9. kadencja, 72. posiedzenie, 2. dzień (08-02-2023)

15. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o:
   - przedstawionym przez Prezydium Sejmu projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 160. rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego,
   - poselskim projekcie uchwały w 160. rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego
    (druki nr 2970, 2989 i 2996).

Poseł Michał Gramatyka:

    Czcigodny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Na Śląsku wysiłki powstańców były ledwo widoczne dlatego, że przez kordon graniczny nie przedostawało się zbyt wiele wiadomości, ale polski duch wśród Ślązaków był silniejszy niż pruskie bagnety.

    Historia pamięta o setkach ludzi gromadzących się nad graniczną Brynicą po to, żeby obserwować zdobycie Sosnowca i płonący dworzec kolei wiedeńskiej. W pierwszym okresie walk granica była wolna i strumień ochotników ze Śląska, śląskich karlusów, śląskich hajerów zasilał powstańcze wojska. Marian Langiewicz i jego kobieca adiutantka Anna Pustowójtówna byli na Śląsku kimś na kształt bohaterów masowej wyobraźni.

    Mimo pruskich represji Ślązacy przemycali powstańcom broń przez granicę. Walczyli też w powstańczych szeregach: Sołtysek z Chełma pod Pszczyną, Zawierucha z Rudy Śląskiej, Chudoba z Rybnika i wielu, wielu innych. Zostały po nich pomniki i skromne nagrobki na śląskich cmentarzach. W czasach wojewodów pana Piotra Spyry i pana Zygmunta Łukaszczyka spisano je wszystkie w Narodowym Instytucie Dziedzictwa w Katowicach. Ta lista liczy 60 pozycji. Każda z pozycji na tej liście to jest jeden z bohaterów, jedna z bohaterek powstania styczniowego ze Śląska. Cześć im dzisiaj i chwała. (Oklaski)

    (Poseł Grzegorz Braun: Chwała bohaterom, hańba prowokatorom.)

Przebieg posiedzenia