9. kadencja, 72. posiedzenie, 2. dzień (08-02-2023)

Oświadczenia.

Poseł Barbara Bartuś (tekst niewygłoszony):

    Oświadczenie poselskie z 8 lutego 2023 r. w sprawie upamiętnienia dowódcy antykomunistycznego podziemia mjr. Zygmunta Szendzielarza ps. Łupaszka w 72. rocznicę jego egzekucji

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dzisiaj mijają 72 lata od czasu, gdy komunistyczne władze przeprowadziły egzekucję na jednym z najsłynniejszych dowódców antykomunistycznego podziemia mjr. Zygmuncie Szendzielarzu ps. Łupaszka.

    Zygmunt Szendzielarz urodził się 12 marca 1910 r. w Stryju; w okresie dwudziestolecia międzywojennego było to miasto powiatowe w województwie stanisławowskim. Przed wojną służył w 4. Pułku Ułanów Zaniemeńskich w Wilnie, gdzie uzyskał dwa pierwsze awanse oficerskie. W połowie 1936 r. objął stanowisko dowódcy drugiego szwadronu. Uczestniczył w wojnie obronnej 1939 r. Został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari.

    Cechowała go niezwykła konsekwencja w walce o niepodległość naszego kraju. Kiedy komuniści zamordowali ppor. Antoniego Burzyńskiego ˝Kmicica˝ i wielu z jego ludzi, Szendzielarz z resztek oddziału w listopadzie 1943 r. utworzył 5. Brygadę Wileńską AK, która walczyła z Niemcami, sowiecką partyzantką oraz litewskimi kolaborantami.

    Pod koniec lipca 1944 r. oddział Szendzielarza został częściowo rozbrojony przez Armię Czerwoną. Wielu ludziom udało się jednak przedostać w stronę Puszczy Augustowskiej, gdzie z powrotem sformowali oddział pod dowództwem ˝Łupaszki˝. W listopadzie 1944 r. Zygmunt Szendzielarz został awansowany do stopnia majora.

    W marcu 1947 r., kiedy ataki komunistycznych służb coraz bardziej się nasilały, ˝Łupaszka˝ opuścił oddział i zaczął się ukrywać. Mieszkał w Warszawie, niedaleko Makowa Podhalańskiego i w Zakopanem.

    Aresztowany został 30 czerwca 1948 r. W więzieniu na warszawskim Mokotowie spędził 2,5 roku. Jak większość żołnierzy podziemia antykomunistycznego, był bardzo okrutnie traktowany. Poddawano go torturom, mimo że sam nie zaprzeczał swojemu udziałowi w walce z komunistyczną władzą. Sędzia Mieczysław Widaj skazał dowódcę 5. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej na osiemnastokrotną karę śmierci.

    8 lutego 1951 r. mjr. Zygmunta Szendzielarza zamordowano w więzieniu przy ul. Rakowieckiej w Warszawie strzałem w tył głowy. Wychodząc z celi, pożegnał się ze swoimi więziennymi współtowarzyszami słowami: Z Bogiem, panowie! W drodze na miejsce kaźni usłyszał: Z Bogiem, panie majorze! Pochowano go w tajemnicy przed bliskimi, w anonimowym dole śmierci, w miejscu, którego nie odkryto przez dziesiątki lat. Dopiero prace Biura Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej pozwoliły w 2013 r. zlokalizować miejsce jego pochówku na wojskowym cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, na tzw. Łączce. Tam też w 2016 r. odbył się jego ponowny pogrzeb z wojskowym ceremoniałem. Pośmiertnie Zygmunt Szendzielarz został także awansowany do stopnia pułkownika.

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Nie umiera ten, kto trwa w pamięci żywych. Cześć i chwała bohaterom!

Przebieg posiedzenia