9. kadencja, 69. posiedzenie, 1. dzień (15-12-2022)

Oświadczenia.

Poseł Andrzej Grzyb:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! 27 grudnia po raz drugi będziemy obchodzili Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego. Sejm ustanowił to święto w hołdzie bohaterom narodowego zrywu z lat 1918-1919, którzy wyzwolili Wielkopolskę z pruskiego panowania i włączyli ją do odrodzonej Rzeczypospolitej Polskiej po 123 latach germanizacji dzielnicy pruskiej. Z wojskowego punktu widzenia, jak mówi jeden z profesorów, historyków wojskowości z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, to powstanie nie miało szans powodzenia, nie miało sensu, ale jednak zakończyło się sukcesem.

    To praca organiczna Wielkopolan przedstawiona najlepiej w filmie ˝Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy˝, praca licznych organizacji społecznych, towarzystw ludowych, śpiewaczych, kółek rolniczych, kół włościanek, Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego ˝Sokół˝, banków ludowych, Towarzystwa Uniwersytetów Ludowych i organizacji kościelnych sprawiła, że Wielkopolanie byli gotowi do czynu zbrojnego.

    Powstanie zostało poprzedzone przez odbywające się między 3 a 5 grudnia 1918 r. zgromadzenie Polskiego Sejmu Dzielnicowego, w którym uczestniczyło ponad 1100 posłów i posłanek z Wielkopolski, Pomorza, Prus Książęcych i Królewskich oraz Szląska, jak wtedy pisano, wybranych pomiędzy 16 listopada a 1 grudnia 1918 r. To w tych wyborach po raz pierwszy polskie, wielkopolskie kobiety uzyskały bierne i czynne prawo wyborcze.

    W wyniku decyzji Polskiego Sejmu Dzielnicowego powstała Narodowa Rada Ludowa - jedyna legalna władza zwierzchnia Polaków w Niemczach. Przyjazd do Poznania Ignacego Paderewskiego, naszego wielkiego pianisty, i jego wypowiedź (Dzwonek) w hotelu Bazar stały się bezpośrednim impulsem do wybuchu powstania.

    Tym oświadczeniem chcę oddać cześć Wielkopolanom, powstańcom, wśród których również byli stryjowie i wujowie z mojej rodziny. Pierwszym dowódcą tego powstania - co chcę podkreślić - był gen. Stanisław Taczak z Mieszkowa. Chwała bohaterom! (Oklaski)

Przebieg posiedzenia