9. kadencja, 74. posiedzenie, 3. dzień (14-04-2023)
22. punkt porządku dziennego:
Pytania w sprawach bieżących.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji i Nauki Marzena Machałek:
Dziękuję.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dziękuję posłom klubu Prawa i Sprawiedliwości za zadanie tego bardzo ważnego pytania w sprawie wsparcia psychologicznego, pedagogicznego, wsparcia specjalistycznego w szkołach i placówkach oświatowych.
Generalnie trzeba wiedzieć i mieć świadomość, w jakich sytuacjach występuje i z czego wynika potrzeba wsparcia psychologiczno-pedagogicznego. Pierwszą taką bardzo ważną kwestią jest niepełnosprawność, niedostosowanie społeczne, zagrożenie niedostosowaniem społecznym, problemy z uczeniem się, przeżywaniem traum, problemy rodzinne, odrzucenie rówieśnicze. Dzisiaj do tego dochodzą ogromne zmiany cywilizacyjne, niekontrolowany dostęp do mediów, do streamingów, przemoc, która przenosi się z tej przemocy bezpośredniej na przemoc taką psychiczną, mentalną.
To, co jest bardzo istotną przyczyną powstawania tego zjawiska, problemów psychicznych, psychologicznych, to jest rozpad więzi rodzinnych, to jest rozpad rodziny. To, co dzieci przeżywają, najczęściej jest odzwierciedleniem tego, co dzieje się w świecie dorosłych, choć też jest tak, że dorośli abdykują wobec problemów dzieci, ponieważ nie nadążają za rozwojem świata cyfrowego i nie mogą, nie potrafią ograniczyć dostępu do bardzo szkodliwych treści. Dane w tej kwestii są naprawdę zastraszające. Jeśli będzie za chwilę możliwość, to też na ten temat odpowiem.
Przygotowywaliśmy zmiany, jeśli chodzi o sposób wsparcia dzieci ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi, bo jeśli się nie zaspokoi tych zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych, to oczywiście na problemy pedagogiczne będą nakładać się problemy psychologiczne, różnego typu psychozy i inne zjawiska, które dzieją się przejściowo lub są problemami trwałymi.
Opracowaliśmy coś, czego do tej pory nigdy nie było, bo to wiąże się z wielkim zobowiązaniem rządu do sfinansowania tego zadania. Określiliśmy standardy zatrudnienia specjalistów w szkołach i placówkach ogólnodostępnych. Uwaga, nigdy tego nie było. Za tym poszło ogromne zobowiązanie.
To jest ogromny wysiłek rządu i w tym miejscu chcę podziękować panu premierowi Mateuszowi Morawieckiemu, bo to było jego osobiste zaangażowanie, by ten projekt mógł się udać.
Od 1 września w tak trudnej sytuacji do szkół trafiło ponad 700 mln dodatkowego wsparcia, w tym 520 mln na zatrudnienie specjalistów, dodatkowych specjalistów, bo to są dodatkowe pieniądze. Z kolei od 1 stycznia 2023 r. jest 1870 mln. W kolejnym roku to będą prawie 3 mld, bo będzie zwiększenie liczby tychże specjalistów. To spowodowało, że mamy już ponad 80% więcej specjalistów w szkołach i placówkach ogólnodostępnych.
Chcę zwrócić uwagą na jeszcze jedną kwestię. To, co jest absolutnie bezprecedensowe, to to, że ci specjaliści trafiają do przedszkoli. To było trudne, żeby to zrealizować. I to są nie tylko psycholodzy, bo skupiamy się teraz tylko na psychologach. Chcę zwrócić uwagę na to, że nie postawimy przy każdym dziecku psychologa. Musimy przygotować wszystkich pedagogów, nauczycieli do odpowiedniego wsparcia, ale psycholodzy mają wspierać zarówno dzieci, nauczycieli, jak i rodziców. Mamy też logopedów, neurologopedów.
Dzisiaj zmienia się problem, bo jeśli przyczyną konieczności wsparcia są zaburzenia rozwojowe, to dzisiaj to całkowicie się zmienia. Dzisiaj mamy mniej dzieci niedosłyszących, niedowidzących, ale mamy więcej dzieci np. z zaburzeniami mowy, neurologicznymi. A więc tutaj absolutne wsparcie jak najszybciej, jak najbliżej dziecka jest realizowane.
Kolejna rzecz, na którą chcę zwrócić uwagę, która jest bardzo istotna i bardzo ważna, to to, że my bardzo mocno zwracamy uwagę na wsparcie dziecka na samym początku możliwości pojawienia się zaburzenia czy od pierwszych tygodni życia. To jest program ˝Za życiem˝, który mocno rozwijamy i z którym docieramy w 300 wiodących ośrodkach koordynacyjno-rehabilitacyjnych do dzieci, do rodzin zagrożonych niepełnosprawnością. Chcemy to poprawić. O tym być może powiem później.
Jak wyglądają wskaźniki i dane, jeśli chodzi dzieci? Jeszcze przed pandemią NIK stwierdził, że 9% dzieci do 18. roku życia przeżywa zaburzenia psychiczne, które wymagają konsultacji, kontaktu z lekarzem, psychiatrą bądź psychologiem. Natomiast coś, czego absolutnie nie możemy lekceważyć, to to, że prawie 18% dzieci do 18. roku życia przeżywa zaburzenia rozwojowe. To jest kwestia, z którą absolutnie musimy się zmierzyć. Nierozwiązywane problemy na samym początku będą generować coraz większe sprawy. Natomiast w wieku od 7 do 17 lat ponad 550 tys. dzieci i młodzieży cierpi na zaburzenia psychiczne, ale - chcę na to zwrócić uwagę, nie wiem, czy państwo zdajecie sobie z tego sprawę - w wieku od 16 do 17 lat 23% dzieci i młodzieży przeżywa zaburzenia psychiczne, czyli potrzebuje wsparcia.
Chcę powiedzieć jeszcze (Dzwonek) jedną rzecz, jeśli pan marszałek pozwoli, już ostatnią, że wystarczy...
Wicemarszałek Włodzimierz Czarzasty:
W drugiej części, pani minister, dobrze?
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji i Nauki Marzena Machałek:
Tylko jedno zdanie.
...jeden przytomny człowiek, który wie, jak się zachować, i on może uchronić dziecko przed próbą samobójczą. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia