9. kadencja, 65. posiedzenie, 1. dzień (03-11-2022)
1. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Zdrowia o przedstawionym przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projekcie ustawy o zmianie ustawy o Funduszu Medycznym oraz niektórych innych ustaw (druki nr 2700 i 2723).
Poseł Sprawozdawca Jadwiga Emilewicz:
Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Mam przyjemność przedstawić sprawozdanie Komisji Zdrowia o przedstawionym przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projekcie ustawy o zmianie ustawy o Funduszu Medycznym oraz niektórych innych ustaw.
Projektowana ustawa ma na celu zmianę ustawy z dnia 7 października 2020 r. o Funduszu Medycznym. Dotyczy pewnych obszarów związanych z profilaktyką zdrowotną, w szczególności możliwości i zasad finansowania programów szczepień, także tych nieuwzględnionych w obowiązkowym programie szczepień, i zwiększenia liczby świadczeń, które będą mogły być finansowane, zwłaszcza w zakresie chorób rzadkich, chorób genetycznych, dla dzieci i młodzieży, którzy nie ukończyli 18. roku życia.
Czego dotyczą proponowane zmiany? Postaram się je krótko omówić. (Gwar na sali, dzwonek)
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
Bardzo proszę o spokój na sali.
Bardzo proszę, pani poseł.
Poseł Sprawozdawca Jadwiga Emilewicz:
Przede wszystkim proponowane zmiany mają na celu wsparcie działań związanych z profilaktyką chorób zakaźnych, w szczególności przez zakup szczepionek do przeprowadzania zalecanych szczepień ochronnych w ramach programu szczepień ochronnych. Co mamy nadzieję uzyskać? Co - co do tego zgodziła się Komisja - zostanie uzyskane za sprawą tych zmian? Przede wszystkim pozwolą one na docelowe działanie ministra właściwego do spraw zdrowia w zakresie dofinansowania profilaktyki w obszarze nieobjętym obowiązkowym programem szczepień w zależności od potrzeb i sytuacji epidemicznej. Jest to zmiana będąca efektem analiz dokonanych w wyniku pandemii COVID-19, która pozwoli elastycznie i aktywnie reagować w przypadku, gdy podobne wydarzenia miałyby miejsce - a jak prognozują eksperci, z takimi sytuacjami przyjdzie się nam mierzyć w nadchodzących dekadach. Uwzględnienie szerokiej grupy odbiorców pozwoli zatem na poprawę jakości... Będzie to miało dobry wpływ na zdrowie publiczne państwa.
Wdrożenie proponowanych zmian ma na celu także skłonienie większej liczby kobiet i mężczyzn do poddawania się badaniom w ramach programów zdrowotnych i programów polityki zdrowotnej. Dziś wiemy, że najtańsza służba zdrowia jest wtedy, kiedy prowadzona jest dobra i szeroka profilaktyka. Ona może poprawić jakość życia, przynieść poprawę zdrowia, ale także ograniczyć wydatki związane z poszczególnymi chorobami. Wprowadzenie działań, za sprawą których dotarcie do populacji będzie większe i szersze, jest zatem celem zaproponowanych zmian. Ustawodawca, inicjator ma nadzieję, że wdrożone rozwiązania przyczynią się do zwiększenia się zgłaszalności kobiet i mężczyzn na badania prowadzone w ramach programów zdrowotnych i programów polityki zdrowotnej z zakresu profilaktyki zdrowotnej. Celem takiego rozwiązania jest zapewnienie możliwie wysokiego poziomu zgłaszalności pacjentów na badania profilaktyczne, nie tylko te realizowane przez świadczeniodawców w ramach podstawowej opieki zdrowotnej.
Za proponowanymi zmianami idą oczywiście także zmiany zasad finansowania. Zmiany te zakładają finansowanie z budżetu ministra właściwego do spraw zdrowia kosztów obsługi Funduszu Medycznego i kosztów obsługi zadań finansowanych z Funduszu Medycznego zleconych do realizacji ministrowi właściwemu do spraw zdrowia oraz finansowanie ze środków Funduszu Medycznego kosztów obsługi zadań finansowanych z tego funduszu zleconych do realizacji podmiotom innym niż minister właściwy do spraw zdrowia. Jest to zmiana, która wpływa na uelastycznienie całego procesu zlecania i następnie finansowania pewnych zadań.
Proponowane zmiany służą także temu, aby usystematyzować kwestię finansowania kosztów obsługi funduszu i kosztów obsługi zadań finansowanych z funduszu. Przyjęte rozwiązania w zakresie finansowania co do zasady dotyczą kosztów obsługi Funduszu Medycznego ze środków tego funduszu. Dotychczas nie było to możliwe. Jest to systemowo zgodne z rozwiązaniami przyjętymi w odniesieniu do innych państwowych funduszy celowych, a Fundusz Medyczny jest takim właśnie funduszem.
Ustawa i zmiany przewidują także dodanie nowej kategorii świadczeń finansowanych ze środków pochodzących z Funduszu Medycznego dzieciom i młodzieży do ukończenia 18. roku życia. Mówimy o świadczeniach gwarantowanych związanych z diagnostyką genetyczną z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej lub leczenia szpitalnego. Dotyczy to zwłaszcza wielkoskalowych badań genomowych i innych badań genetycznych u dzieci i młodzieży realizowanych w szczególności w związku z leczeniem chorób onkologicznych i chorób rzadkich.
Obszerna dyskusja, która toczyła się na posiedzeniu Komisji Zdrowia, dotyczyła też tego, abyśmy sobie uświadomili, o jakiej skali mówimy, dlaczego te zmiany są tak istotne i dlaczego komisja postuluje i wnioskuje, aby Sejm jednogłośnie przyjął proponowaną ustawę i przychylił się do niej. Choroby rzadkie, których dzisiaj sklasyfikowano prawdopodobnie ok. 8 tys., dotyczą od 6% do 8% populacji. Mają ciężki, zazwyczaj przewlekły przebieg. Często związane są z niepełnosprawnością fizyczną lub intelektualną, a ich konsekwencją jest skrócenie długości życia. W szczególny sposób chorobami rzadkimi dotknięta jest populacja do 18. roku życia. To właśnie w tym wieku diagnozowanych jest ok. 50% chorób rzadkich i są to choroby szczególnie trudne, szczególnie ciężkie.
Ustalenie prawidłowego rozpoznania jest w chorobach rzadkich bardzo trudne i wielu chorych pozostaje bez rozpoznania. Aż 80% chorób rzadkich to choroby...
(Poseł Krystyna Skowrońska: Tego nie ma w ustawie.)
Ale to jest uzasadnienie ustawy, dlaczego to jest wprowadzane, pani poseł. Dlaczego wprowadzone jest finansowanie rozpoznania badań genetycznych - a to mamy w ustawie, tak?
(Poseł Krystyna Skowrońska: Dlaczego się nie udało?)
Ten element mamy w ustawie, czyli uwzględnienie finansowania badań genetycznych w populacji w kohorcie od 0 do 18. roku życia. I to w ustawie mamy.
(Poseł Czesław Hoc: Tak jest.)
A zatem ustalenie rozpoznania, określenie podłoża molekularnego genetycznej choroby rzadkiej jest podstawą właściwej, spersonalizowanej następnie terapii. Szybkie przeprowadzenie badań genetycznych zapobiega tzw. odysei diagnostycznej; mówiliśmy o tym w Komisji Zdrowia, pani poseł, jeśli dobrze pamiętam, również w tej sprawie zabierała głos. To nie tylko skrócenie procesu diagnostyki, to nie tylko mniej długotrwałe przebywanie takich pacjentów na oddziałach specjalistycznych, ale to także jest poprawa jakości życia i pacjenta, i całej rodziny, poprawa jakości życia społecznego tego pacjenta. To jest, myślę, najistotniejszy element wprowadzany w tej ustawie wraz z zapewnieniem, co istotne, środków. A zatem to nie tylko samo rozwiązanie, ale za nim idą także środki. Ponieważ powyższe świadczenia objęte są finansowaniem ze środków Funduszu Medycznego, jest to realizacja rekomendacji Rady Funduszu Medycznego.
Równolegle z projektowanymi zmianami minister właściwy do spraw zdrowia zlecił prezesowi Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji - i tego rzeczywiście nie ma w ustawie, ale jest to konsekwencja takiego podejścia - przygotowanie rekomendacji dla wskazania powyższych świadczeń opieki zdrowotnej w sprawie ich zakwalifikowania jako świadczeń gwarantowanych, wraz z określeniem poziomu finansowania.
Co jeszcze dodatkowo proponuje ustawa? Proponuje zwiększenie limitu wydatków, co pozwoli zagwarantować pełne sfinansowanie kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych osobom do ukończenia 18. roku życia. Jakie są tego konsekwencje? Oczywiście limity dziś też obowiązują, natomiast ta zmiana ma na celu podwyższenie limitu wydatków na technologie lekowe z 5% do 10% - myślę, że to jest radykalna poprawa - a w ramach ratunkowego dostępu do technologii lekowych - z 3% do 4%. Ta zmiana jest podyktowana obejmowaniem kolejnych leków refundacją z listy rekomendowanej przez prezesa AOTMiT-u.
W projekcie tej ustawy zaproponowano także zmiany mające na celu objęcie finansowaniem w ramach subfunduszu terapeutyczno-innowacyjnego inwestycji mających na celu rozwój innowacyjnych rozwiązań służących do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej. O tych innowacyjnych zmianach i ich możliwym finansowaniu i refundacji mówimy - i konsekwentnie zwiększamy też budżet - od 6 lat. Ta zmiana umożliwi inwestowanie w nowe innowacyjne rozwiązania, które, mamy nadzieję, wpłyną pozytywnie na proces udzielania świadczeń, a także podniosą ich jakość. Sprawią, że pewne świadczenia, które dziś są dostępne w różnych innych miejscach w Europie czy na świecie, będą także dostępne dla polskich pacjentów. Wszystkie te proponowane zmiany wpłyną na komfort i bezpieczeństwo udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej.
W związku z tym zmianami objęte zostaną także wyroby medyczne oraz sprzęt medyczny wraz z oprogramowaniem, które wykorzystują technologię IT i pozwalają usprawnić proces diagnostyki i leczenia pacjenta. Temu tematowi poświęciliśmy również bardzo dużą część dyskusji na posiedzeniu Komisji Zdrowia. Rozmawialiśmy o szerokim katalogu nowych wyrobów medycznych, które będą podlegały refundacji, ale także o nowych zasadach ustalania, wpisywania... Bo wiemy, że wyroby medyczne, podobnie jak nowe terapie, pojawiają się w dużych ilościach rok do roku, tak że wskazany został sposób ustalenia listy, która będzie podlegała refundacji.
Kolejną zmianą wspomnianą przeze mnie na początku są zmiany wprowadzone w art. 3 w projekcie tej ustawy, dotyczące finansowania przez ministra właściwego do spraw zdrowia zakupu szczepionek służących realizacji innych szczepień, względem których nie jest nałożony obowiązek administracyjny. To jest w prosty i oczywisty sposób rekapitulacja sytuacji pandemicznej i, tak jak wspomniałam na początku, zdania ekspertów są w tej sprawie jednoznaczne. Pandemia, o której wygaszaniu, jeszcze niekompletnym, możemy dziś mówić, prawdopodobnie będzie znakiem naszych najbliższych czasów. W związku z tym taka elastyczna możliwość zakupu i refundacji szczepionek jest zmianą zasadną i ma na celu zwiększenie zbiorowej ochrony społecznej.
Źródłem finansowania szczepień zalecanych, co do których zachodzą przesłanki do objęcia finansowaniem, może być budżet państwa lub Fundusz Medyczny. W przypadku wskazania sposobu finansowania z budżetu państwa, z części której dysponentem jest minister właściwy do spraw zdrowia, każdorazowo jest to możliwe po zabezpieczeniu finansowania w budżecie państwa zgodnie z zasadami przyjętymi przy konstruowaniu ustawy o finansach publicznych. W projektowanej ustawie przygotowano szereg przepisów porządkujących związanych z finansowaniem i refundacjami z zakresu szczepień także wtedy, kiedy tego zakupu dokonuje bezpośrednio minister właściwy do spraw zdrowia.
Doprecyzowano także możliwość publikacji przez AOTMiT raportów z oceny efektywności objętych refundacją technologii lekowych o wysokim poziomie innowacyjności. Powiedzieliśmy o tym, że chcemy, aby te innowacyjne technologie lekowe, ale także innowacyjne wyroby medyczne były dostępne, natomiast chodzi też o transparentność w zakresie ich stosowania i efekty ich stosowania. Tutaj ustawa doprecyzowuje te elementy.
Ustawodawca zakłada, że ustawa wejdzie w życie z dniem następującym po ogłoszeniu. Ta regulacja przewiduje rozwiązania korzystne zarówno dla świadczeniodawców, jak i świadczeniobiorców. Istotne jest, by weszła w możliwie najszybszym terminie, stąd rekomendacja, aby Sejm i Senat niezwłocznie zajęły się projektem ustawy.
Projekt ten nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu. Nie rodzi on - i to istotne - dodatkowych kosztów finansowych, w tym nie powoduje obciążenia budżetu państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.
Jeśli chodzi o zaproponowany przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy o zmianie ustawy o Funduszu Medycznym oraz niektórych innych ustaw, Komisja Zdrowia po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu tego projektu na posiedzeniu 26 października br. wnosi, aby Wysoki Sejm uchwalił przedstawiony projekt. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia