9. kadencja, 74. posiedzenie, 1. dzień (12-04-2023)
4., 5., 6. i 7. punkt porządku dziennego:
4. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (druk nr 3128).
5. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o sołtysach i radach sołeckich oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 1095).
6. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym (druk nr 3126).
7. Pierwsze czytanie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (druk nr 3127).Poseł Monika Falej:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Procedujemy dzisiaj nad czterema projektami obejmującymi rozwiązania dla sołtysów i rad sołeckich, co pokazuje wagę potrzeby, ale chyba też wagę i potrzebę przedwyborczą. Wzmocnienie roli sołtysów jest oczywiście pożądanym działaniem w kierunku decentralizacji władzy. Będzie to zapewnienie tego, co powinno być najważniejsze, odpowiedniej roli sołtysów i rad sołeckich. Ich rola i funkcja są obecne w polskiej tradycji od początku XIII w. W Królestwie Polskim, w Wielkim Księstwie Poznańskim, Królestwie Galicji i Lodomerii i II Rzeczypospolitej, następnie w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a także obecnie, gdzie od 1990 r. sołtys jest organem wykonawczym jednostki pomocniczej gminy, sołectwa. To niezaprzeczalny dowód na to, że urząd i rola sołectwa nierozerwalnie kojarzą się z polską wsią i samorządnością w Polsce.
Kompetencje sołtysów czy sołtysek są imponujące, a formalny zakres obowiązków jest rozległy. Niejednokrotnie zajmują się animacją kulturalną mieszkańców, są powiernikami tragedii ludzkich, zajmują się rozwiązywaniem sporów, są pierwszymi ogniwami interwencji kryzysowej. Nie sposób przecenić ich wkładu w życie i funkcjonowanie polskiej wsi. Tym bardziej z uwagą należy śledzić każdą propozycję umocowania ich sytuacji, rozwiązań w ustawodawstwie.
Istotą przedłożonych projektów jest dowartościowanie, uporządkowanie i wzmocnienie pozycji sołtysa i rad sołeckich. Każde takie działanie jest pożądane i należy je wnikliwie rozpatrzeć. Tak też uczynił klub Lewicy. Dobrym rozwiązaniem jest szczegółowe określenie kompetencji organów sołectwa, m.in. zebrania wiejskie, oraz umożliwienie gminom szczegółowego wskazania mienia, którym sołectwo powinno zawiadywać i dysponować, ponieważ mamy z tym olbrzymie problemy.
Jako pozytywne rozwiązanie należy przyjąć także możliwość udziału w obradach gminy. Nie zawsze na posiedzeniach rady gminy mogą oni zabierać głos, jest to czasami uregulowane w statutach, czasami nie i nie zawsze mają taką możliwość. Zakładając, że sołtys otrzyma też nowe obowiązki, trzeba jasno mówić, że będzie realizował zadania o charakterze publicznym. Tak że te projekty, które zostały przedstawione, i forma, o której teraz mówimy, o wynagrodzeniach czy dodatkach do emerytur, na pewno wzmocni zadania i wzmocni osoby, które pełnią tak ważną funkcję. To dobry kierunek, warto tylko doprecyzować, za ile kadencji, co to jest tak naprawdę kadencja sołtysa czy rady sołeckiej, bo mamy bardzo różne rozwiązania, jeżeli chodzi o statuty gmin. Jako klub Lewicy skłaniamy się do tego, żeby obligatoryjnie, a nie fakultatywnie uregulowano diety sołtysów oraz fundusz sołecki. Sołtys powinien otrzymać status funkcjonariusza publicznego, a nie tylko korzystać z ochrony prawnej przysługującej funkcjonariuszom publicznym. Dostrzegamy potrzebę umocowania prawnego roli sołtysa, ale również osób, które są przewodniczącymi rad osiedli, bo takie też głosy były przy konsultacjach, które osobiście prowadziłam. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia