9. kadencja, 72. posiedzenie, 2. dzień (08-02-2023)

17. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2977).

Poseł Grzegorz Lorek:

    Pani Marszałek! Szanowna Pani Minister! Szanowne Panie i Panowie Posłowie! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, druk nr 2977.

    Projekt dotyczy wprowadzenia rozwiązań, które mają przede wszystkim na celu usprawnienie i doprecyzowanie funkcjonujących regulacji prawnych, w szczególności w ustawie - Kodeks cywilny, ustawie - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawie - Kodeks postępowania cywilnego w zakresie prawa spadkowego, zarówno materialnego, jak i procesowego, oraz zarządu majątkiem dziecka i osoby pozostającej pod jej opieką. Drobne zmiany przewidziane są także w ustawie z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie oraz w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych. Projekt przewiduje też nowelizację ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego.

    Projekt wprowadza nowe przesłanki niegodności dziedziczenia w postaci uporczywego uchylania się od wykonywania wobec spadkodawcy obowiązku alimentacyjnego, określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, a także w postaci uporczywego uchylania się od wykonywania nad spadkodawcą obowiązku pieczy, w szczególności wynikającego z władzy rodzicielskiej, opieki, sprawowania funkcji rodzica zastępczego, małżeńskiego obowiązku wzajemnej pomocy albo obowiązku wzajemnego szacunku i wspierania się rodzica i dziecka.

    Projektowana zmiana niewątpliwie stanowi odpowiedź na nieetyczne zachowania spadkobierców, naruszające szczególnie cenne dobra osobiste spadkodawców, takie jak m.in. życie, zdrowie, godność, które są wartościami konstytucyjnymi podlegającymi szczególnej ochronie. W odniesieniu zaś do ograniczenia ustawowego dojścia do spadku osób należących do dalszych krewnych spadkodawcy, tj. dalszych niż wnuki dziadków, zmiana ta niewątpliwie wpłynie na skrócenie czasu postępowań o stwierdzenie nabycia spadku. Projektowana regulacja nie będzie stała na przeszkodzie do odmiennego rozdysponowania swoim majątkiem przez spadkodawcę w drodze testamentu.

    Kolejna rzecz to zwolnienie w określonych sytuacjach rodziców z obowiązku uzyskiwania zgody sądu na przyjęcie wprost lub odrzucenie spadku w imieniu dziecka. Tę zmianę również należy ocenić jednoznacznie pozytywnie, ponieważ rozwiązanie to nie stwarza zagrożenia dla interesów majątkowych dziecka, a spadek wcześniej już odrzucony przez rodzica jest najprawdopodobniej zadłużony. Zmiana ta eliminuje również formalności związane z koniecznością uzyskania w takiej sytuacji przez rodzica zgody na odrzucenie lub przyjęcie spadku wprost przez dziecko.

    Skoncentrowano również czynności sądu niezbędne do wydania rozstrzygnięcia w sprawie o stwierdzenie w sądzie spadku. Ograniczenie działań sądu podejmowanych z urzędu w postępowaniach o stwierdzenie nabycia spadku i pozostałe zmiany zaproponowane w projekcie to zmiany oczekiwane i potrzebne.

    Ze względu na powyższe w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość zdecydowanie rekomenduję projekt ustawy do dalszych prac. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia