9. kadencja, 71. posiedzenie, 2. dzień (26-01-2023)

Oświadczenia.

Poseł Bogusław Sonik (tekst niewygłoszony):

    Powstanie styczniowe

    W tym roku przypada 160. rocznica wybuchu powstania styczniowego. Chociaż w przeciwieństwie do powstania listopadowego powstanie styczniowe było tylko wojną partyzancką, trwało ono dłużej. W jego trakcie stoczono ponad 1 tys. bitew i potyczek, a przez oddziały powstańcze przewinęło się około 200 tys. osób.

    Powstanie styczniowe zapisało się trwale w pamięci naszego narodu. Stało się tak również dlatego, że miało ono swoich pisarzy: Elizę Orzeszkową, Bolesława Prusa czy Stefana Żeromskiego. Miało też swoich malarzy: Artura Grottgera i Maksymiliana Gierymskiego. To ci twórcy, pracując w duchu pozytywizmu, m.in. na bazie powstania styczniowego budowali pamięć i tożsamość narodową. Znawcą powstania styczniowego był Józef Piłsudski. Dzięki staraniom marszałka weterani powstania byli otaczani szczególna czcią, zapraszano ich na uroczystości państwowe oraz uznano ich za żołnierzy Wojska Polskiego, określając ich umundurowanie, które zastąpiło surdut.

    Mimo że z punktu widzenia militarnego powstanie to było klęską, która ściągnęła na polskie społeczeństwo szereg dotkliwych represji ze strony caratu, to pozostawiło też po sobie szereg pozytywnych zmian. Największą z nich było stworzenie bardzo sprawnie działającej podziemnej administracji. Na tych strukturach wzorowało się Polskie Państw Podziemne w czasie II wojny światowej. Jak wiemy, było ono fenomenem na skalę światową. Ważnym osiągnięciem było także przypomnienie sprawy polskiej na arenie międzynarodowej. Konwencja Alvenslebena zakładała wzajemną pomoc Prus i Rosji. Działania zbrojne na obszarze ziem polskich doprowadziły do ochłodzenia relacji rosyjsko-francuskich. Cesarz Napoleon III wyraził swoje poparcie dla sprawy. Stwierdził, zwracając się do księcia Władysława Czartoryskiego, że sprawa polska staje się sprawą europejską. Mimo początkowego poparcia ze strony Wielkiej Brytanii i Austrii, ostatecznie Francja, a tym samym Polska, pozostały osamotnione. Ostatecznie Francja nie podjęła działań zbrojnych przeciwko Cesarstwu Rosyjskiemu.

    Dla naszego narodu powstanie styczniowe było jednym z ważniejszych wydarzeń w historii. Kształtowało naszą świadomość. Zacytuję Stefana Kieniewicza: Pokolenie wchodzące w życie w dobie I wojny światowej czerpało ze styczniowych tradycji nie tylko lekcje patriotyzmu, ale i lekcje radykalizmu społecznego. Zatem ludzie, którzy mieli największy wpływ na kształt niepodległej Polski, czerpali właśnie z tradycji powstania styczniowego.

Przebieg posiedzenia