9. kadencja, 70. posiedzenie, 3. dzień (13-01-2023)

Oświadczenia.

Poseł Grzegorz Lorek:

    Szanowny Panie Marszałku! Panie i Panowie! Wysoka Izbo! To, co wydarzyło się w styczniu 1863 r. na ziemiach polskich, było wynikiem wielu czynników. W Europie wiał wiatr wolności. Państwa sojuszu czarnych orłów, czyli Prusy, Austria i Rosja, zostały osłabione, choć stało się to z różnych przyczyn. Dwa pierwsze odczuwały nadal konsekwencje wydarzeń Wiosny Ludów, a cesarstwo rosyjskie zostało osłabione przez przegraną w wojnie krymskiej. Zresztą nawet wcześniej mimo deklaracji powyższych udało się odzyskać niepodległość Belgom i częściowo Grekom. Dzięki pomocy ponownie napoleońskiej Francji udało się zjednoczyć Włochom, którzy zyskali własne państwo.

    Polacy liczyli, że i oni odzyskają niepodległość. W połowie XIX w. nadal pamiętano o przegranej wojnie z Rosją w 1831 r. Jednak zmiana na tronie rosyjskim nie przyniosła oczekiwanych rozwiązań. Do szabli dorastało kolejne pokolenie zdolne do tego, aby móc wyciągnąć ją z pochwy.

    Styczniowy zryw poprzedził miesiące, a nawet lata walki politycznej pomiędzy poszczególnymi polskimi obozami politycznymi mającymi własne wizje nie tylko walki, ale też tego, jak ma wyglądać przyszła Polska. Nadal nie została rozwiązana kwestia włościańska, polscy chłopi w zaborze rosyjskim nie zostali jeszcze uwłaszczeni. Na politykę dwóch obozów białych i czerwonych złowrogim cieniem kładła się działalność stronnictwa margrabiego Wielopolskiego. Ten mający własną wizję przyszłej Polski związanej z państwem rosyjskim z pogardą traktował tych, którzy myśleli inaczej niż on. Zbierający w Królestwie Polskim wrzód fermentu miał zostać przecięty przez powołanie do wojska rosyjskiego wielu młodych Polaków. Branka miała uspokoić rewolucyjne nastroje w społeczeństwie. Wyznaczono ją na noc z 14 na 15 stycznia 1863 r. Większości udało się uciec, to zaś zadecydowało o tym, że 22 stycznia tegoż roku wybuchło najbardziej heroiczne z polskich powstań narodowych (Dzwonek), powstanie styczniowe. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia