9. kadencja, 67. posiedzenie, 2. dzień (01-12-2022)

18. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie uczczenia Powstania Zamojskiego w 80. rocznicę jego wybuchu (druki nr 2783 i 2786).

Poseł Joanna Mucha:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Upamiętniamy dzisiaj 80. rocznicę wybuchu powstania zamojskiego. To jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w polskiej historii. Kiedy myślę o powstaniu zamojskim, pierwsza myśl, pierwsze skojarzenie to przede wszystkim Dzieci Zamojszczyzny, dzieci setkami tysięcy wywożone, germanizowane, dzieci, które niestety nie uniknęły śmierci. Myślę wtedy również o bohaterskich kolejarzach, dzięki którym setki spośród tych dzieci zostały uratowane przez polskie rodziny, myślę też o setkach spośród tych dzieci, które zostały uratowane przez ordynatów zamojskich. Myślę też o tym, że to być może było jedyne powstanie, które w rzeczywisty sposób zmieniło bieg historii.

    Ten upiorny pomysł, tak charakterystyczny dla XX w., pomysł, żeby wykorzenić, wyrwać z ziemi wielkie grupy ludzi, zamordować, wywieźć, zgermanizować, a na to miejsce ukorzenić jakąś inną grupę przybyszów niemieckiego pochodzenia, pomysł z pieła rodem dotyczył, przypomnę, 700 miejscowości. Pomysł, by wysiedlić i zasiedlić, wprowadzony najbardziej dotkliwym terrorem, był okrucieństwem wyrządzanym przez hitlerowskich Niemców na polskiej ludności. I powiedzmy sobie wprost: Zamojszczyzna miała być tylko pierwszym miejscem, które miało być dotknięte tym poszukiwaniem niemieckiego Lebensraum. Potrafiliśmy się temu przeciwstawić w sposób zbrojny, ramię przy ramieniu. To byli bohaterowie, którzy pochodzili z różnych formacji: z Batalionów Chłopskich, z Armii Krajowej, z innych grup powstańczych. Potrafiliśmy zatrzymać Niemców i to jest naprawdę nasze wielkie osiągnięcie. Powinniśmy pamiętać zawsze o tym powstaniu jako tym, które po prostu przyniosło zwycięstwo.

    Dziś powstanie zamojskie widzimy też przez pryzmat wojny w Ukrainie. I nagle po tych wszystkich latach to powstanie staje się nam bardziej bliskie, bardziej namacalne, tym bardziej odczuwamy grozę, terror, okrucieństwo, widząc je niemalże namacalnie prawie każdego dnia u naszych sąsiadów. Chwała bohaterom. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia