9. kadencja, 72. posiedzenie, 3. dzień (09-02-2023)

22. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Lech Antoni Kołakowski:

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rząd pracuje nad projektem ustawy o szczególnych rozwiązaniach mających na celu poprawę dozoru nad zdrowiem i ochroną zwierząt, który m.in. zawiera zmianę przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt.

    Opracowywane zmiany w ustawie o ochronie zwierząt nie wprowadzają zakazu interwencyjnego odbioru zwierząt przez organizacje, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, ale zmierzają do doprecyzowania zasad, na jakich będzie się odbywał ten odbiór.

    Do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi stale docierają sygnały, także za pośrednictwem rzecznika praw obywatelskich, o przypadkach niewłaściwego wykonywania uprawnień przez organizacje społeczne. Nieprawidłowości te dotyczą, po pierwsze - zarówno samej zasadności interwencyjnego odbierania zwierzęcia, jak i nieinformowania wójta, burmistrza, prezydenta miasta o odebraniu zwierząt, co nie tylko utrudnia temu organowi ocenę stanu faktycznego sprawy i tym samym utrudnia wydanie decyzji rozstrzygającej o zasadności odebrania zwierząt, ale także oddala w czasie możliwość obrony swoich praw przez właściciela odebranych interwencyjnie zwierząt i zmniejsza jego szansę na ich odzyskanie. Po drugie - wielokrotnych zmian miejsca przebywania odebranych zwierząt, co utrudnia, a nawet uniemożliwia ich późniejszy zwrot właścicielowi. Znane są przypadki, gdy organizacje społeczne same nie są w stanie określić miejsca przebywania odebranych przez siebie zwierząt, na co zwrócił uwagę rzecznik praw obywatelskich, informując ministra rolnictwa i rozwoju wsi o swobodnym dysponowaniu zwierzętami przez organizacje społeczne. Po trzecie - uchylania się od zwrotu odebranych zwierząt zarówno w przypadku umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie czasowego odebrania zwierząt, gdy wójt stwierdzi, że interwencyjne odebranie zwierząt było bezzasadne, jak i w przypadku prawomocnego umorzenia postępowania karnego dotyczącego znęcania się nad tymi zwierzętami.

    Należy pamiętać, że powyższe nieprawidłowości winny być ocenianie także w kontekście obowiązku ponoszenia przez dotychczasowego właściciela lub opiekuna kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych zwierząt. Obecnie bowiem osoba, której zwierzęta odebrano, musi ponosić ww. koszty, nawet gdy sąd nie stwierdzi, że dopuściła się ona przestępstwa znęcania się nad zwierzętami.

    Projektowane obecnie przepisy z jednej strony pozostawiają przedstawicielom organizacji społecznych, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, uprawnienie do odbierania zwierząt w sytuacjach niecierpiących zwłoki, co było postulowane zarówno przez te organizacje, jak i parlamentarzystów oraz rzecznika praw obywatelskich, natomiast z drugiej strony nadają interwencyjnemu odbieraniu zwierząt prawne ramy formalne, służące wyeliminowaniu nadużyć czy niedopuszczalnych nieprawidłowości w tak wrażliwym obszarze, jakim jest życie i zdrowie zwierząt oraz ingerowanie w prawo własności.

    Osoby obierające zwierzęta będą obowiązane do, po pierwsze, poinformowania organów uprawnionych do wydania decyzji o czasowym odbiorze o miejscu pobytu odebranego zwierzęcia - niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie do dnia następującego po dniu jego odebrania; po drugie, do zawiadamiania prokuratora lub policji o zagrożeniu życia lub zdrowia zwierzęcia - niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie do dnia następującego po dniu odebrania zwierzęcia w przypadku przedstawicieli organizacji społecznych, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.

    Dodatkowo planuje się m.in., by organ uprawniony do wydania decyzji o czasowym odbiorze zwierzęcia nakazywał organizacji społecznej zwrot tego zwierzęcia, jeżeli postępowanie w sprawie odebrania zostanie umorzone lub decyzja o odbiorze zostanie uchylona albo sąd nie orzeknie przepadku zwierzęcia, postępowanie karne w tej sprawie zostanie umorzone lub zostanie wydane postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

    Zwracam uwagę, że wiele interwencyjnych odbiorów zwierząt kończy się wydaniem przez wójta decyzji odmawiającej ich odebrania, co w ocenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi powinno skutkować zwrotem zwierząt, gdyż mamy wówczas do czynienia z sytuacją, w której brak jakiejkolwiek podstawy prawnej uzasadniającej przetrzymywanie zwierząt przez podmiot, który je odebrał. Obecnie jednak z uwagi na nieprecyzyjne brzmienie przepisów ustawy o ochronie zwierząt odebrane zwierzęta są zwracane dopiero, gdy zakończone zostanie postępowanie karne, a sąd nie orzeknie przepadku zwierzęcia, lub jeżeli postępowanie karne w tej sprawie zostanie umorzone. Jednak nawet w takim przypadku zwierzę nie jest zwracane. (Dzwonek) Na istnienie takich przypadków zwrócił uwagę rzecznik praw obywatelskich. Właściciel, by je odzyskać, musi wejść na drogę sądową, co jest sytuacją nie do zaakceptowania.

    Z uwagi na wczesny etap prac legislacyjnych nie jest jeszcze możliwe przekazanie bardziej szczegółowych informacji o kształcie projektowanych rozwiązań. Bardzo dziękuję.

Przebieg posiedzenia