9. kadencja, 74. posiedzenie, 3. dzień (14-04-2023)
24. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji do Spraw Unii Europejskiej o poselskim projekcie uchwały w sprawie obrony polskich lasów (druki nr 3104 i 3134).
Minister Klimatu i Środowiska Anna Moskwa:
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Traktujemy ten głos jako głos uznania dla pani minister, która pracuje ze mną w resorcie. (Oklaski)
Szanowni Państwo! Mam tylko 15 minut, a wydaje się, że potrzebne są długie korepetycje z energetyki, które zaoferowałam na Twitterze pani poseł Maciejewskiej. Składam tę ofertę również w imieniu swoim i swoich pracowników w temacie gospodarki leśnej, lasów, środowiska i ochrony środowiska. Na pewno potrzeba więcej niż 15 minut.
Ile dziś było fake newsów, obelg... To, czego zabrakło, to fakty i liczby. Dlatego pozwolę sobie te dane, te fakty w tym momencie przytoczyć. Ilość i jakość drzew w Polsce rośnie. Debatujemy tu mniej więcej 2 godziny. W czasie tych dwóch godzin polscy leśnicy, którzy są obecni na tej sali, zasadzili 100 tys. drzew, ponieważ średnio w ciągu godziny w Polsce przybywa 57 tys. drzew. Prosty rachunek: prawie 2 godziny to 100 tys. drzew. (Oklaski) To łącznie daje 500 mln nowych drzew w ciągu roku. Nie rośnie tylko ilość, bo rośnie też jakość drzewostanu w Polsce. Przekłada się to na zasobność drzewostanu. Średnia zasobność drzewostanu to jest 288 m3 na 1 ha. Myślę, że warto pokazać, jak zarządzają Lasy Państwowe. W lasach jest to 291, a w lasach prywatnych - 262. O jakości lasów świadczy też liczba drzew liściastych. W 1990 r. 1/5 lasów to były lasy liściaste, a dzisiaj - 1/4, czyli 25% lasów to lasy liściaste.
Polska gospodarka jest jedną z najbardziej proekologicznych, prospołecznych gospodarek w Unii Europejskiej. Świadczą o tym zręby zupełne o małej powierzchni w porównaniu do innych państw Unii Europejskiej. Chodzi o pozostawienie drewna martwego, które zwiększa różnorodność biologiczną, pozostawienie biogrup i drzew dziuplastych. W związku z tym ta gospodarka też kosztuje. Jest to jednocześnie, jeżeli chodzi o ochronę środowiska, jedna z bardziej kosztownych gospodarek, ponieważ mamy cały pakiet narzędzi, które chronią środowisko w Polsce. Jednocześnie Lasy Państwowe zalesiają nie tylko na swoich gruntach. Rocznie ta nowa powierzchnia zalesiania, powierzchnia nowo nabywanych gruntów na zalesianie jest porównywalna do powierzchni miasta wielkości Puław, chociaż są też lata, że jest tych terenów więcej. Czyli nie jest to tylko zalesianie na istniejących ternach, ale nabywanie nowych terenów, tak żeby można było dokonywać zalesień. W Polsce jesteśmy też liderem, jeżeli chodzi o tereny chronione. Liderem jest Luksemburg, dzisiaj jest to 50% powierzchni, a zaraz za Luksemburgiem mamy całą grupę państw, w tym Polskę, Słowenię, gdzie wskaźnik wynosi 30%. On waha się oczywiście w poszczególnych państwach, ale jesteśmy na drugiej pozycji, na podium, zaraz za Luksemburgiem. Jeżeli chodzi o obszar chroniony, jest to 30%.
Lasy to jest pochłaniacz CO2, magazyn CO2. Jednocześnie w Polsce, dzięki pracy polskich leśników, Lasy Państwowe są jednym z głównych podmiotów, które prowadzą retencję wodną. Myślę, że nikomu nie trzeba tłumaczyć, jak ważna jest woda w dzisiejszych czasach, jak ważne jest zatrzymywanie tej wody. Lasy Państwowe podejmują działania, zarządzają 12 tys. zbiorników wodnych, które prowadzą małą retencję, pozwalają zatrzymywać wodę, ale też prowadzić działania przeciwpowodziowe, przeciwpożarowe w momencie, kiedy takie działania są niezbędne.
W Polsce większość rezerwatów przyrody, 1289 na 1500, jest zlokalizowana na terenie Lasów Państwowych. Decyzjami wojewodów w Polsce powołano 129 parków krajobrazowych o łącznej powierzchni ponad 2600 ha, z czego 1400 zajmują tereny leśne. I uwaga, Natura 2000 - 20% naszego kraju to są obszary Natura 2000, z czego 38% to są obszary Lasów Państwowych. Wszystkie te formy gospodarowania i ochrony lasów mają na celu zapewnienie trwałości i biologicznej odporności i służą zachowaniu zasobów genowych, różnorodności, ale też, jak to w demografii, proporcjonalności wieku poszczególnych drzewostanów. I tym się zajmują, w ramach swojego zarządzania, Lasy Państwowe.
Lasy Państwowe mają na swoim terenie 11 tys. pomników przyrody, w tym 9 tys. pojedynczych drzew, 1400 grup drzew, 125 zabytkowych alei. Jednocześnie w lasach utworzono ponad 4 tys. stref ochronnych wokół chronionych gatunków. I wbrew obiegowej opinii, jaka panuje w Polsce, stale powstają nowe rezerwaty przyrody, w tym rezerwaty leśne. Tylko w 2022 r. utworzyliśmy sześć nowych rezerwatów przyrody, a już na początku tego roku kolejnych sześć. Ich łączna liczba w Polsce to 1516.
Lasy są dla ludzi, lasy są dla Polaków. Polacy bardzo to doceniają, dlatego w Polsce, co nie jest oczywistością we wszystkich państwach unijnych, mamy swobodny dostęp do lasu, swobodne wykorzystanie darów lasu, grzybów, jagód i możliwość stałego korzystania z ciągle powiększającej się liczby miejsc turystycznych i tras pieszych. Na dzisiaj w zarządzie Lasów Państwowych mamy 4400 szlaków pieszych, 3800 rowerowych, 580 konnych i 240 kajakowych, co pokazuje, że ta powszechność, ale i jakość wypoczynku w lasach wzrasta z każdym rokiem.
Ponadto w leśnych kompleksach Lasów istnieje infrastruktura edukacyjna, korzysta z niej młodzież, korzystają szkoły, przedszkola, ośrodki edukacji leśnej - izby edukacyjne, wiaty edukacyjne, ścieżki dydaktyczne, punkty edukacyjne. Od kilku lat Lasy realizują też nowoczesne formy aktywności w lesie, takie jak survival, bushcraft, i program ˝Zanocuj w lesie˝. Zachęcamy do zapoznania się z ofertą Lasów na stronie Lasów Państwowych, która, w przeciwieństwie do przekazywanych informacji, jest bardzo bogata i wszystkie informacje, których państwu brakuje, można znaleźć na stronie Lasów.
Lasami zarządzają ludzie bardzo dobrze wykształceni. Serdecznie gratulujemy tej determinacji w zdobywaniu wykształcenia. Wysoka jakość kształcenia średniego i wyższego w Polsce w zakresie gospodarki leśnej i leśnictwa to jest nasza cecha narodowa. W tych szkołach, w 11 szkołach, technikach leśnych i w jednej branżowej szkole kształci się łącznie 2600 uczniów. Uwaga, ciekawostka, porównanie. Zdawalność egzaminów w 2020 r. w szkołach leśnych wynosiła 83%, a średnia zdawalność egzaminów w Polsce - 75%. Już w 2021 r. średnia zdawalność w naszych szkołach wynosiła 84%, przy średniej zdawalności 76%. Leśnicy, uczniowie tych szkół są po prostu najlepsi. I dlatego potem potrafią najlepiej wykonywać swoją pracę, podchodząc z odpowiedzialnością do gospodarki leśnej.
Jednocześnie jako rząd dbamy o ochronę lasów i przeciwdziałanie zanieczyszczaniu lasów. Jako pierwsi wprowadziliśmy za zanieczyszczanie lasów dodatkową karę ograniczenia wolności i podwyższyliśmy wysokość stawki grzywny minimalnej do 500 zł. Jednocześnie za składowanie w lesie odpadów oprócz kary ograniczenia wolności minimalna grzywna to jest 1000 zł. Te kary przez lata nie były podwyższane, w ogóle nie było to traktowane jako przestępstwo, dlatego zdecydowaliśmy się podjąć takie działanie w obronie lasów.
Najwięksi obrońcy klimatu to leśnicy, nie ci, którzy się przyklejają do budynków, w tym do budynków naszego ministerstwa (Oklaski), nie ci, którzy występują na konferencjach prasowych, ale leśnicy, za którymi stoją wiedza, doświadczenie i odpowiedzialność. Każdego dnia 25 tys. osób zatrudnionych w leśnictwie, leśników z całą odpowiedzialnością, wiedzą przychodzi do pracy. To nie tylko miejsce pracy, ale jednocześnie pasja. Leśnicy chronią, leśnicy ratują zwierzęta, prowadzą edukację przyrodniczą, walczą ze zmianami klimatu i im przeciwdziałają, skutecznie prowadzą akcje przeciwpowodziowe, skutecznie prowadzą akcje przeciwpożarowe. Jednocześnie potrafią gasić pożary w sposób profesjonalny dzięki systemowi monitorowania, dzięki systemowi zabezpieczania przeciwpożarowego lasów. Tutaj dla przykładu powiem, że w 2021 r. mieliśmy pozytywny rekord - 0,1 ha to jest średnia powierzchnia, gdzie pożary były gaszone w zarodku. Jeżeli spojrzymy na tereny objęte pożarem w tym samym 2021 r., to okaże się, że dotyczyło to najmniejszej w ciągu 20 lat powierzchni - 197 ha. To świadczy o tym, że w Lasach Państwowych rośnie profesjonalizm w zapobieganiu pożarom i gaszeniu ich.
Leśnicy chronią zwierzęta. W strukturze Lasów Państwowych funkcjonuje sześć ośrodków rehabilitacji zwierząt, w których zwierzęta chore, ranne czy młodociane, które ucierpiały w wyniku wypadku czy kontaktu z człowiekiem, mają zapewnioną całodobową pomoc i opiekę, przechodzą rehabilitację, która pozwala na powrót do naturalnego środowiska. Ośrodki zajmują łącznie powierzchnię 12 ha.
Te wszystkie funkcje pełnią leśnicy - chronią, edukują, zarządzają gospodarką leśną.
Padło tu dzisiaj kilka przeprosin. Serdecznie dziękujemy i przyłączamy się do tych przeprosin, szczególnie za dzisiejszą debatę i wszystkie obelgi, które padły. Jednocześnie, w związku z tym, że nikt z opozycji nie przeprosił, myślę, że warto przeprosić za wypowiedź pani Janiny Ochojskiej, która mówiła o momencie powołania leśników z całego kraju i o zbiorowym grobie. Serdecznie przepraszamy za tę wypowiedź. Jednocześnie prosimy opozycję o zachowanie czujności i odpowiedzialności za wypowiedzi. Takie wypowiedzi uruchamiane poza naszymi granicami, które nie wiadomo, jak będą zrozumiane, na pewno nie pozostają bez echa. Apelujemy o odpowiedzialność w komunikacji w tym temacie i w innych tematach.
Kilka zdań o gospodarce leśnej, o tym, jak prowadzona jest gospodarka leśna. Aktualne pozyskanie drewna w lasach nie może przekroczyć 2/3 przyrostu rocznego. To oznacza, że nigdy nie możemy poddać gospodarce leśnej i pozyskaniu drewna więcej niż 2/3 tego, co jest w danym roku zasadzone. To jest odpowiedzialna gospodarka leśna, która pozwala na szybki przyrost zasobów, ale jednocześnie na to, by - drewno jest z lasu, myślę, że opozycja się oburzy, ale tak, drewno jest z lasu - to drewno z lasu mogło być dostarczane do naszej gospodarki.
2,3% PKB i 0,5 mln miejsc pracy to jest przemysł drzewny i przemysły powiązane. 7 tys. firm krajowych rocznie korzysta z krajowego drewna. Wśród tych 7 tys. jest tylko 30 firm zagranicznych. 7 tys. versus 30 firm zagranicznych. Jednocześnie drewno z lasów państwowych pokrywa 90% krajowego zapotrzebowania na ten surowiec. Szacuje się na dzisiaj, że drewno ma 30 tys. zastosowań w budownictwie, górnictwie, energetyce, produkcji maszyn rolnych, przemysłowych, podłóg, mebli, blatów takich jak ten, oparć, o które państwo się opieracie. W tym momencie jednocześnie 200 tys. choinek trafia do polskich domów w każde święta.
I myślę, że ważna informacja, która pewnie państwa zaskoczy: w Polsce potrzebujemy coraz więcej drewna. W 1990 r. Polak przeciętnie zużywał rocznie 0,4 m3, dzisiaj zużywa 1 m3. W tym czasie w Niemczech zużywa się średnio 1,7 m3, w Czechach prawie 1,5 m3, we Włoszech 1,1 m3. Zadajmy sobie pytanie: Kto naprawdę chroni lasy, kto naprawdę prowadzi politykę wyrębu i jakie jest nasze podejście do gospodarki leśnej?
Jednocześnie, jeżeli chodzi o ceny drewna, one są kształtowane przez odbiorców w ramach procedury ofertowej i aukcyjnej. Co do eksportu drewna, to powiem króciutko - wiem, że pan minister Siarka te dane przedstawiał - że do Polski drewno wpływa w Porcie Gdańsk - 400 tys., w Porcie Gdynia - 400 tys., w Porcie Szczecin-Świnoujście - 89 tys., eksport, w Porcie Gdynia - 68 tys., eksport, gdzie średnia ilość drewna przekazywana na rynek to jest między 35 mln a 40 mln. Jeżeli porównamy te dane do danych dotyczących eksportu, czyli w Porcie Gdynia 68 tys. i w Porcie Szczecin-Świnoujście 89 tys., to zobaczymy, jakie to są proporcje.
Myślę, że jednocześnie warto sprostować, że żadna tona drewna nie jest sprzedawana ani eksportowana przez Lasy Państwowe. (Oklaski) Jeżeli dochodzi do takiego faktu, to są to wyłącznie podmioty zagraniczne. Nie mamy też żadnej gwarancji, że nie jest to drewno z lasów prywatnych, które w Polsce zajmują 20% powierzchni.
Tu wszystkim zwolennikom wolnego rynku, bo myślałam, że tacy po mojej lewej stronie siedzą, chciałam zwrócić uwagę, że wolny rynek, rynek wspólnotowy dotyczy wszystkich produktów w Unii Europejskiej, ale być może państwo momentami lepiej sobie radzicie z inicjatywą legislacyjną w Unii Europejskiej. Warto taką inicjatywę zgłosić, żeby zupełnie zakazać eksportu. My będziemy pierwsi, żeby tę inicjatywę legislacyjną poprzeć. (Oklaski)
Przed nami głosowanie nad bardzo ważną uchwałą, uchwałą, która ochroni lasy przed przejęciem ich kompetencji przez Unię Europejską. Macie państwo kłopot z tą uchwałą. Dlaczego macie kłopot? To już dzisiaj było kilkukrotnie przywoływane. Państwa koledzy - jeszcze raz przypomnę (Dzwonek) - pani Ewa Kopacz, była premier polskiego rządu, pan Bartosz Arłukowicz, pan Adam Jarubas głosowali za. Na pewno wiedzieli, za czym głosowali, bo dokument jest krótki i jasno formułowany: przejęcie kompetencji w zakresie gospodarki leśnej przez Unię Europejską od państw członkowskich. Dlatego nie wiecie, co zrobić z tą uchwałą, bo pierwsza decyzja w waszym obozie już została podjęta. Dzisiaj macie szansę, żeby tę decyzję prostować.
W naszej uchwale nie ma nic kontrowersyjnego. Mówimy, że lasy to 30% powierzchni, mówimy, że powstały 100 lat temu, że dziękujemy leśnikom i że się nie zgadzamy na przejęcie tych kompetencji przez Unię Europejską. Uchwała prosta, ponad podziałami. Myślę, że nie ma żadnych powodów, żeby ktoś z państwa na tej sali nie mógł tej uchwały poprzeć. Darzbór! Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia