już trzeci termin, nieoficjalnie mówi się, że może znowu będzie przesunięty. Natomiast warto wspomnieć jedną rzecz, jeśli chodzi o implementację tych przepisów. Rozporządzenia unijne stosuje się wprost, więc tak na dobrą sprawę legislacyjnie ta implementacja w znakomitej większości wynika z tego, że te rozporządzenia właściwie obowiązują. Była kwestia dostosowania pewnych słowników, wprowadzenia do porządku prawnego tych czterech nowych funkcjonalności, stąd też dzisiaj mamy przyjemność się z państwem zobaczyć. Natomiast pod kątem technicznym my jesteśmy gotowi, na 22 listopada pewnie też będziemy, natomiast, tak jak mówię, być może ten termin jeszcze się będzie przesuwał. Przesunięcia przez Komisję Europejską tego terminu w głównej mierze wynikały z obiektywnej sytuacji związanej z COVID-em.

    Pan poseł Braun - pytał pan o funkcjonowanie systemu SIS i granicę wschodnią. To ja pozwolę sobie przedstawić tutaj pewne statystyki, które może w jakiejś części odpowiedzą panu posłowi na pytania.

    Jeśli chodzi o skuteczność SIS-u, to tylko za 2022 r. w przypadku odcinka z Białorusią było, mówiąc bardzo kolokwialnie, 1394 trafień, czyli osób, które trafiły do SIS-u. Odnośnie do odcinka z Ukrainą to od 1 stycznia do 19 października mamy 6107 trafień, czyli system działa. Nie jest tak, że na tej granicy jest niekontrolowany napływ. Jeżeli ktoś jest ujawniony w SIS-ie, po prostu nie wjeżdża.

    Pan poseł Sośnierz pytał o panią Kozłowską i kwestie związane z wydaniem jej wizy. Istnieje taka możliwość, to prawda, i taka decyzja przez państwo członkowskie może być wydana, natomiast jest ona ograniczona do terytorium państwa członkowskiego i to ono, wydając wizę wjazdową, bierze na siebie pełną odpowiedzialność. Może Niemcy czy Belgia - bo zdaje się któreś z tych państw wydało taką wizę, bo ona też się objawiła w Belgii - Ludmile Kozłowskiej mogą taką decyzję suwerenną wydać, mają swoje przesłanki do tego, natomiast to jest pełna odpowiedzialność państwa wydającego. Pani Ludmiła, zgodnie z przepisami prawa, ma prawo poruszać się po terytorium kraju, które taką wizę wydało, bo jest wpisana do SIS-u.

    Kolejne pytania. Pan poseł Zimoch - to był czas, jeśli chodzi o wdrażanie rozporządzeń. Tak jak powiedziałem, rozporządzenia są stosowane wprost. W MSWiA nie mamy żadnych zaległości, jeśli chodzi o implementację dyrektyw unijnych, jesteśmy na bieżąco. Rozporządzenia mają to do siebie, że ewoluują i nie mamy dzisiaj w tej kwestii żadnych opóźnień.

    Tutaj padło też takie pytanie - to powtarzali i pan poseł Suchoń, i pan poseł Wałęsa - dotyczące tego, na jakiej podstawie działa w tej chwili Policja. Otóż na podstawie ustawy z 2007 r. SIS nie jest nowym systemem, on ewoluuje. To rozporządzenie wprowadza cztery nowe funkcjonalności, które tu już padły, więc nie jest to system nowy. System szkoleń, który będzie prowadzony, który - tu też odpowiadam - będzie regulowany rozporządzeniami wydanymi do tej ustawy. Komisja zgodziła się, żeby po wejściu w życie ustawy te szkolenia były przeprowadzone w okresie 3 miesięcy. Na to są zabezpieczone środki i z tych nowych funkcjonalności będziemy szkolili. Ten system ma swoją historię, ma swoje umocowanie prawne i jest doskonale znany służbom pracującym na tym systemie.

    Skąd kwota 68 mln w pierwszych 12 miesiącach? Wynika to z pewnych obiektywnych dostosowań, czyli z zakupu sprzętu teleinformatycznego. Mamy nowe funkcjonalności, trzeba dołożyć nowe serwery, zwiększyć przepustowość łączy, przeprowadzić szkolenia, stąd też kwota jest wysoka. W znakomitej mierze będzie pokryta ze środków unijnych.

    Kontrola sądowa, jeśli chodzi o wpisy prewencyjne. Wpisy prewencyjne zasadniczo miały dotyczyć osób, które są podejrzane o terroryzm. To akurat reguluje i to jest prymat prawa krajowego. To są regulacje krajowe. Może się np. objawić na granicy bojownik, który ma kartę pobytu albo jest obywatelem państwa unijnego należącego do strefy Schengen, i taki wpis prewencyjny może zawierać informację: proszę wpuścić albo proszę aresztować i przekazać. To są te wpisy prewencyjne, które mogą być wpisywane, i z taką intencją taki przepis powstawał.

    Pan poseł Sterczewski pytał o nasze działania w Komisji Europejskiej. Mówiłem to już wielokrotnie, ale powtórzę jeszcze raz. Cztery razy występowaliśmy z wnioskiem o otwarcie debaty w naszej komisji sektorowej - sprawiedliwości i spraw wewnętrznych - na temat migracji. Chodzi o doprecyzowanie, właściwie zdefiniowanie pushbacków, bo ciągle poruszamy się w jakiejś sferze domysłów. Nikt nie wie, co to jest pushback, nie ma on definicji prawnej. Nie ma, nie funkcjonuje taka definicja i posługiwanie się nią jest prawnie nieuzasadnione. Komisja Europejska rozmawia teraz w różnych formatach na temat migracji. Mamy szlak białoruski, mamy szlak zachodniobałkański, wschodniośródziemnomorski. Dotyczy to nie tylko krajów pochodzenia, krajów tranzytowych, ale krajów docelowych. Te dyskusje są, natomiast z naszej strony prosiliśmy cztery razy o otwarcie poważnej debaty w naszej komisji sektorowej. Sam to robiłem, więc dobrze pamiętam.

    Pani poseł Kretkowska prosiła o dane. Oczywiście odpowiemy na piśmie. Natomiast z tego, co pamiętam, cztery czy pięć przypadków zostało zgłoszonych, jedno postępowanie prokuratorskie, jeśli chodzi o handel ludźmi. Zdaje się, że w któryś ciepły miesiąc - nie pamiętam, kwiecień czy maj - mieliśmy wizytację GRETA, która wyszła bardzo pozytywnie, więc tyle, ile możemy zrobić w ramach tych procesów, staramy się robić.

    Pani poseł Kwiecień pytała o służby. Policja zarządza SIS-em, natomiast właściwie wszystkie służby są uprawnione do dokonywania wpisów. Nie będę ich wymieniał, bo jest ich trochę, natomiast wszystkie służby mają takie uprawnienie i rzeczywiście służba, która dokonuje i nie zgłasza takiego wpisu, bierze też za to odpowiedzialność, więc to jest dosyć istotna informacja, jeśli chodzi o pracę w tym systemie.

    (Poseł Anna Kwiecień: Tak.)

    Wydaje mi się, że wszystko. Czas - powiedziałem - wdrożeniowy. Jeżeli na coś nie odpowiedziałem, to oczywiście postaramy się odpowiedzieć na piśmie. Jeszcze będziemy się zapewne widzieli w takim samym składzie podczas drugiego czytania, więc jeżeli na jakieś pytanie nie odpowiedziałem, to zrobię to podczas dalszych prac nad tym projektem. Serdecznie państwu dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia