9. kadencja, 72. posiedzenie, 3. dzień (09-02-2023)

24. punkt porządku dziennego:

Informacja Rady Ministrów o sytuacji osób starszych w Polsce za 2021 r. wraz ze stanowiskiem Komisji Polityki Senioralnej (druki nr 2823 i 2908).

Poseł Michał Szczerba:

    Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przede wszystkim chciałbym poinformować, że ta informacja, którą składa dzisiaj Rada Ministrów, informacja o sytuacji osób starszych, jest wynikiem tego, że z inicjatywy Komisji Polityki Senioralnej - wtedy kiedy byłem jej przewodniczącym - 11 września 2015 r. Sejm przyjął ustawę o osobach starszych i nałożył nowy obowiązek na Radę Ministrów, na prezesa Rady Ministrów, jakim jest koordynacja polityki senioralnej. To nie jest więc w tej chwili kwestia intencji rządzących, że politykę senioralną realizują. Jest to po prostu ustawowy obowiązek. Ten obowiązek dotyczy również systematycznego monitoringu sytuacji osób starszych w zakresie sytuacji demograficznej, dochodowej, warunków mieszkaniowych, aktywności zawodowych, sytuacji rodzinnej, struktury gospodarstw, sytuacji osób z niepełnosprawnościami, aktywności społecznej, obywatelskiej, edukacyjnej, kulturalnej, sportowej, stanu zdrowia, dostępności i poziomu usług społecznych i socjalnych, równego traktowania i przeciwdziałania dyskryminacji.

    W związku z tym - szanuję pana wiceministra i mam nadzieję, że pan minister te pozytywne odczucia odwzajemnia - brakuje tutaj kilku ministrów. Bardzo się cieszę, że jest wiceminister rodziny, bo jest to jego obowiązek. Natomiast pytanie jest, gdzie jest minister zdrowia, gdzie jest minister sportu, gdzie jest minister infrastruktury - bo będziemy rozmawiać również o transporcie - gdzie jest minister spraw wewnętrznych i administracji, który nadzoruje kwestie związane również z radami seniorów. Są nieobecni. Intencją naszą było to, że informacja o sytuacji osób starszych będzie informacją całościową, nie tylko odnoszącą się do kwestii polityki społecznej czy też do spraw rodziny, ale również do tych wszystkich innych obszarów.

    Popieramy trzynastą emeryturę, czternastą emeryturę. Popieramy to, że ministerstwo rodziny kontynuuje programy pod innymi nazwami, często zwiększa środki, za co jesteśmy bardzo wdzięczni, ale jednak jesteśmy opozycją po to, żeby mówić, że gdzieś są deficyty, gdzieś są braki, gdzieś są osoby wykluczone, gdzieś są sprawy niezałatwione. O tym będę mówił w ramach tego krótkiego wystąpienia.

    Po pierwsze, drożyzna. Szanowni państwo, jeżeli rozmawiamy o informacji o sytuacji osób starszych w roku 2021, mamy jeszcze w świeżej pamięci rok 2020, to musimy spojrzeć na dane. Krajowy Rejestr Długów w styczniu tego roku opublikował nowe dane. Łączne zadłużenie polskich seniorów wynosi 6,22 mld zł. Wśród tych zadłużonych średnie zadłużenie seniorów - bo mówiłem wyłącznie o seniorach - wynosi 17,2 tys. zł. Według badania Krajowego Rejestru Długów w ciągu ostatniego półrocza 70% osób w wieku 65-74 lata ograniczyło swoje wydatki z powodu wzrostu cen. To pokazuje, że jest bieda. To pokazuje, że nie na wszystko starcza. To pokazuje również sytuację dochodową, mimo że są jakieś dodatkowe zastrzyki środków. To jest, panie ministrze, problem. Rekordowa drożyzna jest głównym problemem polskich seniorów. Wzrost opłat za gaz, za prąd, za usługi rehabilitacji. Polscy seniorzy nie zadłużają się z powodu tego, jak mówił pan premier Morawiecki, żeby pojechać na pielgrzymkę do Medziugorie. Nie, polscy seniorzy zadłużają się wtedy, kiedy pojawia się choroba i niesamodzielność, wtedy kiedy zamiast czekać kilka miesięcy, a nawet rok na wizytę u lekarza specjalisty, oni idą do lekarza prywatnie. Wtedy, kiedy pojawia się niesamodzielność, idą na prywatną rehabilitację, i stąd wynika to zadłużenie. 17 tys. na osobę, na seniora - wśród tych zadłużonych na kwotę 6 mld zł.

    Druga sprawa to kwestia zdrowia. I dlatego powinien tu być minister Niedzielski. Nie realizować swoje przygotowania do kandydowania na posła z Poznania, jak zapowiedział, tylko być obecny na debacie na temat seniorów i ich spraw. Są ograniczenia w dostępie do opieki zdrowotnej. Są cały czas niezałatwione sprawy, panie ministrze, takie chociażby jak brak narodowego czy krajowego, nazwijmy to, planu alzheimerowskiego. Polska jest jednym z ostatnich krajów w Europie, które nie posiadają tego programu. (Dzwonek) Nie ma w tym zakresie jakichkolwiek działań.

    Szanowni Państwo! Kolejną sprawą, która dotyczy spraw dochodowych, jest skrajne ubóstwo. Nam się wydawało, że skrajnego ubóstwa już nie ma, ale spójrzmy na najnowsze dane z GUS-u. 6% gospodarstw domowych, które stanowią renciści, jest w skrajnym ubóstwie, żyje w skrajnym ubóstwie. Tam, gdzie pojawia się osoba z niesamodzielnością, również zwiększa się procent gospodarstw ze skrajnym ubóstwem. To jest chyba, panie ministrze, najważniejsza sprawa. Drożyzna oraz brak odpowiedniego dostępu do usług medycznych to sprawy, które trzeba rozwiązać tu i teraz, ale pan tego sam nie rozwiąże, pan musi mieć współpracowników, którzy będą chcieli realizować politykę senioralną. Koalicja Obywatelska taką politykę senioralną będzie prowadziła i zachęca państwa do współpracy. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia