9. kadencja, 66. posiedzenie, 1. dzień (15-11-2022)
6. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Infrastruktury oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (druki nr 2322 i 2660).
Poseł Maciej Kopiec:
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Koalicyjnego Klubu Poselskiego Lewicy chciałbym przedstawić stanowisko dotyczące rozpatrywanego dziś senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z druku nr 2322.
Projekt ma dostosować obowiązujący system prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 maja 2019 r. Jest to wyrok, który obliguje rząd do podjęcia inicjatywy ustawodawczej i wprowadzenia stosownych zmian. Dlatego należy zdecydowanie podkreślić, że powinien to być projekt rządowy, a nie senacki. Niestety, w Polsce pod rządami PiS rząd respektuje tylko te wyroki trybunału Przyłębskiej, które nic nie kosztują z punktu widzenia budżetu, za to uderzają w prawa człowieka i sprowadzają obywatelki do roli przedmiotu będącego własnością państwa. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że prawa własności nieruchomości objętych tzw. luką planistyczną oraz nieruchomości objętych nowym planem zagospodarowania przestrzennego, czyli bez tzw. luki planistycznej, należą do tej samej kategorii praw podmiotowych. W odniesieniu do gmin lub ich części, w przypadku których rada gminy nie ustaliła po 1995 r. nowych planów, powstała tzw. luka planistyczna trwająca do czasu ustalenia nowego planu miejscowego. Stosowanie aktualnych przepisów generowało pojawianie się wątpliwości w zakresie odszkodowań, zwykle na niekorzyść właścicieli nieruchomości. Dotychczas w gminach, które objęła luka planistyczna, wysokość odszkodowania była zależna od faktycznego wykorzystywania nieruchomości. W zależności od poziomu wykorzystywania sprzedający otrzymywał odszkodowanie, ale zaniżone, bądź nie otrzymywał odszkodowania wcale. Tymczasem w gminach bez luki odszkodowanie było zawsze równe różnicy między starym i nowym planem, niezależnie od faktycznego wykorzystania nieruchomości.
Można zauważyć istniejącą niesprawiedliwość wobec osób, których tereny nie z ich winy nie zostały objęte planami zagospodarowania przestrzennego zgodnie z ustawą z 2003 r., jednak należy też pamiętać, że gminy w tym czasie musiały sporządzić wiele planów, wiele z nich nie zrobiło tego po prostu z powodu braku pieniędzy. Projekt zakłada, że w przypadku wprowadzenia nowego planu zagospodarowania przestrzennego po wystąpieniu luki planistycznej gmina płaci sprzedającemu nieruchomość pełne odszkodowanie w wysokości różnicy między dawnym planem sprzed 1995 r. a nowym planem, a nie jedynie, tak jak było do tej pory, w wysokości różnicy między wartością wynikającą z faktycznego wykorzystania nieruchomości a nowym planem.
Rozpatrując ten projekt dziś, należy zwrócić uwagę na przynajmniej dwa fakty. Po pierwsze, reforma planowania i zagospodarowania przestrzennego to jeden z tzw. kamieni milowych otrzymania przez Polskę środków z Europejskiego Funduszu Odbudowy na podstawie zaakceptowanego przez Komisję Europejską Krajowego Planu Odbudowy. Sporządzanie ogólnych planów zagospodarowania przestrzennego miało być finansowane drogą KPO, co jest skutecznie zablokowane przez Zjednoczoną Prawicę. Do 2026 r. w każdej gminie miał być sporządzony taki plan, a koszty miały być pokryte ze środków unijnych. Rząd, blokując te pieniądze na życzenie Solidarnej Polski, wysyła jednoznaczny sygnał, że nie chce uporządkowania przestrzeni publicznej, ale mimo to za tym projektem zagłosuje, jak usłyszeliśmy przed chwilą w stanowisku PiS. Dlaczego? Ponieważ koszty tej noweli ponosić będą samorządy, a intencją rządu jest jak największe obciążenie samorządów, bo samorząd biedny jest podległy, jest na łasce partii rządzącej i jej posłów, szczególnie w gorączce kampanii wyborczej.
Drugi fakt to przedłużanie niedofinansowanym samorządom - należy także przypomnieć obcinanie JST wpływów, jak pozbawienie ich 43 mld zł z podatku PIT - kadencji o pół roku, co według głosów prezydentów miast jest taktyką na wykończenie samorządności w Polsce. Celowe obniżanie dochodów miastom i gminom w połączeniu z faktycznym, intencjonalnym zablokowaniem pieniędzy z Europejskiego Funduszu Odbudowy oraz wydłużeniem kadencji to elementy perfidnej taktyki Prawa i Sprawiedliwości, której celem są gospodarze miast i gmin, szczególnie tych, którzy nad partią stawiają dobro mieszkańców.
Minister rozwoju i technologii pozytywnie ocenił projekt. Nic dziwnego, bo fakt, że wypłynął z Senatu, pozwala na polityczne przeniesienie odpowiedzialności za koszt jego realizacji na opozycję, która w Senacie ma większość. Śląski Związek Gmin i Powiatów ocenił projekt negatywnie, m.in. ze względu na niesprawiedliwe obliczanie wysokości odszkodowań oraz możliwość wywołania przezeń spekulacji w obrocie gruntami. Związek Miast Polskich podzielił te wątpliwości, jednakże, z czym trudno się spierać, wyraził stanowisko, że nie może stać w sprzeczności z Trybunałem Konstytucyjnym.
Oczywiste jest, że meritum nowelizacji polegającej na wyrównaniu odszkodowań wyliczonych niesprawiedliwie jest rozwiązaniem dobrym. Należy jednak wskazać, że przez 7 lat panowania PiS w Polsce oraz z powodu skutecznej blokady pieniędzy z Funduszu Odbudowy wszyscy jako obywatele ponosimy koszty tych tragicznych rządów, od inflacji po źle wyliczone odszkodowania. Faktem jest także, że samorządy również ponoszą i ponosić będą konsekwencje rządów nieudaczników, eurosceptyków i ignorantów.
Czy jest to więc dobry moment na to, żeby otwierać furtkę kolejnemu odpływowi pieniędzy z gmin i miast? Zdaniem Lewicy nie. Naprawę państwa należy zacząć od odblokowania Funduszu Odbudowy, od pozyskania polskich środków z Unii Europejskiej, żeby zabezpieczyć interes obywateli. Akceptując sens ustawy, ale nie akceptując psucia państwa, Lewica wstrzyma się od głosu w sprawie tej nowelizacji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia