9. kadencja, 72. posiedzenie, 1. dzień (07-02-2023)

Oświadczenia.

Poseł Grzegorz Lorek:

    Wielce Szanowna Pani Marszałek! Panie, Panowie Posłowie! W dniu dzisiejszym obchodzimy dwie rocznice. Jedna z nich to smutna rocznica śmierci pierwszego premiera Rzeczypospolitej, premiera, który pomagał ludziom, który był z ludźmi i tworzył rząd przez tylko 100 dni - Jana Olszewskiego.

    Druga jest z tym bardzo związana, chodzi o powołanie Towarzystwa Gimnastycznego ˝Sokół˝. Towarzystwo Gimnastyczne ˝Sokół˝, zwane później ˝Sokołem - Macierzą˝ to najstarsze polskie towarzystwo gimnastyczne, którego członkowie przyczynili się m.in. do popularyzacji gimnastyki w społeczeństwie polskim, powstania wielu klubów sportowych i Związku Harcerstwa Polskiego. To właśnie w dniu dzisiejszym obchodzimy rocznicę powstania pierwszego gniazda towarzystwa, które zostało założone 7 lutego 1867 r. we Lwowie.

    Przez okres pierwszych 17 lat działało jako jedyne na ziemiach polskich. Jego kolejne gniazda powstawały pierwotnie w Galicji, gdyż to właśnie w zaborze austriackim Polacy posiadali największą swobodę działania. I tak m.in. powstało gniazdo w Jaworznie. Jako pierwsze poza Lwowem zawiązały się w 1884 r. gniazda i filie w Tarnowie i Stanisławowie. Rok następny wzbogacił sokolstwo o cztery nowe placówki: w Przemyślu, Krakowie, Kołomyi i Tarnopolu.

    W 1887 r. powstała filia w Nowym Sączu, w tym samym roku - w Jaśle, w 1889 r. - w Sanoku, w 1892 r. - w Gorlicach. Szczególnie ważne okazało się powstanie silnej organizacji sokolskiej w Krakowie, która zaczęła aktywnie oddziaływać na powstanie nowych gniazd w zachodniej Galicji. W 1892 r. powstała jednolita organizacja pn. Związek Polskich Gimnastycznych Towarzystw Sokolich w Cesarstwie Austriackim, którego siedzibą był Lwów.

    Podczas drugiego zlotu, który odbył się w 1894 r. we Lwowie, związek otrzymał sztandar. Projekt przygotował Stanisław Dębicki, a haft wykonano w Stowarzyszeniu Pracy Kobiet we Lwowie pod kierunkiem Bronisławy Czajkowskiej. Sokoła, za którym wstaje słońce wolności, wyszyła Nowakowa. Otaczały go herby miast siedzib towarzystw związkowych. W momencie wręczenia miał tylko jedno lico, na drugiej stronie miał znaleźć się wyhaftowany na białym tle obraz Matki Boskiej Częstochowskiej.

    W 1894 r. podjęto decyzję o podziale obszaru na siedem okręgów technicznych. Towarzystwo przygotowało podwaliny zarówno pod późniejsze organizacje młodzieżowe, jak i legiony. Kształtowało ciało i hart ducha, ale nade wszystko było na wskroś organizacją patriotyczną. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia