9. kadencja, 68. posiedzenie, 1. dzień (13-12-2022)
1. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o Państwowej Komisji do spraw badania wpływów rosyjskich na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2007-2022 (druk nr 2838).
Poseł Kazimierz Smoliński:
Dziękuję bardzo.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam przyjemność i zaszczyt przedstawić w imieniu wnioskodawców projekt ustawy o Państwowej Komisji do spraw badania wpływów rosyjskich na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2007-2022, zawarty w druku nr 2838.
Celem ustawy jest utworzenie Państwowej Komisji do spraw badania wpływów rosyjskich na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej, tak jak jest w tytule ustawy, w latach 2007-2022. Potrzeba powołania takiego specjalnego organu wynika z konieczności ochrony interesów Rzeczypospolitej Polskiej i jest odpowiedzią na wezwania lidera jednej z partii opozycyjnych, który jeszcze kilka miesięcy temu mówił, że istnieje konieczność powołania specjalnej komisji, która wyjaśni kwestię bezpieczeństwa energetycznego Polski. Zacytuję: W tej konkretnej sytuacji chyba tylko komisja śledcza, niezależna, mogłaby wyjaśnić, na czym polega wpływ rosyjskich służb na energetyczną politykę PiS-u. My chcemy wyjaśnić wpływ rosyjskich służb nie tylko na politykę energetyczną PiS-u, jak to zostało określone, ale także wpływ na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej w latach 2007-2022, czyli 8 lat rządów poprzedniej koalicji i 7 lat rządów obecnej koalicji. Ustawa wejdzie w życie w przyszłym roku, więc cały 2022 r. również będzie objęty pracami tej komisji.
(Poseł Janusz Korwin-Mikke: A wcześniej nie?)
Organ ten będzie miał na celu zbadanie i opisanie wpływów rosyjskich zarówno na działalność funkcjonariuszy publicznych oraz kadr kierowniczych wyższego szczebla spółek Skarbu Państwa, jak i innych osób, które w istotny sposób, np. w sferze medialnej czy społecznej, wpływały na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej, jak również wzruszenie decyzji administracyjnych, które zostały wydane wskutek wpływów rosyjskich na szkodę interesu Rzeczypospolitej Polskiej, a także zastosowanie środków zaradczych, które mają na celu ograniczenie dostępu do newralgicznych informacji, ważnych stanowisk czy też dostępu do broni osobom, które działają pod wpływem rosyjskim, aby zminimalizować ryzyko ponownego działania tych osób pod wpływem rosyjskim na szkodę Rzeczypospolitej. Komisja będzie badała wpływ na funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu Kodeksu karnego oraz członków kadry kierowniczej wyższego szczebla, którzy w związku z zajmowanymi stanowiskami podejmowali decyzje mające istotny wpływ na sprawy majątkowe spółek - w tym na politykę finansową, operacyjną spółki - szczególnie spółek działających w sektorze wrażliwym, wymienionych w ustawie o zasadach zarządzania mieniem państwowym - mamy tam ponad 30 spółek.
Konstrukcja tego organu, jakim będzie komisja, polega na tym, że będzie to organ administracji państwowej podległy lub też nadzorowany przez prezesa Rady Ministrów, jak i szczególny organ nadzoru wykorzystywany w ramach centralnej administracji rządowej. Proszę pamiętać, że podobne komisje były powoływane i funkcjonują w Rzeczypospolitej, m.in. Komisja do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, tzw. komisja warszawska. Wcześniej funkcjonowała również komisja uwłaszczeniowa z 1990 r., komisje dotyczące stosunków państwa i kościołów działających w Polsce.
Komisja będzie organem, który działa w ramach centralnych organów administracji państwowej. Projekt zakłada, że będzie się składała z dziewięciu członków powoływanych i odwoływanych przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast przewodniczącego komisji będzie wskazywał prezes Rady Ministrów...
(Poseł Janusz Korwin-Mikke: Dlaczego nie prezydent?)
...więc będą to podzielone kompetencje. Sejm może powołać członków tej komisji zarówno spośród posłów, jak również z osób spoza składu Sejmu. Do wymogów koniecznych do powołania w skład komisji należy m.in. posiadanie obywatelstwa polskiego oraz pełnej zdolności do czynności prawnych, korzystanie z pełni praw obywatelskich, niekaralność - zarówno za przestępstwo, jak i przestępstwo skarbowe.
Przewodniczący będzie kierował pracami komisji, będzie ją reprezentował na zewnątrz. Będzie również posiadał indywidualne uprawnienia do wydawania zarządzeń. Wynagrodzenie członków komisji będzie takie jak członków komisji warszawskiej, czyli członkowie komisji będą w randze sekretarza stanu, działając przy Kancelarii Premiera Rzeczypospolitej Polskiej.
Komisja będzie prowadziła postępowanie mające na celu wyjaśnienie przypadków, jak powiedziałem, funkcjonariuszy publicznych, a także kadry wyższego szczebla w spółkach, którzy podejmowali czynności urzędowe, w tym czynności materialno-techniczne, w szczególności: tworzyli, powielali nośniki informacji w imieniu organu władzy publicznej, przygotowywali oraz wpływali na treści, wydawali decyzje administracyjne, składali oświadczenia woli w imieniu organu władzy publicznej lub spółek, podejmowali decyzje o zatrudnieniu pracowników i dysponowaniu środkami publicznymi, uczestniczyli w procesie stanowienia prawa, jak i reprezentowaniu organów władzy publicznej lub spółek, brali udział w negocjacjach i zawieraniu umów międzynarodowych, brali udział w przygotowaniu lub prezentacji stanowiska Rzeczypospolitej Polskiej na forum międzynarodowym, zwłaszcza w ramach prac organizacji międzynarodowej, której Rzeczpospolita Polska jest członkiem.
Poza przypadkami funkcjonariuszy i członków kadry kierowniczej będzie badane również działanie, które godziło w interesy Rzeczypospolitej w zakresie: wpływów w środkach masowego komunikowania, rozpowszechniania fałszywych informacji, działania stowarzyszeń i fundacji, działalności związków zawodowych, funkcjonowania infrastruktury krytycznej, funkcjonowania partii politycznej, organizacji systemu opieki. Komisja będzie prowadziła postępowanie sprawdzające. Rezultat czynności sprawdzających, zgodnie z zamierzeniem projektodawcy, stanowić będzie asumpt do wszczęcia z urzędu i przeprowadzenia przez komisję właściwego postępowania.
Projekt ustawy przewiduje, że w toku pracy komisja może prowadzić rozprawy. Rozprawa taka będzie z założenia jawna, chyba że jawność będzie wyłączona ze względu na bezpieczeństwo państwa polskiego. Stawiennictwo wezwanych osób przed komisją jest obowiązkowe, z możliwością stosowania kar w postaci grzywny, nawet do 50 tys. zł, ale również doprowadzenia przez odpowiednie organy na posiedzenie komisji.
Komisja w toku postępowania będzie mogła wydawać decyzję, w której stwierdzi działanie funkcjonariusza lub członka kadry kierowniczej pod wpływem rosyjskim. Te decyzje będą mogły dotyczyć cofnięcia, np. cofnięcia poświadczenia bezpieczeństwa, lub nałożenia zakazu otrzymania takiego poświadczenia na okres do 10 lat od dnia wydania decyzji. Komisja może także wydać zakaz pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi na okres do 10 lat, jak również cofnąć pozwolenie na broń lub nałożyć zakaz posiadania pozwolenia na broń na okres do 10 lat od dnia wydania decyzji. Komisja będzie mogła wydać decyzję administracyjną jeżeli stwierdzi, że decyzja ta była wydana pod wpływem rosyjskim i na szkodę interesów Rzeczypospolitej Polskiej, i zarządzić środek zaradczy w postaci jej uchylenia takiej decyzji i przekazania sprawy w całości do ponownego rozpatrzenia, uchylenia tej decyzji w części i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania, stwierdzenia nieważności tej decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i są enumeratywnie wymienione przesłanki nieważności postępowania, jak również stwierdzić, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa i wywołała nieodwracalne skutki prawne, wobec czego nie można jej uchylić ze względu na upływ czasu.
Jednym z ważnych elementów ustawy jest to, że komisja corocznie będzie przedstawiała Sejmowi raporty ze swojej działalności. Pierwszy będzie przedstawiony we wrześniu 2023 r., w kolejnych latach funkcjonowania komisja będzie przedstawiała kolejne raporty. Jeżeli chodzi o źródła finansowania, to będzie ona finansowana z części budżetowej, której dysponentem jest szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Komisja funkcjonować wobec tego będzie w ramach tej kancelarii. Prezes Rady Ministrów nie będzie miał bezpośredniego wpływu na funkcjonowanie komisji, natomiast pracownicy Kancelarii Prezesa Rady Ministrów mogą ją obsługiwać. Przewidziano również odpowiednie zmiany w ustawach o sądach powszechnych czy prokuraturze. Chodzi o to, że do pracy w komisji mogą być oddelegowani sędzia sądu powszechnego czy też prokurator.
Regulamin funkcjonowania komisji wyda prezes Rady Ministrów w drodze zarządzenia i będzie on określał zasady pracy, a w szczególności obowiązki, żeby było to wykonywane w sposób bezstronny, rzetelny i obiektywny. Uregulowane zostaną relacje z obsługującym komisję departamentem kancelarii premiera Rzeczypospolitej Polskiej, podział praw i obowiązków między komisji a przewodniczącym komisji, kompetencje ustawowe, które wykonuje przewodniczący, oraz te, które wykonują członkowie, niezbędne czynności techniczne i prowadzenie dokumentacji, warunki techniczne, organizacyjne związane z funkcjonowaniem komisji oraz reguły wyznaczania terminów posiedzeń itd.
Przedmiot regulacji nie jest objęty przepisami europejskimi, wobec tego tę ustawę można uchwalić bez odpowiednich wymogów przewidzianych przepisami europejskimi.
Biorąc pod uwagę zakres przedłożenia i uzasadnienie, wnioskuję, aby Wysoki Sejm pozytywnie ustosunkował się do projektu dotyczcego tej komisji. Myślę, że opozycja, biorąc pod uwagę apel przewodniczącego partii Platforma Obywatelska, żeby taką komisję powołać, również pozytywnie się odniesie do utworzenia tej komisji.
Dlaczego komisja w kształcie organu administracyjnego, a nie komisja śledcza? Komisja śledcza może przedstawić raport, nie ma żadnych działań władczych, o których tutaj jest mowa. Poza tym komisja śledcza kończy pracę z upływem kadencji Sejmu. Ta komisja zaś, podobnie jak komisja warszawska, może działać niezależnie od kadencji i istotne jest to, że w jej skład mogą wchodzić eksperci czy członkowie spoza parlamentu. Jeszcze raz wnioskuję do Wysokiej Izby o poparcie tego projektu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia